หัวค่ำคืนแรกทหาร (เรือ) ผลัด 3 ปี พ.ศ.2509 ที่โรงเรียนพลทหารเกล็ดแก้ว ชลบุรี ตอนไพรัตน์ รับขวัญทหารใหม่ ด้วยการเล่าเรื่องวันนั้น วันที่หนึ่งเหล่า สู้กับสามเหล่า ทหารเรือถูกยิงตายเหมือนใบไม้ร่วงวันนั้น คือวันหนึ่ง ในปี พ.ศ.2494 ร.ล.ศรีอยุธยาจมกลางเจ้าพระยา หน้ากองทัพเรือผมสอบวิชาทหารได้คะแนนหนึ่งในห้า ได้สิทธิ์เลือกสังกัดหมวดเรืออุทกศาสตร์ กรมอุทกศาสตร์ ตอนนั้นกรมอยู่ข้างวัดอรุณราชวราราม กราบที่พักพลทหารอยู่ในโรงเรือน หลังป้อมวิไชยประสิทธิ์อยู่มาเกือบสองปี อ่านหนังสือเรื่อง “ใครฆ่าพระเจ้ากรุงธนฯ” หลวงวิจิตรวาทการ เขียนตอนจบ...พระเจ้าตากถูกประหาร ที่ป้อมวิไชยประสิทธิ์ ก็สะดุ้ง หรือตรงนั้น ตรงศาลเจ้าพ่อหนู ที่เดินผ่านทุกวันพื้นที่บริเวณนั้น นิดเดียว...บริเวณที่ประหาร พวกกบฏมหาดา...ถูกตัดหัวเสียบประจาน ก็แถวนั้นอ่านหนังสือต่อๆมา เรื่องกบฏแมนฮัตตัน...จนถึงศิลปวัฒนธรรม เล่มล่า...สามสี่เดือนที่แล้ว...บันทึก จอมพล ป. พิบูลสงคราม 36 ชั่วโมงใน ร.ล.ศรีอยุธยาเหตุผลฝ่ายรัฐบาลชีวิตคนสำคัญน้อยกว่าชาติ...สั่งเครื่องบินทิ้งระเบิดจม ร.ล.ศรีอยุธยา ที่มีชีวิตนายกรัฐมนตรีเป็นตัวประกัน ทหารเรือพาจอมพล ป.กระโดดน้ำ ว่ายเข้าฝั่ง หนีระเบิด หนีกระสุนฝ่ายรัฐบาล...ผมอ่านอย่างได้รสชาติกว่าใคร เป็นทหารอยู่บริเวณนั้น หลับตาพอนึกได้ อย่างไร ตรงไหนจอมพล ป.กลับถึงทำเนียบ ท่านเขียนไว้เอง...นายพลทหารทุกคน ในกลุ่มที่ตัดสินใจทิ้งระเบิด ร.ล.ศรีอยุธยา ต่างก็ดาหน้ากันเข้ามาแสดงความยินดี ที่ท่าน (อุตส่าห์) รอดกลับมาเป็นนายกฯต่อได้ประเด็นที่ผมต้องมโนต่อเอง...ร.ล.ศรีอยุธยา จม...จมตรงไหน...เท่าที่อ่านจากหนังสือ กลางแม่น้ำเจ้าพระยา แถวหน้ากองทัพเรือ... ใกล้ป้อมวิไชยประสิทธิ์ กราบทหารที่ผมกินนอนอยู่เกือบสองปี เพิ่งรู้มารู้ตอนหลัง สร้างขึ้นเป็นที่พักทหารเรือญี่ปุ่น กลุ่มที่มากู้เรือศรีอยุธยาหลับตามโนต่อ...ก่อนจะสร้างโรงเรือนให้ทหารญี่ปุ่นกู้เรือ...เท่าที่รู้ บริเวณนี้ เป็นที่รัชกาลที่ 4 อนุญาตให้หมอบรัดเลย์ ตั้งโรงพิมพ์ พิมพ์หนังสือมากมายออกจำหน่ายนสพ.บางกอกรีคอร์เดอร์ ที่ประวัติศาสตร์สิ่งพิมพ์บันทึกว่า เป็นหนังสือพิมพ์ฉบับแรกของเมืองไทย เริ่มพิมพ์ราวๆปี พ.ศ.2394 ก็พิมพ์ที่โรงพิมพ์หมอบรัดเลย์นี่แหละหนังสือสยามพิมพการ สำนักพิมพ์มติชน พิมพ์ครั้งที่ 2 มีภาพถ่าย อาคารสามชั้น ยอดแหลมแบบบ้านไทย หมอบรัดเลย์ ใช้เป็นทั้งโรงพิมพ์ พิมพ์หนังสือ ใช้เป็นโรงพยาบาลรักษาคนไข้ ใช้เป็นสำนักมิชชันนารี เผยแพร่ศาสนาผมก็ต้องเดา พ.ศ.2494 ปีที่ ร.ล.ศรีอยุธยาจม ครบร้อยปี ในสัญญาหมอบรัดเลย์เช่าที่หลวงพอดีนาวาเอก สวัสดิ์ จันทนี เขียนไว้ในนิทานชาวไร่...แหม่มหลิน ลูกสาวคนโต หมอบรัดเลย์ เซ็นสัญญาคืนที่ดินให้หลวงปี พ.ศ.2496 ช่วงเวลาปีสองปีนี้ มีการรื้อบ้านหมอบรัดเลย์ สร้างโรงเรือนให้ทหารเรือญี่ปุ่นหมดงานกู้ ร.ล.ศรีอยุธยาแล้ว โรงเรือนหลังนั้นก็ถูกทิ้งไว้ ต่อมากลายเป็นกราบทหารเรือ หมวดเรืออุทกศาสตร์ จนถึงทหารเรือรุ่นผมถึงวันนี้ วันที่ 28 ธ.ค.2565 วันตากสินมหาราช บริเวณพื้นที่หลังป้อมวิไชยประสิทธิ์ ที่ผมเองก็เคยแวะเวียนไปรำลึกความหลังอยู่บ้าง กลายเป็นอาคารของกรมสารบรรณ กองการเงิน จเรทหาร เบียดอยู่กับกำแพงวัดท้ายตลาดไม่มีเหลือวี่แวว...บ้านหมอบรัดเลย์ เค้าโรงเรือนของทหารชุดกู้ร.ล.ศรีอยุธยา อยู่ให้เห็นเลยแม้แต่นิดเดียวผมมีความหลังฝังใจ อยู่กับเรื่อง ร.ล.ศรีอยุธยา ต้องมาย้ำอยู่กับข่าว ร.ล.สุโขทัย เจอพายุถล่มจมอยู่หน้าทะเลประจวบคีรีขันธ์ ถึงวันนี้ อีกห้าทหารเรือที่จมหายไปพร้อมกับเรือ...ยังไม่เจอ ก็ยิ่งเศร้ายิ่งเหงาทุกเรื่องในโลกนี้ เกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป เหลือแต่เพียง เรื่องเล่าดีร้าย ที่คนรุ่นหลังจะเล่าขานต่อๆกันไปอย่างไร เท่านั้นเอง.กิเลน ประลองเชิง
