สังคมไม่ควรปล่อยผ่าน อาการหัวร้อน ของนายสุชาติ ชมกลิ่น รมว. ทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ที่เดินชนไหล่ผู้สื่อข่าว พร้อมกับพูดว่า มึงรู้จักกูน้อยไป เมื่อถูกจี้ถามผลสำรวจคณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.) ที่ระบุว่า กรม ควบคุมมลพิษ ครองอันดับหนึ่งหน่วยงานที่เรียกรับสินบนเฉลี่ยต่อครั้งสูงสุดแม้ในเวลาต่อมาเจ้าตัวจะได้มีการเคลียร์ใจ ยกมือไหว้ขอโทษนักข่าวแล้ว แต่เราต้องเรียนรู้ร่วมกัน เพราะกรณีนี้ได้สะท้อนบทเรียนสำคัญหลายประการ ที่สังคมไทยควรตระหนักเกี่ยวกับการใช้อำนาจ วัฒนธรรมทางการเมือง และเสรีภาพ ของสื่อสารมวลชน 1.ความรับผิดชอบต่อสาธารณะ (Accountability) กับอารมณ์ของผู้นำบทเรียนแรกประจักษ์ชัด เรื่องตัวตนของนักการเมืองเมื่อเผชิญหน้ากับการตรวจสอบ ตำแหน่งรัฐมนตรีคือ บุคคล สาธารณะที่ต้องแบกรับงบประมาณและผลประโยชน์ประชาชน เมื่อหน่วยงานภายใต้ กำกับถูกตั้งข้อสังเกตเรื่องการทุจริต การตั้งคำถามของสื่อมวลชนคือ หน้าที่ในการทวงถามความโปร่งใสแทนภาคประชาชนการตอบโต้ด้วยท่าทีคุกคามทาง กายภาพ และวาจา สะท้อนว่าผู้นำการเมืองไทยบางส่วน ยังคงขาดวุฒิภาวะทางอารมณ์ ยังมองว่าการถูกซักไซ้ไล่เลียงเรื่องความไม่โปร่งใส เป็นเรื่องการโจมตีบุคคล มากกว่าจะเป็นเรื่องการรับผิดชอบตามระบบราชการ ดังนั้นหากผู้เป็นรัฐมนตรีตอบคำถามได้ตรงประเด็น ประชาชนก็ยิ่งไว้ใจ2.อำนาจนิยมและวัฒนธรรมบ้านใหญ่ ยังผสมปนอยู่ในสังคมไทย วลีที่ว่า มึงรู้จักกูน้อยไป เป็นภาพตัวแทนของวัฒนธรรม อำนาจนิยม และแนวคิดแบบคนพันธุ์โบราณ นักเลงโต ใช้บารมีและอิทธิพลข่มขู่ฝ่ายที่ด้อยกว่า คนไทยได้รู้แจ้งว่าเมื่อถึงจุดนอตหลุด ธาตุแท้ของระบบอุปถัมภ์และการใช้กำลังก็พร้อมจะแสดงออกมาทันที3.พลังของกล้องสื่อและพลังโซเชียลมีเดีย เป็นอีกเครื่องมือคานอำนาจรัฐ ในปัจจุบัน พลังของกล้องสมาร์ทโฟน สื่อมวลชนภาคสนาม และแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย เป็นเครื่องบันทึกหลักฐานอย่างตรงไปตรงมา พฤติกรรมกร่างและหยาบคายเพียงไม่กี่วินาที สามารถกระจายสู่สายตาคนนับล้านจนเกิดเป็นแรงกดดัน (Social Sanction)เราจึงรู้จักนักการเมืองมากขึ้นจากคำว่ามึงรู้จักกูน้อยไป ได้เรียนรู้บทเรียน ราคาแพงที่ย้ำเตือนสังคมไทย ว่าความรุนแรงและอำนาจบาตรใหญ่ ไม่มีที่ยืนในสังคมประชาธิปไตยสมัยใหม่ แม้การยอมรับ ผิดและขอโทษจะเป็นสิ่งที่ดี แต่ความผิดพลาด ในแง่วุฒิภาวะ การคุกคามสื่อมวลชน ได้กลายเป็นรอยด่างพร้อยไปเรียบร้อยแล้ว.คลิกอ่านคอลัมน์ “บทบรรณาธิการ” เพิ่มเติม
