หนังสือ “ดรุณศึกษา” แบบเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 อยู่ใกล้มือ ผมเปิดอ่านคำนำ ภราดา ฟ.ฮีแลร์ นักบวชคณะเซนต์คาเบรียล...จากฝรั่งเศสมาอยู่ไทยได้ 9 ปี พ.ศ.2453 ท่านแต่งแบบเรียนภาษาไทยให้เด็กๆเรียนได้แล้วผ่านบทที่ 43 ท่านสอนคำที่ใช้ ตัว ญ ถึงบทที่ 44 ท่านก็แต่งเรื่อง “อนุญาตให้ปด” ลองหัดอ่านตามเด็กกันดูท่านปู่ย่าตายายผู้ใหญ่แต่ก่อนๆ เล่าให้ญาติพี่น้องฟังสืบๆกันมาว่าพระเจ้าแผ่นดินแต่ก่อนองค์หนึ่ง วันหนึ่งไม่สู้สบายพระทัย จะใคร่เที่ยวทอดพระเนตรอะไรๆเล่นบ้างพอสำราญ จึงเสด็จทรงพระยากุญชรช้างที่นั่งมีหญิงชาย ข้าราชการขึ้นยวดยานตามเสด็จไปด้วยมากเที่ยวประพาสจนเบิกบานพระทัยแล้ว เมื่อกำลังจะกลับ ยังกำลังประทับยืนช้างพระที่นั่งอยู่ที่สนามหญ้าหน้าพระลาน แลเห็นศรีทนนไชย คนฉลาดมีปัญญา พูดจาหลักแหลมเฝ้าอยู่ที่นั้นด้วยจึงทรงดำริว่า “อ้ายศรีทนนไชย มันเป็นคนมีปัญญาเฉลียวฉลาด เคยคิดแก้ตัวได้มาหลายครั้งแล้ว คราวนี้จะให้มันจนแก่ปัญญาจงได้”สำคัญพระทัยว่ามันคงสิ้นแต้มเป็นแน่ จึงตรัสว่า“เฮ้ย! อ้ายศรีทนนไชย มึงเคยพูดมารยาโป้ปดดีกว่าใครๆ คราวนี้มึงจงอุบายโกหก ให้กูลงจากคอช้างให้ได้ ถ้าไม่ได้ กูจะลงอาญาจำคุกมึง”ศรีทนนไชยถวายบังคม แล้วทูลสนองพระบัญชา“ขอเดชะ ควรไม่ควร แล้วแต่ทรงโปรดเกล้าฯ ข้าพระพุทธเจ้า กลัวจะผิดพระราชบัญญัติบทที่ว่า โกหกเจ้า โกหกนาย เป็นโทษ พุทธเจ้าค่ะ”“เอาเถอะ ไม่เป็นไร กูอนุญาตให้”“ขอเดชะ ทรงโปรดพระราชทานแล้ว ก็พอทำได้ แต่จะทูลปดให้เสด็จลงจากคอช้างนั้น ไม่ได้ ถ้าพระองค์ลงประทับอยู่ข้างล่างแล้ว และทูลปดให้เสด็จขึ้นขี่ช้าง ดังนี้ พอจะทำได้ พุทธเจ้าค่ะ”สมเด็จพระมหากษัตริย์ทรงดำริว่า “ถ้าเราลงอยู่ข้างล่างแล้ว ถึงมันจะพูดอย่างไร ก็จะไม่ขี่ช้างกลับเข้าวังวันนี้เลย จะลงเรือกัญญา ขี่ม้า ขี่วอกลับก็ได้ครั้งนี้อ้ายศรีทนนไชยคงไม่พ้นอาญาเสียแล้ว”เมื่อตั้งพระทัยดังนี้แล้วก็เสด็จลงประทับอยู่ยังพื้นดิน พลางตรัสเป็นทีเย้ยๆว่า“เอาซี มึงจะปดอย่างไรก็ปดไปเร็วๆ”ศรีทนนไชยกราบบังคมทูลว่า “ขอเดชะ พระอาญาไม่พ้นเกล้า เห็นจะไม่ต้องปดซ้ำ เพราะปดให้เสด็จลงจากคอช้างได้แล้ว พุทธเจ้าค่ะ!”สมเด็จพระเจ้าแผ่นดินได้สติ ละอายพระทัย ทำยิ้มแห้ง ตรัสเก้อๆว่า“อ้าว! อ้ายศรีทนนไชย ทำไมมึงโกหกกูหวา” แล้วก็เสด็จคืนสู่พระราชวังภราดา ฟ.ฮีแลร์ จบบทเรียนหัดอ่านเรื่องนี้ด้วยคำกลอนว่า อันไหวพริบ หยิบง่ายแต่ฝ่ายปราชญ์...ให้นักเรียนเรียนรู้ต่อเอาเอง เรื่องหลอกเจ้าหลอกนาย ประเพณีไทย...ไม่เคยมี เพราะหากมีก็มักอยู่ไม่ได้หรือตาย ที่มีๆและรอดได้ก็แต่ศรีทนนไชยในนิทานคนเดียว.กิเลน ประลองเชิงคลิกอ่านคอลัมน์ “ชักธงรบ” เพิ่มเติม
