ข่าว
100 year

สายลับ สมัย ร.5

กิเลน ประลองเชิง1 เม.ย. 2560 05:01 น.
SHARE

เมื่อน้องๆจากสำนักพิมพ์มติชนหอบหนังสือถุงใหญ่มายื่นให้ ผมก็เหมือนถูกเตือนให้รู้ว่า งานหนังสือแห่งชาติ...กำลังมาถึงอีกครั้ง

ทุกเล่มที่ถูกเลือกสรรมา ถูกใจ ไม่อ่านไม่ได้เลยสักเล่มเดียว

ผมขอใช้นิสัยอ่านหาเรื่องเอาประวัติศาสตร์นอกตำรา สยามรัฐตามทรรศนะโลกตะวันตกมาอ่านก่อน เจอราชการลับของสมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ...แล้ว ทนรู้คนเดียวไม่ไหว

ไกรฤกษ์ นานา เริ่มว่า ครั้งเมื่อ พ.ศ.2434 มีข่าวองค์มกุฎราชกุมารนิโคลาสแห่งรัสเซีย (ซาเรวิช) จะเสด็จประพาสรอบโลก คนทั่วทั้งยุโรปพากันตื่นเต้น

เส้นทางเสด็จไม่มีชื่อกรุงเทพฯเข้าไปเกี่ยวข้อง ทว่ารัชกาลที่ 5 ทรงแน่พระราชหฤทัยว่า วันหนึ่งซาเรวิชจะขึ้นเป็นจักรพรรดิผู้ยิ่งใหญ่

ปี พ.ศ.2434 6 ปีหลังอังกฤษรบชนะพม่า ฝรั่งเศสยึดดินแดนญวนจากจีน สยามอยู่ท่ามกลางนักล่าเมืองขึ้น ดุลอำนาจทางการเมืองในยุโรปกำลังเปลี่ยนแปลง

บิสมาร์ค อัครมหาเสนาบดีแห่งเยอรมนี ผู้จัดระเบียบยุโรป เพิ่งถูกปลดออกจากตำแหน่งเมื่อปี 2433 ปีเดียวกันนั้น รัสเซียก็สิ้นสุดข้อผูกมัดกับออสเตรีย-ฮังการี หันไปคบฝรั่งเศส

ความเปลี่ยนแปลงนี้ มีผลให้หลายประเทศทั่วโลกจำต้องกรองสถานการณ์เสียใหม่

กระทั่งสยามหากถูกเลือกบนเส้นทางเสด็จซาเรวิช ก็อาจจะถูกผลักดันให้เป้าหมายใหม่เป็นเมืองหน้าด่านระดับแถวหน้าที่รัสเซียต้องการให้รู้จัก

รัสเซียตอนนั้น กู้เงินฝรั่งเศสไปทำรถไฟสายทรานไซบีเรีย ทิ้งอำนาจในแหลมบอลข่าน หันมาหาเอเชีย การมาของซาเรวิช เป็นทั้งความหวังและความท้าทายของประเทศต่างๆ

ทุกหนแห่งที่เสด็จไป ทรงได้รับการต้อนรับอย่างยิ่งใหญ่

โดยทฤษฎี สยามไม่มีประโยชน์อะไรต่อรัสเซีย แต่ในมุมกลับรัสเซียมีประโยชน์ต่อสยามมากกว่าชาติมหาอำนาจใดๆ ภาพลักษณ์ของรัสเซียจะเป็นภูมิคุ้มกันติดตัวสยามไปชั่วกาลนาน

จู่ๆประเทศเล็กๆไร้พิษสงอย่างสยาม ก็เกิดมีชื่อเป็นประเทศที่ซาเรวิชแวะเยือน จนเป็นที่ริษยาของชาติมหาอำนาจ อังกฤษปล่อยข่าวว่า สยาม อหิวาตกโรคระบาด

รัชกาลที่ 5 ทรงสยบข่าวส่งกรมหมื่นดำรงราชานุภาพ อัญเชิญพระราชสาส์นไปทูลเชิญที่สิงคโปร์ กรมดำรงฯได้รับการวางตัวให้เป็นผู้ดูแลซาเรวิช ต่างพระเนตรพระกรรณ...มานับแต่นั้น

ผ่านช่วงเวลาสำคัญ 19-25 มีนาคม 2434 ที่อะไรๆที่ว่าดีที่สุด ต้องใช้คำว่า “ราวกับจะรับซาเรวิช” ไปแล้ว และองค์ซาเรวิชเสด็จกลับไปแล้ว

กรมหมื่นดำรงราชานุภาพ ได้รับการโปรดเกล้าฯ ให้เดินทางไปรัสเซีย ด้วยเหตุผลไปเปลี่ยนเครื่องอิสริยาภรณ์ชุดใหม่ ให้มีสถานะใหญ่กว่าชุดที่ถวายไปก่อน

กรมดำรงฯขณะนั้น เป็นเพียงอธิบดีกรมศึกษาธิการ ไม่ใช่เสนาบดีต่างประเทศ จึงถูกหนังสือพิมพ์อังกฤษสงสัยเป็นสายลับของสยาม มีนัยแอบแฝงทางการเมือง สยามก็ใช้ประโยชน์จากข้อสงสัย เป็นข่าวนี้ให้โลกเป็นที่รู้จัก

ปี 2440 รัชกาลที่ 5 เสด็จประพาสรัสเซีย ได้ทรงพบปะกับซาเรวิช ซึ่งเสวยราชย์เป็นจักรพรรดิรัสเซียแล้ว...

สถานะของสยามจากประเทศเล็กๆไม่มีใครรู้จัก ก็เขยิบขึ้น เป็นที่นับหน้าถือตาของใครต่อใคร

สยามดำเนินวิเทโศบายทางการเมือง ใช้ความสัมพันธ์อันดีกับรัสเซียเป็นปราการกั้นการคุกคาม...การบีบคั้นจากอังกฤษ ฝรั่งเศสเป็นความพยายามเท่าที่จะทำได้

สยามมีพระเจ้าแผ่นดินที่มีพระปรีชาญาณ อ่านการเมืองโลกกระจ่าง...แม้หลายครั้งเจอวิกฤติถึงทางตัน แต่ก็ฝ่าฟันเอาตัวรอดจากการเป็นเมืองขึ้นฝรั่งมาได้จนถึงบัดนี้.

กิเลน ประลองเชิง

อ่านเพิ่มเติม...

แท็กที่เกี่ยวข้อง

ชักธงรบกิเลน ประลองเชิงซาเรวิชรัสเซียรัชกาลที่ 5

ข่าวแนะนำ

MOST VIEWED

คุณอาจสนใจข่าวนี้