พูดถึงขั้วโลกเหนือ ทุกคนคงนึกถึง ‘ขั้วโลกเหนือทางภูมิศาสตร์’ หรือ ‘ขั้วโลกเหนือจริง’ ซึ่งก็คือ จุดเหนือสุดที่แกนการหมุนของโลกตั้งฉากกับพื้นผิว บางคนก็นึกถึง ‘ขั้วโลกเหนือที่ไกลที่สุด’ ซึ่งหมายถึงจุดในมหาสมุทรอาร์กติกที่ไกลจากชายฝั่งทุกแห่งมากที่สุดขั้วโลกเหนือไม่ได้ตั้งบนพื้นทวีปอย่างที่พวกเราเข้าใจ แต่ตั้งอยู่บนพื้นน้ำแข็งที่มีอุณหภูมิในฤดูหนาว -30 องศาเซลเซียส และมีอุณหภูมิในฤดูร้อนโดยเฉลี่ยไม่เกิน 10 องศาเซลเซียสทุกวันนี้ โลกร้อนขึ้น น้ำแข็งขั้วโลกเหนือที่ได้รับผลกระทบจากแสงยูวีจึงเริ่มละลาย ทำให้มีพื้นที่น้ำมากขึ้น การเดินเรือที่แต่ก่อนทำไม่ได้หรือทำได้น้อย ตอนนี้สามารถเดินเรือได้อย่างสะดวกขึ้น ความที่มีทรัพยากรมาก+ความที่เป็นเส้นทางเดินเรือใหม่ของโลก ทำให้หลายประเทศหันไปสนใจขั้วโลกเหนือมากขึ้นรัฐสมาชิกอาร์กติกหรือ Arctic States มีทั้งหมด 8 ประเทศ คือ สหรัฐฯ รัสเซีย แคนาดา สวีเดน นอร์เวย์ เดนมาร์ก ฟินแลนด์ และไอซ์แลนด์สหรัฐฯ ส่งสัญญาณเตือนประเทศอื่นว่า ถ้ายูไม่ใช่ 1 ใน 8 ประเทศนี้แล้ว อย่ามาเกี่ยวดองหนองยุ่งกับภูมิภาคขั้วโลกเหนืออย่างเด็ดขาด จันทร์ 6 พฤษภาคม 2562 นายไมค์ ปอมเปโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ พูดที่ฟินแลนด์ว่า สหรัฐฯจะขยายอิทธิพลทางทหารไปยังภูมิภาคขั้วโลกเหนือ ความมุ่งหวังตั้งใจก็คือ สหรัฐฯต้องการที่จะต่อสู้กับอิทธิพลของรัสเซียและจีนการเดินทางไปฟินแลนด์ของนายปอมเปโอก็เพื่อร่วมประชุมสภาอาร์กติก ก่อนการประชุม นายปอมเปโอบอกว่าตอนนี้สหรัฐฯ จัดงบประมาณเพิ่มสำหรับกองกำลังรักษาการชายฝั่ง และตั้งตำแหน่งผู้บัญชาการทหารซึ่งเป็นตำแหน่งใหม่เอี่ยมอ่องเพื่อรับผิดชอบกิจการด้านขั้วโลกเหนือโดยเฉพาะ สหรัฐฯจะฟื้นฟูกองเรือฝ่าน้ำแข็ง จะจัดการซ้อมรบและจะเพิ่มการประจำการของกองกำลังทหารอเมริกันในภูมิภาคนี้ ที่สหรัฐฯทำไปทั้งปวงก็เพราะภูมิภาคขั้วโลกเหนือกำลังกลายเป็นดินแดนของการแข่งขันระหว่างประเทศมหาอำนาจของโลกจีนเป็นประเทศหนึ่งซึ่งแสดงความสนใจในภูมิภาคขั้วโลกเหนือมานานหลายปี สนใจมากถึงขนาดสร้าง ‘นโยบายเส้นทางสายไหมขั้วโลก’ จีนไม่ได้ทำเพียงแค่นโยบายหรูๆ แต่จีนมุ่งมั่นจริงจังเพื่อจะให้เรือสินค้าของจีนขนส่งสินค้าแล่นผ่านภูมิภาคขั้วโลกเหนือได้เมษายน 2562 รัสเซียประกาศแผนที่จะเชื่อมต่อเส้นทางในทะเลเหนือเข้ากับโครงการเส้นทางสายไหมของจีน เรื่องนี้ล่ะครับ ที่สหรัฐฯ แคนาดา สวีเดน นอร์เวย์ เดนมาร์ก ฟินแลนด์ และไอซ์แลนด์ กลัวว่ารัสเซียจะเป็นตัวเจาะให้จีนเข้ามายุ่มย่ามในขั้วโลกเหนือ จึงตีกันเอาไว้ทุกเรื่อง โดยเฉพาะเรื่องการซ้อมรบและตั้งผู้บัญชาการรับผิดชอบด้านขั้วโลกเหนือจีนไปร่วมสังเกตการณ์การประชุมสภาอาร์กติกที่ฟินแลนด์ในครั้งนี้ด้วย โดยจีนบอกว่าตนเองนั้นอยู่ในภูมิภาค near-Arctic States หรือชาติรัฐที่อยู่ใกล้ขั้วโลกเหนือ จึงมีความชอบธรรมที่จะเข้าไปเกี่ยวดองหนองยุ่งกับภูมิภาคนี้ด้วย สหรัฐฯก็สวนกลับมาทันทีว่า สหรัฐฯไม่ยอมรับคำจำกัดความ near-Arctic States อย่างเด็ดขาดนายปอมเปโอเย้ยว่า จีนก็ทำได้ก็เพียงแค่การมีความทะเยอทะยาน แต่จีนไม่มีสิทธิก้าวก่ายแทรกแซงในภูมิภาคนี้ เพราะสถานะของจีนเป็นเพียงแค่ non-Arctic States หรือประเทศนอกเขตขั้วโลกเหนือ กระทรวงการต่างประเทศของจีนโต้นายปอมเปโอว่า จีนยึดมั่นในแนวทางการพัฒนาอย่างสันติ และขอให้สหรัฐฯ หยุดใช้ปฏิบัติการจิตวิทยาที่เคยทำมาในยุคสงครามเย็น จีนบอกว่าแนวทางของสหรัฐฯ เป็นเรื่องล้าสมัย การแข่งขันที่ว่าต้องมีฝ่ายแพ้หรือชนะนั้น ในปัจจุบันไม่ใช่แล้ว (ความหมายของจีนคือ ต้องชนะ-ชนะด้วยกันทุกฝ่าย)ผู้อ่านท่านจะเห็นว่า สหรัฐฯเองก็เข้ามายุ่มย่ามในทะเลอิทธิพลของจีนเหมือนกัน ไม่ว่าจะเป็นหมู่เกาะเตี้ยวหวีไถ หรือที่ญี่ปุ่นเรียกว่า หมู่เกาะเซ็นกากุ ซึ่งเป็นหมู่เกาะที่ขัดแย้งกันระหว่างจีนกับญี่ปุ่น หรือแม้แต่ในทะเลจีนใต้ ซึ่งสหรัฐฯก็เข้ามายุ่มย่ามอยู่เป็นประจำภูมิภาคขั้วโลกเหนือน่าจะเป็นสถานที่อีกแห่งหนึ่งที่สร้างความขัดแย้งรุนแรงระหว่างสหรัฐฯกับจีนในอนาคตครับ.นิติการุณย์ มิ่งรุจิราลัยsonglok1997@gmail.com
