ครั้งหนึ่งนานมาแล้ว เกิดวิวาทะในวงเสวนาเรื่อง “จิตว่าง” ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช กับท่านอาจารย์พุทธทาส ปราชญ์โลกว่า จิตว่างก็ทำมาหากินไม่ได้ ปราชญ์ธรรมว่า จิตว่าง เป็นพลังใหญ่นำไปสู่นิพพานจึงเป็นที่มาของการจำแนก แบบไหนภาษาโลก แบบไหน ภาษาธรรมภาษาธรรมของพุทธศาสนา...ใช้กับเรื่องโลกๆ โดยเฉพาะกับนักปกครอง นักบริหารได้น้อย แต่หากเป็นภาษาของเต๋า คำสอนของเหลาจื๊อ หลายหัวข้อ ผมว่านะน่าจะใช้ได้มากคัมภีร์เหลาจื๊อ เล่มที่ ล.เสถียรสุต เรียบเรียง (พิมพ์ครั้งที่ 5 สำนักพิมพ์ ก.ไก่) ภาคปรัชญาชีวิตหัวข้อที่ 7 รู้ว่าตนเองมีความเข้มแข็ง แต่รักษาตัวด้วยความอ่อนโยน เป็นลำคลองของชาวโลก และตั้งอยู่ในคุณธรรม ไม่ห่างจากคุณธรรม ทำจิตใจให้กลับไปสู่ความเป็นเด็กอ่อนเห็นชัดแจ้ง รู้ลึกซึ้ง แต่ทำตนเหมือนอยู่ในความมืดมัวเป็นเหวของชาวโลก ความเป็นเหวของชาวโลก และตั้งอยู่ในคุณธรรม จึงมีความสมบูรณ์ กลับไปสู่ความเป็นธรรมชาติที่แท้จริงสัจธรรมอันเป็นธรรมชาติที่แท้จริง กระจายออกไปเป็นสรรพสิ่ง อริยบุคคลใช้ความเป็นธรรมชาติที่แท้จริงนี้ตลอดเวลา จึงได้ดำรงในตำแหน่งความเป็นประมุขของอำมาตย์ทั้งหลายฉะนั้น การปกครองที่สมบูรณ์ คือการไม่ปกครองหัวข้อที่ 8 ผู้ที่เข้าใจคนอื่น เรียกว่าผู้มีสติปัญญา ผู้ที่เข้าใจตนเอง คือผู้ที่มีความเห็นแจ้งผู้ที่ชนะคนอื่น คือผู้ที่มีกำลัง ผู้ที่ชนะตนเอง คือผู้ที่มีความสามารถผู้ที่รู้จักพอ คือผู้ที่มั่งมีผู้ที่มีความขยัน คือผู้ที่มีอุดมคติอันดีงาม ผู้ที่ไม่ละทิ้งรากฐานของตน คือผู้ที่อยู่ได้นานผู้ที่ตายไปแล้ว แต่สัจธรรมที่เคยปฏิบัติไว้ยังคงอยู่ คือผู้ที่มีอายุยาวนานหัวข้อที่ 9 จะรวบเข้ามาต้องขยายออกไปก่อน จะอ่อนแอต้องเข้มแข็งมาก่อน จะเสื่อมโทรมต้องเจริญรุ่งเรืองมาก่อน จะได้รับต้องให้ก่อนนี่คือลางที่ได้ให้เห็นก่อนอ่อนโยนดีกว่าแข็งกร้าว ปลาไม่อาจออกจากสระน้ำได้ อาวุธของบ้านเมืองไม่ควรเอาออกมาโอ้อวดให้ใครรู้เห็นง่ายๆผู้มีคุณธรรมสูงไม่ควรแสดงความมีคุณธรรม ฉะนั้นจึงเป็นผู้มีคุณธรรมผู้มีคุณธรรมต่ำ ไม่ยอมละทิ้งการแสดงความมีคุณธรรม จึงเป็นผู้ไม่มีคุณธรรม ผู้มีคุณธรรมสูง กระทำไปตามหลักคุณธรรม อย่างปกติ ไม่มีเจตนาทำเพื่อประโยชน์ส่วนตัวผู้มีคุณธรรมต่ำ กระทำไปอย่างปกติ แต่มีเจตนาเพื่อประโยชน์ส่วนตัวฉะนั้น เมื่อบ้านเมือง สังคม บุคคล ปราศจากสัจธรรมแล้ว จึงเกิดมีคุณธรรมมาชดเชย เมื่อปราศจากคุณธรรมไปแล้ว จึงเกิดมีเมตตา เมื่อปราศจากเมตตาไปแล้ว จึงเกิดพฤติกรรมอันชอบเมื่อปราศจากพฤติกรรมอันชอบไปแล้ว จึงเกิดจริยธรรม ไปเพื่อเป็นการชดเชยจริยธรรมคือความบกพร่องของความกตัญญู ความซื่อสัตย์ เป็นจุดเริ่มต้นของความอลเวงของบ้านเมืองผมจงใจคัด...บางตอนของคัมภีร์วิถีแห่งเต๋า ภาษาธรรมแบบจีน มาได้แค่นี้ อ่านแล้วคงเข้าใจยากสักหน่อยนึกๆเดาๆเอาเอง ผู้นำที่ยังรักษาตำแหน่งแห่งที่ไว้ได้ ผู้ตามที่พยายามจะเป็นผู้นำ ไปถึงผู้นำที่พลาดพลั้ง หาแผ่นดินอยู่ไม่ได้ น่าจะอ่านแล้วเข้าใจมากกว่าใคร.กิเลน ประลองเชิง
