หนึ่งด้าวฟ้าเดียว

“หากถือโทษจริง ฉันคงทุกข์น้อยกว่านี้ แต่แรกฉันก็เสียใจที่ได้ยินท่านขุนพูดเช่นนั้น แต่เมื่อพิเคราะห์ดูท่านขุนคงเห็นว่าไม่รอดแน่แล้ว จึงจงใจพูดให้ฉันทำใจ แลกันไม่ให้ฉันต้องเดือดร้อนเสียมากกว่า เมื่อคิดได้เช่นนี้ ฉันก็ยิ่งเสียใจเป็นเท่าทวีคูณ”

“ฉันไม่รู้จะปลอบแม่อย่างไร แต่เคยมีคนพูดกับฉันว่า ‘ทำงานให้หนักเข้าไว้ จะได้ไม่ต้องจมอยู่กับทุกข์’ แม่เป้าร้องไห้ให้พอ แล้วตามฉันไปทำงานเถิดนะ”

แมงเม่าลูบผมเป้าอย่างสงสารและเห็นใจเพื่อน

เวลาเดียวกัน แน่นและขุนเทพชำนาญกับขุนเทพรักษาถูกตีตรวนทั้งห้า คือมือสองเท้าสองและคอหนึ่ง ลงเรือแห่ประจานไปตามคลอง โดนแน่นนั่งเรือลำหนึ่งด้วยสีหน้าเรียบเฉย และขุนเทพชำนาญกับขุนเทพรักษานั่งอีกลำหนึ่ง ต่างร้องไห้ตีโพยตีพายเมื่อรู้ว่าใกล้ตายเข้าไปทุกที

ขันทองนั่งอีกลำหนึ่งกับขุนแผลงฤทธิ์ ขุนแผลงฤทธิ์จับตาดูขันทองตลอดเวลา แต่ขันทองก็มีสีหน้าเรียบเฉยราวกับไม่รู้สึกอะไร ทั้งที่น้ำตาตกในหัวใจแทบสลายที่ต้องเห็นเพื่อนรักตายไปต่อหน้า โดยที่ตนช่วยอะไรไม่ได้เลย...

หลังจากแห่ประจานทางเรือแล้ว ทั้งสามยังถูกนำตัวไปแห่ประจานในย่านร้านค้า แน่นที่บาดเจ็บสาหัสจนล้ม ทหารต้องประคอง ขันทองได้แต่มองอย่างเจ็บปวดแต่สีหน้าเรียบเฉยเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น

เมื่อไปถึงลานประหาร ทั้งสามถูกมัดกับหลักประหาร ผูกตาถือดอกไม้ธูปเทียน ขันทองกับขุนแผลงฤทธิ์นั่งห่างออกไปคอยควบคุมการประหาร

ขุนแผลงฤทธิ์คอยเวลาประหารอย่างกระเหี้ยน กระหือรือ เงยหน้ามองพระอาทิตย์เร่งขันทองว่าได้ฤกษ์แล้วจะช้าอยู่ไย

ขันทองหันสบตาเพชฌฆาต ขบกรามแน่นก่อนพยักหน้าเบาๆ แต่มือกำแน่นจิกเล็บจนเข้าเนื้อ ตาแดงก่ำมองหน้าแน่นเหมือนสั่งลาเป็นครั้งสุดท้าย

เพชฌฆาตเงื้อดาบกะฟันให้คอแน่นขาดในดาบเดียว ขันทองเบือนหน้าไปทางอื่นอย่างไม่อาจทนดูได้ เสียงขุนเทพรักษากับขุนเทพชำนาญร้องไห้โฮเมื่อถึงคิวตัวเอง ขันทองหันกลับมามองสีหน้ายังคงนิ่งเรียบจนพระยากำแหงไม่อาจจับพิรุธได้

ฝ่ายแมงเม่าเฝ้าปลอบโยนเป้าด้วยความเป็นห่วง พอแน่นถูกประหารไปแล้ว ก็อดคิดไม่ได้พึมพำว่า

“เหลืออีกหนึ่งคน...”

หัวค่ำวันนี้แมงเม่าไปรอขันทองที่เรือน พอขันทองกลับมาหลังจากจัดการงานศพของแน่นแล้ว แมงเม่ารีบไปต้อนรับบอกว่าสำรับเย็นเสร็จเรียบร้อยแล้ว ขันทองถามว่าตนจะกินกระไรได้ลง ให้แมงเม่าเก็บสำรับและไปนอนเสีย

แมงเม่าพยายามทำหน้าชื่นบอกว่ามื้อนี้ตนทำเองเลยนะ หากไม่กินตนคงเสียใจแย่ แต่ขันทองยังคงนั่งมองสำรับอาหารหน้าเศร้า แมงเม่าหว่านล้อมว่า คิดบ้างไหมว่าถ้าท่านขุนจิตใจภักดิ์ไม่อยากให้ออกพระเป็นแบบนี้

“ยังมีเรื่องอีกมากนักที่เจ้าไม่เข้าใจ แลฉันก็ไม่อาจเล่าให้เจ้าฟังได้...แต่อย่างไรก็ต้องขอบน้ำใจเจ้ามากนักที่ห่วงใยฉัน”