ย้อนไปก่อนเดือนตุลาคม 2516 อาจารย์หม่อม คึกฤทธิ์ ปราโมช เขียนบทความลง “สยามรัฐ” ว่า การที่รัฐบาลสั่งจับ 13 นักศึกษาประชาชน ที่เดินแจกใบปลิวต้านเผด็จการ...เหมือนรถไฟวิ่งด้วยความเร็วสูง สองขบวน วิ่งเข้าหากันเหตุการณ์วันที่ 14 ตุลาคม ที่เรียกกันว่าวันมหาวิปโยค คนตาย คนเจ็บนับเป็นร้อย มาถึงจริงๆสถานการณ์บ้านเมืองเราตอนนี้ ผมเห็นฝ่ายค้านก็เร่งความเร็วไปข้างหน้า ฝ่ายรัฐบาลก็ไม่มีท่าจะผ่อนปรน ผมกำลังเป็นห่วงรถไฟสองขบวนจะชนกันอีกคิดไม่ตกสุดท้ายฝ่ายค้านต้องการอะไร ฝ่ายรัฐบาลจะตั้งรับจะแตกหักหรือไม่ ทางเลี่ยงทางออกมีอยู่ที่ไหนในนิตยสาร “หมอชาวบ้าน” ฉบับเดือนตุลาคม 2562 อาจารย์หมอ ประเวศ วะสี คุยกับผู้อ่าน ในหัวข้อเรื่อง ประเทศไทยเป็นสวรรค์บนดิน สามารถสร้างได้ ถ้ามีสัมมาทิฐิการเมืองตอนนี้ ถ้าจะมีเทศน์สักกัณฑ์ เทศน์กัณฑ์นี้ ทุกฝ่ายควรได้ฟัง เผื่อความรุ่มร้อนจะผ่อนเบาอาจารย์หมอประเวศ เริ่มต้นว่า “ถ้าคนไทยทุกคนมีบ้านอยู่ มีอาหารกิน มีครอบครัวอบอุ่น ชุมชนเข้มแข็ง” นั่นคือสวรรค์บนดิน สวรรค์บนดินสามารถสร้างได้จริงๆ โดยมีความคิดที่ถูกต้องหรือสัมมาทิฐิสัมมาทิฐิที่ 1...พระเจดีย์สร้างจากฐาน ฐานประเทศต้องแข็งแรง และมีภูมิคุ้มกันชุมชนท้องถิ่นคือฐานของประเทศต้องมีที่ดินพอเพียงเพื่อการอยู่ร่วมกัน ผลิตอาหารกินเองให้อิ่ม เหลือขาย นี่คือพื้นฐาน “ให้ทุกคนมีบ้านอยู่ มีอาหารกิน มีครอบครัวอบอุ่น ชุมชนแข็งแรง”อันเป็นระบบคุ้มกันจากความโกลาหล ระส่ำระสาย ปั่นป่วนทางเศรษฐกิจ สังคม การเมือง สิ่งแวดล้อมของโลกที่ควบคุมไม่ได้ถ้าฐานประเทศมีภูมิคุ้มกัน เราจะอยู่รอดปลอดภัยสัมมาทิฐิที่ 2...การพัฒนาต้องเอาการอยู่ร่วมกันเป็นตัวตั้งอย่าไปเชื่อกระแสโลก ที่เอาการแข่งขันเสรีบ้าง เอาลัทธิอุดมการณ์ใดๆบ้าง เอาเทคโนโลยีบ้าง เป็นตัวตั้ง สิ่งเหล่านี้ล้วนนำมาซึ่งความเหลื่อมล้ำและความปั่นป่วนพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 ตรัสว่า“ใครจะว่าเชยก็ช่างเขา ขอให้เราพออยู่พอกิน และมีไมตรีจิตต่อกัน”การมีพออยู่พอกินคือการอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขและมีภูมิคุ้มกันใครที่รักพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ต้องรำลึกถึงทิศทางการพัฒนาประเทศที่พระราชทานไว้การอยู่ร่วมกันอย่างสมดุลทุกระดับ คือหนทางอันประเสริฐสัมมาทิฐิที่ 3...ในสังคมปัจจุบัน ซึ่งเป็นระบบซับซ้อน การใช้อำนาจ เงิน วาทกรรม วิวาทะ หรือความรู้สำเร็จรูป ไม่มีพลังที่จะผ่าความยากไปได้เครื่องมือที่สำคัญที่สุด คือ “การเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติ ในสถานการณ์จริง การปฏิบัติในสถานการณ์จริง ถ้าทำให้มาก จะก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงขั้นพื้นฐานความสำเร็จและความสุขประดุจบรรลุนิพพาน และเป็นเครื่องมือสร้างสวรรค์บนดินได้จริงๆสัมมาทิฐิในการพัฒนายังมีประการอื่นๆอีก แต่สัมมาทิฐิ 3 ประการที่กล่าวมา เป็นพื้นฐานเพื่อแสดงปัจจัยหลัก 3 ประการแห่งการสร้างประเทศไทยที่มีบูรณภาพและดุลยภาพ เกิดเป็นความปกติสุขและยั่งยืน นั่นคือจุดมุ่งหมายประเทศ=การอยู่ร่วมกันอย่างสมดุล โครงสร้างการพัฒนา=สร้างฐานของประเทศให้แข็งแรงและมีภูมิคุ้มกันหรือสร้างพระเจดีย์จากฐานเครื่องมือดำเนินการ=การเรียนรู้ร่วมกันในสถานการณ์จริงถ้ามีความคิดที่ถูกต้อง คนไทยจะสามารถร่วมสร้างประเทศที่น่าอยู่ที่สุด หรือสวรรค์บนดินได้.กิเลน ประลองเชิง
