ตอน เป็นเด็กบ้านนอกจำได้ว่า เวลาผู้ใหญ่จะทำขนมจีนทีไร พวกเขาจะนำเอาใบสดจากต้น “มะหวด” จำนวนตามต้องการล้างน้ำให้สะอาดใช้ผ้าเช็ดจนแห้ง แล้วนำไปรองพื้นและคลุมข้าวที่ใช้ทำขนมจีนเพื่อป้องกันไม่ให้ข้าวและขนมจีนที่ทำเสร็จแล้วบูดเสียหายได้ นอกจากนั้นในตำรายาแผนไทยยังระบุอีกว่า รากของ “มะหวด” กะจำนวนพอประมาณต้มกับน้ำจนเดือดดื่มเป็นยาแก้ไข้แก้พิษภายใน หรือตำพอกศีรษะแก้ไข้ปวดหัวและพอกรักษาโรคผิวหนังผื่นคันได้ เมล็ดกินแก้โรคไอหอบ ไข้ซางในเด็ก ไอกรน ส่วนผลสุก กินบำรุงกำลัง รากผสมสมุนไพรอื่นต้มน้ำจนเดือดดื่มแก้ซางเด็ก (โรคของเด็กเล็ก มีอาการเบื่ออาหาร เซื่องซึม มีเม็ดขึ้นในปาก ลำคอ และลิ้นเป็นฝ้า) ได้ดีมากมะหวด หรือ LEPISANTHES RUBIGNOSA (ROXB) LEENH. อยู่ในวงศ์ SAPINDACEAE เป็นไม้ยืนต้น สูง 5-10 เมตร กิ่งก้านมีขนละเอียด ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก ใบย่อยเป็นรูปขอบขนาน ผิวใบมีขนทั้ง 2 ด้าน ดอก ออกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง มีดอกย่อยขนาดเล็กจำนวนมาก เป็นสีขาว “ผล” รูปไข่ โตเต็มที่ประมาณปลายนิ้วก้อยมือผู้ใหญ่ ผลสุกเป็นสีม่วงเกือบดำ รับประทานได้รสชาติหวานปนฝาดอร่อยมาก ซึ่งสมัยก่อนนิยมรับประทานอย่างกว้างขวาง มีด้วยกัน 2 ชนิดพันธุ์ จะต่างกันคือชนิดใบเล็กยาวกับชนิดใบใหญ่เท่านั้น อย่างอื่นเหมือนกันหมด พบขึ้นทั่วไปตามป่าราบและป่าดิบชื้นทุกภาคของประเทศไทย มีดอกและติดผลแก่ช่วงปลายฝนต้นหนาวทุกปี ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ดและตอนกิ่ง มีชื่อเรียกอีกเยอะ ปลูกได้ในดินทั่วไป เหมาะจะปลูกเพื่ออนุรักษ์ก่อนจะสูญพันธุ์ หรือ ปลูกเก็บผลกินในครัวเรือน หรือ ปลูกใช้ประโยชน์ทางสมุนไพรตามที่ระบุข้างต้นดีมาก และ ปลูกเพื่อเก็บผลขาย เนื่องจากคนรุ่นใหม่น้อยคนนักจะรู้จักว่าผล “มะหวด” เป็นอย่างไรมีต้นขายที่ ตลาดนัดไม้ดอกไม้ประดับ สวนจตุจักร ทุกวันพุธ-พฤหัสฯ บริเวณโครงการ 18 แผง “ลุงนรินทร” ราคาสอบถามกันเองครับ.“นายเกษตร”
