เดิมอิหร่านเป็นพื้นที่หากินของบริษัทน้ำมันอเมริกัน จนกระทั่ง ค.ศ.1951 นายกรัฐมนตรี โมฮัมหมัด มอสซาเดก ของอิหร่านโอนกิจการน้ำมันเอกชนเป็นของรัฐค.ศ.1953 ซีไอเอของสหรัฐฯและเอ็มไอ 6 (MI6) ของอังกฤษทำรัฐประหารที่เรียกว่า Operation Ajax โค่นมอสซาเดกให้พระเจ้าชาห์กลับมามีอำนาจเต็ม ระหว่าง ค.ศ.1953-1979 อิหร่านกลับมาใช้ระบอบกษัตริย์ มีการปกครองรวมศูนย์ พึ่งสหรัฐฯอย่างใกล้ชิด และคืนสัมปทานให้บริษัทน้ำมันอเมริกันและอังกฤษค.ศ.1979 อายะตุลลอฮ์ รูฮุลลอฮ์ โคมัยนี นำการปฏิวัติสถาปนาสาธารณรัฐอิสลามแห่งอิหร่าน ศาสนาอิสลามนิกายชีอะห์เป็นแกนกลางของรัฐ ยกเลิกระบบกษัตริย์อย่างสิ้นเชิงสหรัฐฯใช้ซัดดัม ฮุสเซนแห่งพรรคบาธของอิรักรบกับอิหร่านตั้งแต่ ค.ศ.1979 จนกระทั่งโคมัยนีถึงแก่อสัญกรรมเมื่อ ค.ศ.1989 ไม่มีใครแพ้ ไม่มีใครชนะ บั้นปลายท้ายที่สุด สหรัฐฯก็หันมาลงโทษซัดดัม ฮุสเซน และปล้นเอาน้ำมันของอิรักสถานะของอิหร่านปัจจุบันเป็นรัฐรวมศูนย์อำนาจสูง กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติ (IRGC) มีบทบาทโดดเด่น ตั้งแต่ ค.ศ.2021 นายเอบราฮิม เรซี เป็นประธานาธิบดี ช่วงนี้มีความตึงเครียดกับสหรัฐฯและอิสราเอลสูงแต่มีความใกล้ชิดกับรัสเซียและจีนมากขึ้นแม้ไม่มีหลักฐานว่าอิหร่านมีอาวุธนิวเคลียร์พร้อมรบ แต่ข่าวกรองของสหรัฐฯยืนยันชัดเจนว่า อิหร่านสามารถผลิตยูเรเนียมเสริมสมรรถนะ (enriched uranium) ใกล้เกณฑ์อาวุธที่สามารถเปลี่ยนเป็นเกรดอาวุธได้ง่ายและเชื่อว่าอิหร่านสามารถผลิตยูเรเนียมเพียงพอสำหรับหลายหัวรบได้ภายในเวลาไม่กี่สัปดาห์ค.ศ.2025 สหรัฐฯและอิสราเอลโจมตีเป้าหมายโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านหลายแห่ง โครงการนิวเคลียร์อิหร่านชะงักไปในบางจุดที่สหรัฐฯและอิสราเอลขี้หดตดหายคือ Iran’s Asymmetric Warfare ซึ่งไม่ใช่แค่อาวุธชิ้นเดียว แต่เป็นชุดอาวุธเชิงระบบที่อิหร่านสร้างมานานกว่า 40 ปี มีทั้งขีปนาวุธพิสัยไกล โดรนโจมตี กองกำลังตัวแทน สงครามทางทะเล และช่องแคบฮอร์มุซ สงครามไซเบอร์ และนิวเคลียร์ที่ใกล้เสร็จสิ่งที่อิสราเอลกลัวจนขี้ขึ้นไปอยู่บนสมอง ไม่ใช่นิวเคลียร์ของอิหร่านในวันนี้ แต่คือ ‘นิวเคลียร์ในวันที่อิหร่านตัดสินใจจะใช้ลบอิสราเอลออกจากแผนที่โลก’ สหรัฐฯ อังกฤษ และอิสราเอลจึงตัดไฟตั้งแต่ต้นลมด้วยการส่งสายลับเข้าไปปฏิบัติการจิตวิทยาทำการประท้วงทั่วอิหร่าน โดยไปย้ำความเปราะบางของอิหร่านที่มีอยู่ในปัจจุบันความเปราะบางของอิหร่านในปัจจุบันเป็นเรื่องเศรษฐกิจ เงินเฟ้อ จำกัดเสรีภาพส่วนบุคคล มีปัญหากับชาติตะวันตกโซเชียลมีเดียและโลกไซเบอร์ ทำให้การประท้วงเกิดขึ้นได้ง่ายและแพร่ขยายกระจายไปทั่วขอย้อนหลังไปเมื่อ ค.ศ.2022 มีการประท้วงใหญ่ในอิหร่าน รัฐบาลอิหร่านต้องตัดอินเตอร์เน็ตเต็มระบบ เพื่อให้สื่อสังคมออนไลน์ซึ่งเป็นเครื่องมือทางการเมืองของฝ่ายตะวันตกและฝ่ายต่อต้านรัฐถูกปิดกั้น ช่วงนั้นรัฐบาลสหรัฐฯของไบเดนขอให้อีลอน มัสก์เปิดสัญญาณอินเตอร์เน็ตดาวเทียมเพื่อให้คนอิหร่านสื่อสารข้อมูลถึงกัน และเผยแพร่ข้อมูลจากอิหร่านสู่โลกภายนอกได้ แต่รัฐบาลอิหร่านก็สามารถควบคุมสถานการณ์ได้28 ธันวาคม 2025 นักปฏิบัติการจิตวิทยาจากนอกประเทศประสบความสำเร็จในการให้ประชาชนบางกลุ่มลุกขึ้นมาต่อต้านระบอบผู้ปกครองทางศาสนา โดยพุ่งไปที่ค่าครองชีพสูง การประท้วงลามมากขึ้น รัฐบาลอิหร่านจึงตัดสัญญาณอินเตอร์เน็ตทั่วประเทศตั้งแต่ 8 มกราคม 202612 มกราคม 2026 ทรัมป์ให้สัมภาษณ์กับรอยเตอร์ว่า “ผมจะพูดกับอีลอน มัสก์ ฟื้นฟูการเข้าถึงอินเตอร์เน็ตในอิหร่าน” “มัสก์เก่งเรื่องแบบนี้” โดยทรัมป์ใช้คำว่า will talk และ will ask ที่หมายถึง “จะหารือ” “จะขอให้พิจารณา” เรื่องใช้สตาร์ลิงก์เข้าไปเปิดสัญญาณอินเตอร์เน็ตในอิหร่านผู้อ่านท่านครับ เกมที่กำลังเกิดขึ้นในอิหร่านเป็นเกมยืดเยื้อระหว่างความอดทนของรัฐและความอึดของประชาชนบางกลุ่ม ภายใต้การปฏิบัติการจิตวิทยาจากอภิมหาอำนาจภายนอกอิหร่านในฐานะอารยธรรมบนแผ่นดินเดียวกันต่อเนื่องมายาวนานกว่า 5,200 ปี อิหร่านในฐานะรัฐจักรวรรดิอิหร่านที่เป็นรัฐชัดเจนตั้งแต่จักรวรรดิอาเคเมนิดของจักรพรรดิไซรัสมหาราช 550 ปี ก่อนคริสตกาล จนถึง ค.ศ.2026 เป็นเวลายาวนานเท่ากับศาสนาพุทธคือ 2,570 ปี (พุทธศักราชยาวนาน 2,569 ปี)การแทรกแซงของสหรัฐฯและพวกเขย่าอิหร่านได้เพียงชั่วคราว แต่ยากที่ทำลายอิหร่านประเทศที่มีอารยธรรมยาวนานได้อย่างสิ้นซากถาวร.นิติการุณย์ มิ่งรุจิราลัยsonglok1997@gmail.com คลิกอ่านคอลัมน์ “เปิดฟ้าส่องโลก” เพิ่มเติม
