ผมยังหลงอยู่ในดงนิทาน...ซ้อนนิทาน ปัญจตันตระ หลักสูตรนายกฯ 6 เดือน วันนี้เจอนิทานเรื่องนกไส้กับช้าง จึงย้อนไปอ่านคำนำ ที่มาจากเล่มปักษีปกรณัม เพิ่งรู้ปักษีปกรณัม เริ่มจากมหากาพย์ กวนน้ำทิพย์ขอแย้มๆให้เห็นเค้า...ในไตรดายุค ฤษีมุนีแลเทพยดาทั้งหลาย ชักชวนกันไปเกษียรสมุทร กราบพระนารายณ์เป็นเจ้า บนพระที่นั่งไวกูณฐ์ หลังอนันตนาคราช ขอต่ออายุพวกตัวเองให้ยืนยาวต่อไปอีกใครยังนึกภาพนารายณ์บรรทมสินธุ์ไม่ถนัด ไปดูโขนมูลนิธิศิลปาชีพ ตอนจักราวตาร ที่กำลังเปิดแสดงที่ศูนย์วัฒนธรรมตอนนี้ โขนเปิดเรื่องให้เห็นองค์นารายณ์บรรทมสินธุ์ อลังการงานสร้างกระจ่างตาเนตรพญานาคกะพริบ เจ็ดเศียรส่ายได้ องค์ลักษมี องค์นารายณ์ที่เคยเห็นในภาพจิตรกรรม หรือจากทับหลังปราสาทเขาพนมรุ้ง มีชีวิตเคลื่อนไหว งามบรรเจิดเพริศพริ้ง ไม่เคยเห็นจากไหนมาก่อนแต่งานนี้นารายณ์บรรทมสินธุ์ไม่เต็มอิ่ม ท่านไม่รับ ก่อนบรรทมต่อ ท่านแนะให้ไปหาพระอิศวรที่เขาไกรลาสระหว่างพระอิศวร ระดมสรรพกำลังทั้งสามโลกวุ่นวายโกลาหล อำนวยการกวนน้ำทิพย์ โลกของนกๆ มีเรื่องใหญ่ หงส์กับกา แข่งว่ายน้ำในมหาสมุทรชิงตำแหน่งผู้นำผลคือหงส์ชนะ แต่นกกระเรียนก็ทัก หงส์ไม่มีอะไรเก่งดีไปทุกอย่างแล้วจึงมีนิทาน...เช่นเรื่อง นกไส้กับช้าง ตามมาณ กาลก่อน ยังมีนกไส้ 1 ตัว มีครรภ์แก่เจ็บท้องหนัก ก็ตกฟองที่มรรคารอยเท้าคชสาร แลนกไส้บินขึ้นไปจับอยู่บนต้นไม้ คอยดูไข่ลูกๆของตนอยู่มีคชสารตัวหนึ่งชื่อทัณฑปะเดินตรงมา นกไส้บินไปยืนหน้าช้างสาร ปีกทั้งสองประคองไหว้“ข้าแต่ท่านผู้เป็นใหญ่ ข้าพเจ้าขอทานชีวิตลูกๆของข้าพเจ้าเถิด”ช้างสารจึงว่า “ที่อื่นไม่มีฤา” แล้วก็เดินเหยียบฟองนกไส้แตกนกไส้บินตามไป “แน่ะช้างสาร ท่านมีกำลังมากแล้ว มาข่มเหงเราผู้มีกำลังน้อย ตัวเรากำลังน้อยก็จริง แต่ปัญญาอาจพอสู้กำลังของท่านให้ฉิบหายได้”ประกาศความแค้นของนกตัวเล็กๆแล้ว นกไส้ก็บินไปยังสำนักกา เล่าความคดีซึ่งช้างสารข่มเหงให้กาฟัง กาจึงนำเอาคดีไปฟ้องแก่นกยาง อันเป็นเสนาบดีนกยางจึงบังคับบัญชาตามมูลวิวาทกันนั้นให้กาเอาจะงอยปากไปจิกจักษุทั้งสองข้างแห่งช้างสาร อันชื่อทัณฑปะให้แตกทำลายแล้วนกไส้ไปว่ากับแมลงวันให้ไปหยอดไข่ลงในจักษุทั้งสองแห่งช้าง ช้างนั้นมีจักษุบอดทนทุกขเวทนา จะไปหาอาหารก็เป็นอันยากนกไส้จึงว่าแก่กบว่า ท่านได้ช่วยกรุณาข้าพเจ้าจงลงไปในเหวแล้วจงร้องให้ดัง กบก็รับสัญญาแลคชสารเดินไปข้างเหวเมื่อใด นกไส้ก็บินไปบอกให้กบร้องขึ้นด้วยเสียงอันดัง ช้างสารได้ยินเสียงกบร้อง ก็สำคัญว่าสระน้ำ ด้วยอยากน้ำเป็นกำลัง ก็เดินไปตามเสียงกบช้างสารก็ตกเหวลง มีกายยับไปด้วยศิลา แล้วช้างสารก็ขาดใจตาย นกไส้ดีใจร้องว่า ทีนี้เราได้ชนะข้าศึกแล้วนิทานชุดปักษีปกรณัม ต่างจากชุดนนทุกปกรณัม หรือชุดปีศาจปกรณัม จบแล้วจบเลย ไม่ทิ้งเงื่อนแง่ให้ต้องตามอ่านต่อ มีเรื่องสอนประเด็นเดียวอย่าคิดว่าเป็นใหญ่ แล้วจะใช้อำนาจตามอำเภอใจ เหยียบย่ำซ้ำเติมคนเล็กคนน้อย ใครจะไปนึกว่านกไส้ตัวเล็กๆสมคบกับ แมลงวัน กบ สัตว์ตัวเล็กๆน้อยๆ เอาชนะช้างใหญ่เด็กๆในวันนี้ ไม่ใช่ เด็กเอ๋ย เด็กน้อย ในบทดอกสร้อย...ความรู้เจ้ายังด้อยเร่งศึกษา แต่เป็นเด็กน้อยที่กำลังเป็นผู้ใหญ่ที่มีทั้งประสบการณ์และปัญญา.กิเลน ประลองเชิงคลิกอ่านคอลัมน์ “ชักธงรบ” เพิ่มเติม
