วิกฤติชีวิตคนไทย ท้าทายรัฐบาลใหม่ ศ.กิตติคุณ ดร.สุรชาติ บำรุงสุข นักวิชาการด้านความมั่นคง และยุทธศาสตร์ การทหาร ยิงสัญญาณตรงถึงตึกไทยคู่ฟ้าทำเนียบรัฐบาล ในระหว่างที่พรรคภูมิใจไทยแกนนำจัดตั้งรัฐบาลกำลังฟอร์ม ครม.หลังที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรโหวตเลือกนายอนุทิน ชาญวีรกูลเป็นนายกรัฐมนตรีสมัยที่ 2 ติดต่อกันพร้อมชี้ให้เห็นถึงรอยต่อการเมืองโลก เพื่อตอบคำถามของสังคมที่มีต่อเหตุการณ์สงครามตะวันออกกลางที่กำลังก้าวสู่จุดเปลี่ยนสำคัญ สั่นคลอนระเบียบโลกอย่างรุนแรงรอยต่อการเมืองโลก 10 ปี 3 ครั้ง โดยเมื่อสิ้นสุดสงครามเย็น มีเส้นแบ่งเวลาชัดในปี 1991 สหภาพโซเวียตล่มสลาย นับจากนั้นอเมริกาเป็นมหาอำนาจใหญ่ประเทศเดียว สงครามอ่าวเปอร์เซีย ปี 1991 อเมริกาก็มีสถานะ “คุมระเบียบโลก” จีนยุคนั้นอ่อนปวกเปียกตลอด 10 ปีในโลกยุคหลังสงครามเย็นช่วงแรก ก่อนเข้าสู่ยุคหลังสงครามต่อต้านการก่อการร้ายเป็นมิติหลัก นับตั้งแต่ปี 2001 โดยสหรัฐฯถูกท้าทายด้วยเหตุการณ์โจมตีตึกเวิลด์เทรด และกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ จนถึงปี 2011 จีนเริ่มโตเศรษฐกิจเป็นอันดับ 2 รองจากสหรัฐฯปลายปี 2006 นายโดนัลด์ ทรัมป์ ชนะเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐฯ ปีถัดไปเห็นสงครามการค้าระหว่างสหรัฐฯกับจีนจนถึงจุดที่มันเข้มข้น เริ่มเผชิญหน้ากันจนเกิดการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์ แม้มีโควิดระบาดเข้ามาในปี 2020 จนเกิดสงครามยูเครน-รัสเซีย เดือน ก.พ.2022 ชี้ให้เห็นว่าสงครามต่อต้านก่อการร้ายมันถึงจุดเปลี่ยนเกิดปรากฏการณ์สงครามตามแบบเต็มรูปสัญญาณภูมิรัฐศาสตร์โลกใบนี้มันร้อนระอุประธานสภาผู้แทนราษฎรสหรัฐฯเดินทางเยือนไต้หวันเกิดการปิดล้อมจีน จีนก็ปิดล้อมไต้หวันครั้งใหญ่ พอเดือน ต.ค. 2023 กลุ่มฮามาสได้เปิดฉากโจมตีอิสราเอลลุกลามเป็นสงครามในฉนวนกาซา ผลสืบเนื่องต่อมา อิสราเอลและสหรัฐฯโจมตีอิหร่าน ในปี 2025 พอถึง 28 ก.พ.2026 เป็นเหตุการณ์ปัจจุบันทั้งหมดโลกเปลี่ยนแปลงเป็นช่วงๆมันเห็นชัด คือ “โลกยุ่งยากซับซ้อนขึ้น น่ากลัวขึ้นจากปัญหาสงคราม” โดยเฉพาะในปี “ม้าสงคราม” ที่เป็นคำถามใหญ่ทั่วโลกและเป็นคำถามในภูมิภาคอาเซียนเชื่อสงครามอิหร่านกับอิสราเอล-สหรัฐฯอาจไม่จบเร็ว โดยคาดเดาไม่ได้ว่าสงครามจะนานเท่าไหร่ แต่ถ้าดูจากมิติ “สงครามยูเครน” รบกันเข้าสู่ปีที่ 5 ลากยาวถึง 1,476 วัน (9 มี.