เยเมนเป็นประเทศที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานหลายพันปี เคยเป็นศูนย์กลางการค้าสำคัญระหว่างเอเชีย แอฟริกา และตะวันออกกลาง เคยถูกแบ่งออกเป็นเยเมนเหนือและเยเมนใต้ เพิ่งจะรวมกันเป็นสาธารณรัฐเยเมนเมื่อ ค.ศ.1990ความต่างของผู้คนในเยเมนทำให้เกิดสงครามกลางเมือง ค.ศ.2014 เมืองหลวงตามรัฐธรรมนูญคือกรุงซานา แต่รัฐบาลที่นานาชาติยอมรับกลับใช้เอเดนเป็นฐานบริหารคนที่อ่านวรรณกรรมยุคเก่าจะชื่นชมเยเมน แต่คนรุ่นใหม่ที่รับข่าววิกฤติการเมืองและมนุษยธรรมที่รุนแรงที่สุดแห่งหนึ่งของโลกก็จะรู้สึกสมเพชเวทนาเยเมนมากกว่าชื่นชม2 มกราคม 2026 กลุ่มแบ่งแยกดินแดนที่เรียกตัวเองว่า Southern Transition Council (STC) หรือสภาเปลี่ยนผ่านเยเมนใต้ ซึ่งเป็นกลุ่มแยกดินแดนทางตอนใต้ที่เริ่มปฏิบัติการมาตั้งแต่ ค.ศ.2017 เพื่อจะแบ่งดินแดนออกเป็น 2 ประเทศรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่ประกาศใช้เมื่อ 2 มกราคม 2026 มีมาตราที่รองรับการจัดประชามติแยกประเทศให้เป็นไปตามความต้องการของประชาชนในดินแดนนั้นๆกลุ่มแบ่งแยกดินแดนประสบความสำเร็จในการใช้อำนาจทหารแผ่ไปปกครองดินแดนทางภาคใต้มาก่อนหน้านี้ โดยเฉพาะในจังหวัดฮาดราเมาต์และจังหวัดอัล-มาฮรา ซึ่ง 2 จังหวัดนี้มีทรัพยากรน้ำมัน นอกจากนั้นยังเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญที่พวกกลุ่มแบ่งแยกดินแดนต้องการได้ประเทศพี่เบิ้มในอ่าวเปอร์เซียคือซาอุดีอาระเบียและสหรัฐ อาหรับเอมิเรตส์ (UAE) หนุนกลุ่มที่แตกต่างกันในสงครามกลางเมืองเยเมน ยูเออีหนุนพวกแบ่งแยกดินแดนทางตอนใต้ ให้ทั้งเงิน อาวุธ และช่วยวางยุทธศาสตร์ รวมทั้งวางแผนในการปกครองดินแดนทางตอนใต้ส่วนซาอุฯหนุนรัฐบาลเยเมนที่ได้รับการยอมรับในแวดวงระหว่างประเทศ ความมุ่งหวังตั้งใจของซาอุฯ คือ ไม่อยากให้เยเมนแตกกระจัดพลัดพรายกลายเป็น 2 ประเทศเหมือนก่อน ค.ศ.1990สงครามกลางเมืองครั้งล่าสุดเกิดขึ้นเมื่อ ค.ศ.2017 ถึงวันนี้ก็ยาวนานเกือบจะครบ 10 ปีแล้ว การทะเลาะเบาะแว้ง ต่อสู้และฆ่ากันอย่างไม่หยุดหย่อนทำให้เยเมนเจอวิกฤติด้านมนุษยธรรมที่รุนแรงที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ผู้คนเผชิญกับความอดอยากยากแค้น เครื่องอุปโภคบริโภคขาดแคลนทุกทั่วหัวระแหง เรื่องบริการสุขภาพไม่ต้องพูดถึงเลยครับ แทบหาไม่ได้พอเกิดความขัดแย้ง คนก็ต้องอพยพย้ายถิ่น แต่จะย้ายไปทางไหนก็เจอแต่การรบพุ่งที่ยืดเยื้อและลามรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ2 ปีข้างหน้าคือ ค.ศ.2028 จะมีการจัดประชามติ และถ้าประชาชนคนทางใต้บอกว่าอยู่ร่วมประเทศกันไม่ไหวแล้ว แยกเป็นประเทศเอกราชชาติใหม่ดีกว่า นั่นละครับ ก็จะเกิดประเทศเอกราชชาติใหม่เป็นชาติรัฐทางตอนใต้หลายคนถามว่า ถ้าเกิดชาติรัฐใหม่ทางตอนใต้ของเยเมน สถานการณ์การสู้รบจะเป็นยังไงต่อ ขอเรียนว่า ก็อาจจะยุติความขัดแย้งได้เป็นบางส่วน ขอขีดเส้นใต้คำว่า ‘เป็นบางส่วน’ นะครับ แม้ว่าประชากรร้อยละ 99 ของเยเมนจะเป็นมุสลิม แต่ก็คนละนิกาย พวกที่อยู่ทางใต้และตะวันออกส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลามนิกายซุนนี ทั้งประเทศมีซุนนีประมาณร้อยละ 65 และชีอะห์ประมาณร้อยละ 35 ฐาน ส่วนของพวกชีอะห์อยู่ทางเหนือถามว่า ‘สงครามในเยเมนเป็น proxy war หรือสงครามตัวแทนหรือไม่’ ต้องตอบว่า ‘เป็น’ ครับ เพราะนี่เป็นความขัดแย้งระหว่างซาอุฯกับอิหร่าน ซาอุฯหนุนฝ่ายซุนนี และรัฐบาลที่นานาชาติยอมรับ อิหร่านหนุนกลุ่มชีอะห์ถามว่า ‘อ้าว แล้วยูเออีไปเกี่ยวอะไรกับเขาด้วย’ ขอตอบว่า ‘ยูเออีมาเพราะผลประโยชน์ พื้นที่ที่ยูเออีสนใจคือทางตอนใต้ โดยเฉพาะเมืองท่าเอเดนของเยเมนใต้ ที่ตั้งอยู่ใกล้บาบ อัล–มันเดบ ซึ่งเป็นช่องแคบยุทธศาสตร์ที่เชื่อมทะเลแดง คลองสุเอซและมหาสมุทรอินเดีย ยูเออีจึงต้องการมีอิทธิพลต่อเยเมนใต้ อันนี้เป็นเรื่องผลประโยชน์ระดับรัฐยูเออีต้องการเยเมนใต้ที่ปกครองตนเอง มีรัฐบาลท้องถิ่นที่เป็นมิตรที่ทำให้ตนมีบทบาทในท่าเรือและโลจิสติกส์ เป้าหมายของยูเออีไม่ใช่เรื่องอุดมการณ์ทางศาสนา แต่ยูเออีต้องการเสถียรภาพที่ควบคุมได้.นิติการุณย์ มิ่งรุจิราลัยsonglok1997@gmail.com คลิกอ่านคอลัมน์ “เปิดฟ้าส่องโลก” เพิ่มเติม
