ในหัวข้อการค้าต่างประเทศ หนังสือประวัติการค้าไทย (หจก.บำรุงสาส์น พิมพ์ครั้งที่ 4 พ.ศ.2516) ขุนวิจิตรมาตรา เริ่มต้นว่า จำเดิมแต่สร้างกรุงศรีอยุธยา เมื่อ พ.ศ.1889 พระเจ้าอู่ทองทรงขยายเส้นทางพาณิชย์ออกไปทุกทิศทุกทาง การค้าขาย เป็นอาชีพออกหน้ากระจายไปทุกแห่งหนปี พ.ศ.ที่สร้างกรุงศรีอยุธยานั้น เป็นปีที่ใช้กฎหมายลักษณะโจรแล้ว ดังต่อไปนี้โจรปล้นนั้น หรือคือว่าคบพวกเพื่อน 10-20-30 คนไปปล้นบ้านเรือน กลางวันกลางคืนยิงปืนโห่ร้องเข้าไปให้เจ้าของสะดุ้งตกใจกลัว แล้วเก็บเอาทรัพย์สินทั้งปวงอันว่าโจรย่องสะดมนั้นฤา คือว่าโจรมีความรู้คุณเวทวิทยาคม สะกดให้เจ้าของหลับแล้วสะกดเอาทรัพย์สินสิ่งของ อันว่าโจรภัยนั้นฤา คือว่าเป็นโจรกระทำให้กลัวแล้วเก็บเอาทรัพย์สินไปอันว่าโจรตีชิงนั้นฤา คือว่าโจรคบเพื่อนไปตีหาบคอน โคเกวียน ทับไร่นา สำเภานาวา ณ หนทางบกเรืออันว่าโจรฉกฉวยนั้นฤา คือว่าหาเครื่องศัสตราวุธมิได้ ไปคอยอยู่ที่ถนนหนทางกลางเปลี่ยว ช่วงชิงเอาทรัพย์สินสิ่งของเครื่องอัญมณีทั้งปวงอันว่าโจรซุ่มซ่อนนั้นฤา คือว่าคบกันไปด้อมมอง ณ ทับราวป่า ท่าน้ำ สถานที่ใดๆก็ดี มิให้เจ้าของรู้เห็น เก็บเกี่ยวเอาช้างม้าโคเกวียนประการใดไป อันว่าโจรล้วงลักนั้นฤา คือว่าโจรล้วงเรือ ล้วงเรือนล้วงร้าน เอาทรัพย์สินสิ่งของทั้งปวงไปอันว่าโจรลักเลียมนั้นฤา คือว่าเรือเกวียนสิ่งของท่านไว้ ณ ท่าบ้านเรือนแห่งใดๆก็ดี เอาสิ่งของท่านไปไม่บอกเจ้าของ เจ้าของพบเห็นจึงว่าหยอกยืมอันว่าสาธารณโจรนั้นฤา คือว่าเป็นโจรไปด้วยเขา อยู่เฝ้าเรือนก็ดีไปด้วย แต่กลางหนทางกลับมาก็ดี มิได้ทำร้ายด้วยเขา อันว่านิลัมภรโจรนั้น เป็นโจรแต่เหตุโทษพิรุธติดพันดุจมลทินนิลเมฆอันคล้ำดำติดอยู่อันว่า วิสาสาคาหะโจรนั้นฤา คือว่าเป็นโจรลักทรัพย์สิ่งของญาติพี่น้อง บิดามารดาสามีเขยสะใภ้อันว่าสรรพโจรนั้น คือว่าสรรพมิได้เลือก บรรถทูกะโจรนั้น คือว่าโจรตีชิงทรัพย์สิ่งของในทางน้ำทางบกนี่คือลักษณะของสารพัดสารพันโจร ที่คนโบราณท่านอุตส่าห์ตั้งชื่อไว้หลายๆโจร ผู้คนสมัยใหม่ฟังชื่อแล้ว ก็เดาก็พอรู้ บางชื่อเป็นบาลีก็ต้องหาคำแปลชื่อโจรที่ฟังแล้วดูจะคุ้นๆ คือโจรลักเลียม ถ้าจับไม่ได้ก็แล้วกันไป ถ้าเจ้าของจับได้ก็ทำทีเป็นหยอกหรือขอยืม...สมัยนี้ก็มีนี่นาพอรู้จักโจรโบราณกันแล้ว ทีนี้ก็ต้องรู้บทลงโทษ...กฎหมายลักษณะโจรมาตราหนึ่ง ผู้ใดลักทรัพย์ไพร่ฟ้าข้าคนท่าน ขายแต่ประเทศอันมาต่างเมือง ขายลงเรือสำเภาก็ดี เอาสินจ้างแลสิ่งคนไปให้แก่ประเทศต่างเมืองก็ดี แลจับได้ด้วยประการใด พิจารณาเป็นสัตย์ ท่านให้ฆ่าผู้ร้ายนั้นเสียส่วนต่างประเทศให้เกาะจำไว้ ให้ไหมโจรฉันนั้นแลอนึ่งพ่อแม่พี่น้องพงศ์พันธุ์มันผู้ลักคนนั้นรู้ด้วยก็ดี ผู้ใดรู้เห็นด้วยก็ดี แลวิว่ากล่าว ท่านให้เอาผู้รู้เห็นด้วยนั้น จำไว้สามเดือน แล้วทวนด้วยลวดหนังโดยฉกรรจ์ ส่วนตัวมันผู้ไปด้วยต่างประเทศนั้นถ้าอายุสม 12 ถึง 16 ปี ส่วนตัวมันให้ผูกคอตระเวนรอบตลาด ให้ทวนด้วยลวดหนัง 30 ที ถ้าอายุ 18 ปี ให้ทวนด้วยลวดหนังโดยฉกรรจ์ 60 ที ควรแก่โทษนั้นเรื่องของโจรผู้ร้ายสมัยโบราณท่านจัดการกันอย่างนี้...ส่วนโจรสมัยใหม่พัฒนาไปไกลมาก ถึงขั้นโจรปล้นเมือง...กติกาโจรปล้นเมืองเขามีว่า ชนะก็เป็นเจ้า ทำกฎหมายผิดให้เป็นถูกได้แต่บ้านเมืองแบบนี้ ก็มีเรื่องให้ต้องระวัง...ก็รู้ก็เห็นกันกับตา โลกวันนี้ การปล้นประเทศ ดูจะเป็นเรื่องธรรมดาไปแล้ว.กิเลน ประลองเชิงคลิกอ่านคอลัมน์ “ชักธงรบ” เพิ่มเติม