ค.69) แล้ว รวมถึงสงครามอิสราเอลในฉนวนกาซา 2 ปีกว่าจนถึงปัจจุบันก็ยังไม่จบฉะนั้นอย่าประเมินสถานการณ์แบบโลกสวยว่า สงครามจบเร็วเพราะต่างฝ่ายต่างหมดอาวุธ และถ้าสงครามอิหร่านลากยาวไปเรื่อยๆ แน่นอนผันผวนทั้งเศรษฐกิจโลก ราคาพลังงาน ราคาทองคำ วิกฤติค่าครองชีพปัญหาใหญ่รัฐบาลใหม่ต้องเตรียมรับมือวิกฤติระเบียบโลกหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ทั้งระบบการค้า การเงิน ภูมิรัฐศาสตร์ ระบบกฎหมายระหว่างประเทศกำลังพังทลาย รัฐบาลใหม่ต้องตั้งหลักประเทศ เพื่อรับมือความผันผวนของโลก ศ.กิตติคุณ ดร.สุรชาติ บอกว่า ระเบียบโลกอาจอยู่ในภาวะง่อนแง่น เริ่มถูกทอนทีละส่วนในวันที่สภาวะระเบียบโลกมีเงื่อนไขกระท่อนกระแท่น ขอย้ำต้องคิดเตรียมตั้งหลักประเทศ ถ้าตั้งหลักไม่ได้ในภาวะที่ “โลกเรรวน ผันผวน แปรปรวน” ถ้าเกิดยาวต่อเนื่อง ประเทศไทยต้องคิดว่าจะยืนอย่างไรในกระแสโลกแบบนี้ช่วงปี 1930 ก่อนเกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 มีเหตุการณ์วิกฤติเศรษฐกิจในสหรัฐฯ ในเชิงวิชาการสถานการณ์โลกปัจจุบัน พัฒนาไปสู่สงคราม โลกครั้งที่ 3 อย่างไร ศ.กิตติคุณ ดร.สุรชาติ บอกว่า คล้ายสงครามโลกครั้งที่ 1 ที่เริ่มเห็นการแบ่งค่าย การเกาะกลุ่ม เริ่มเห็นรอยแตกในพื้นที่ส่วนต่างๆของโลก ในรอยแตกที่เกิดขึ้นก็เห็นการขยายอิทธิพลของรัฐมหาอำนาจไปสู่พื้นที่ของโลกแต่ประเทศไทยอาจคล้ายก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 ก่อน พ.ศ. 2484 อยู่นิดหนึ่งตรงที่ในเอเชีย ภาพเดิมที่ญี่ปุ่นเคยทำก่อนสงครามโลก โดยขยายบทบาทไปพื้นที่ต่างๆ วันนี้เห็นการขยายบทบาท ของจีน ส่วนจีนเข้ามาในภาวะเดียวกับญี่ปุ่นหรือไม่ คงเป็นคำถามที่ทิ้งไว้กับอนาคตความมั่นคงของจีน ใช้คีย์เวิร์ด “ไทยเป็นแค่มณฑลหนึ่งของจีน” ศ.กิตติคุณ ดร.สุรชาติ บอกว่า ไม่เชื่อว่าจีนให้ความสำคัญกับไทย เพราะยุทธศาสตร์จีนมองเลยประเทศไทย มองทั้งภูมิภาคและมองโลกทั้งโลกโดยพยายามเข้ามามีอิทธิพลในภูมิภาคนี้ ทั้งจีนเทาที่เป็นส่วนหนึ่งของปัญหาที่เราต้องเผชิญกับจีน ไม่นับถึงการขยายอิทธิพลทางเศรษฐกิจที่ครอบประเทศแถบนี้ทั้งภูมิภาคโจทย์รัฐบาลใหม่ต้องมีรองนายกฯ ฝ่ายความมั่นคง ที่เป็นหัวใจการขับเคลื่อนประเทศในยุคมิติความมั่นคง รวมถึงไซเบอร์ พลังงานเศรษฐกิจ ภูมิรัฐศาสตร์ที่ซับซ้อน ศ.กิตติคุณ ดร.สุรชาติ บอกว่า ไม่แน่ใจรัฐบาลพร้อมฉายภาพประเทศไทยที่ตกอยู่ในภาวะ “Introvert รัฐขังตัวเอง” ชิลกับวิกฤติจนโลกสวยเหมือนในทุ่งลาเวนเดอร์ มองไม่เห็นภัยความมั่นคงรูปแบบใหม่อย่างอาชญากรรมข้ามชาติ สงครามกลางเมืองในเมียนมา พยายามเอาตัวออกห่างจากพลวัตโลกจนตามโลกไม่ทัน ปัญหา 3 จังหวัดชายแดนใต้ นักการเมืองอาจรู้สึกเป็นวิกฤติเรื้อรังการเมืองภายในที่เวียนว่ายไม่จบ เหมือนคนตั้งหลักไม่ได้ ตั้งแต่ความขัดแย้งทางการเมือง ปี 48 จนถึงรัฐประหารปี 57 ทำให้อาการคนป่วยแห่งเอเชียเรื้อรัง ขาดเกียรติภูมิ และโอกาสทางเศรษฐกิจวันนี้เมื่อก้าวเข้าสู่ปี 2569 โลกผันผวนหนัก ถึงเวลารัฐต้องเลิกหมกมุ่นเฉพาะเรื่องภายใน และหันไปเตรียมรับมือ “มิติความมั่นคงของมนุษย์” ก่อนที่วิกฤติเศรษฐกิจจะทำลายอนาคตของคนในชาติ“สภาวะวิกฤติทวีความเข้มข้น สร้างความน่ากลัว โดยราคาน้ำมัน ทะลุ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลช้าหรือเร็ว วิกฤติช่องแคบฮอร์มุซยังแรงอย่างนี้ โอกาสแตะ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลในไม่ช้าสิ่งที่ต้องพูดคือ ราคาแก๊สหุงต้ม เมื่อราคาพลังงานขึ้น แก๊สก็ขยับตาม ราคาแก๊สหุงต้มเปรียบเหมือนชีวิตคนจริงๆ”รัฐบาลใหม่ต้องวางยุทธศาสตร์รับมือความผันผวนระดับโลก หลังพ้นหล่มปัญหาชายแดนไทย-กัมพูชา เพื่อกระแสชาตินิยม แก้ปัญหาชายแดนไทย-เมียนมา และสะสางปัญหา 3 จังหวัดชายแดนใต้ ศ.กิตติคุณ ดร.สุรชาติ บอกว่า ที่ผ่านมาเล่นแต่การเมือง ตั้งหลักพรรคการเมือง จนไม่ได้ตั้งหลักประเทศการตั้งหลักพรรคการเมือง มีคำถามต่อคือ ตั้งหลักรัฐบาลได้หรือไม่ รัฐบาลก็ยังอยู่ในจินตนาการชุดเก่า อยู่ในกระบวนการคิดแบบเดิม เห็นว่า “วิกฤติข้างนอกมา เดี๋ยวก็ไป” มีนักการเมืองบางคน ระบุเหมือนกับว่า สงครามจบเร็ว คิดแบบนี้ทำให้ไม่เกิด “การเตรียมประเทศไทย”อยากเห็นการเตรียมประเทศไทยรับสถานการณ์โลกวันนี้เห็นความผันผวน ของโลก ทั้งมิติการเมือง มิติเศรษฐกิจ ฉะนั้น “โจทย์กระจุกกระจิกข้างบ้าน” เชื่อว่าคนที่มีอำนาจในพรรคภูมิใจไทยน่าจะมีเส้นสายคุยกับกัมพูชาได้ทำไมไม่คิดทำให้ปัญหามันยุติ สงครามกับเพื่อนบ้านในภาวะวิกฤติโลกไม่ช่วยอะไร ยกเว้นช่วยทำให้กระแสการเมืองแบบชาตินิยม มันปั่นได้ง่ายขอฝากนายกฯว่า รัฐบาลได้กระแสชาตินิยมแล้วต้องพอ เพราะกระแสชาตินิยมเสพมากของขึ้น คุมไม่อยู่ ผู้นำชาตินิยมที่เสพกระแสชาตินิยมมากๆเกินความพอดีมีปัญหาทั่วโลกเลือกตั้งชนะแล้วต้องตั้งหลักประเทศไทยขณะนี้มีโจทย์ใหญ่มารอวันที่นายกฯและ ครม.ใหม่ถ่ายรูปหน้าทำเนียบรัฐบาล ขอให้รำลึกเสมอว่า สัมภาระด้านความมั่นคงกองอยู่หน้าประตูทำเนียบฯรอท่านอยู่ สถานการณ์ไม่ชิลแบบเดิมแน่ๆ เพราะงานความมั่นคงที่มันทับซ้อนไปทุกมิติ กลายเป็นส่วนที่สร้างอำนาจของประเทศไทยที่สำคัญคนที่มีอำนาจในพรรคภูมิใจไทย อย่าคิดแต่เรื่องการเมืองจนประเทศเดินไม่ได้ วันนี้อยากเห็นนายกฯตั้งหลักประเทศไทยหากวันนี้ประเทศไทยยังตั้งหลักไม่ได้สุดท้ายกลัวว่าจะต้องตั้งไข่ประเทศไทย.ทีมการเมืองคลิกอ่านคอลัมน์ “วิเคราะห์การเมือง” เพิ่มเติม
