เอนก นาวิกมูล ค้นเรื่องนายแดงต้องโทษ จากเอกสารเก่า หอจดหมายเหตุแห่งชาติ เขียนใหม่ให้อ่านง่ายๆ ตีพิมพ์ในหนังสือ นิทานมิบ (พิมพ์คำสำนักพิมพ์ พิมพ์ครั้งที่ 2 พ.ศ.2557) ลองอ่านกันดูยังมีชายหนุ่มคนหนึ่งชื่อนายแดง อายุ 16 ปี ต้องโทษปล้นบ้านเรือน ถูกศาลพิพากษาให้จำคุก 15 ปี เริ่มแต่ พ.ศ.2430 จำคุกมาระยะหนึ่ง รัชกาลที่ 5 มีพระราชบัญชาให้ตั้งโรงเรียนสั่งสอนวิชาแก่นักโทษขึ้นวิชาที่นักโทษเรียน มีวิชาเลข วิชาช่าง วิชาดีดลูกคิด ฯลฯ นายแดงตั้งใจเรียน ตามแบบเรียนที่เรือนจำกำหนด พอจบเรือนจำก็ลดโทษส่วนหนึ่ง ผ่อนเครื่องจำจองพวกโซ่ตรวนให้น้อยลง และเลื่อนชั้นเป็นนักโทษพิเศษพ.ศ.2437 นายแดงอายุได้ 23 ปี รัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯให้ หาครูชาวญี่ปุ่นมาสอนวิชาช่างเขียน ช่างแกะไม้ ทำแม่พิมพ์สำหรับพิมพ์รูป นายแดงก็ได้ไปฝึกหัดทั้งสองวิชานายแดงหมั่นฝึกฝนวิชาเขียน วิชาแกะจนชำนาญดีกว่าเพื่อนนักโทษชั้นเดียวกัน เรือนจำลดหย่อนเครื่องจองจำให้อีก และเลื่อนชั้นให้เป็นนักโทษยาม ทั้งยังให้มีหน้าที่ฝึกสอนนักโทษอื่นๆแม้นมีคนภายนอกมาจ้างวานแกะ เขียนสิ่งไร ก็อนุญาตให้รับงานทำด้วยได้หมดนายแดงเป็นคนโทษนาน 11 ปี เรียบเรียงใบฎีกา ยื่นถวายพระเจ้าแผ่นดิน เล่าเรื่องที่ต้องโทษ ความสำนึกผิด เข็ดหลาบในการประพฤติชั่วขอพระมหากรุณาธิคุณให้โปรดเกล้าฯให้เขาพ้นโทษไปปรนนิบัติบิดามารดา ใช้วิชาเลี้ยงชีพเป็นพลเมืองดีโดยทิ้งท้าย หากเขาประพฤติชั่วอีก ยินดีรับอาญาโทษสาหัส พร้อมใบฎีกา...นายแดงได้เอารูปงานแกะไม้ทูลเกล้าฯถวายให้ทอดพระเนตรพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯให้เจ้าพนักงานสอบสวนเรื่องราวว่าเป็นจริงเช่นที่กล่าวในใบฎีกาหรือไม่ เมื่อทรงได้รับรายงาน นายแดงเป็นคนหมั่นเพียร อุตสาหะร่ำเรียนวิชา ก็ทรงสงสาร จึงโปรดเกล้าฯให้ปล่อยนายแดงนายแดงได้พ้นโทษ ไปดูแลบิดามารดาทำอาชีพเป็นช่างแกะช่างเขียน จนมีชื่อเสียงสืบมานายแดงผู้นี้ ภายหลังได้รับความไว้เนื้อเชื่อใจให้เป็นถึงผู้จัดการกองสโมสรช่างสามัคคยาจารย์สมาคม จัดการเรื่องรับจ้างทำของและสั่งสอนนักเรียนให้เรียนวิชาช่าง ได้เป็นคนแกะรูปประกอบหนังสือแบบเรียนหลายเล่มและได้เป็นครูเบื้องต้นคนสำคัญคนหนึ่งของโรงเรียนเพาะช่าง ซึ่งขยายขึ้นมาจากสโมสรช่าง นับว่านายแดงเป็นบุคคลที่มีความอุตสาหะ มีความกตัญญูต่อบิดามารดา น่าสรรเสริญโดยแท้จริงนอกจากเขียนเรื่องนายแดงกลับตัวแล้ว เอนก นาวิกมูล ยังหาภาพจากหนังสือฝรั่ง นักโทษไทยสมัยโบราณ สามคนถูกล่ามโซ่ตรวนเป็นภาพประกอบนำเรื่องให้เห็นสภาพตอนนายแดงต้องโทษเปรียบเทียบกับภาพถ่ายนายแดง (นั่งคนที่ 2 จากซ้าย) เมื่อเป็นผู้จัดการสโมสรช่าง วาดจากหนังสืออนุสรณ์ในวาระครบรอบ 74 ปี แห่งการพระราชทานนาม “เพาะช่าง” วันพุธที่ 7 มกราคมพุทธศักราช 2530 โรงพิมพ์ศาสนา 2530 ปกหลังในภาพนี้นายแดงสวมเสื้อราชปะแตน นุ่งผ้าม่วง สวมถุงน่องรองเท้า ตามสมัยผู้ดียุคนั้นใครที่เคยเรียนเพาะช่าง คงพอเข้าใจว่าร่ำเรียนและเติบโตมาจากคุณูปการส่วนหนึ่ง ...จากพระมหากรุณาธิคุณรัชกาลที่ 5 ที่ทรงประทานให้นายแดงและเพื่อนนักโทษกองมหันตโทษเรือนจำรุ่นนั้นหากเอ่ยคำ โจรกลับใจ...สมัยรัชกาลที่ 3 พระราชทานอภัยโทษให้ปล่อยตัว “คงแป๊ะ” ช่างเขียนฝีมือ ออกมาเป็นเขียนจิตรกรรมฝาผนังโบสถ์วัดทอง ฝั่งธนฯ ประชันฝีมือกับครูทองอยู่ วันนี้ใครอยากดู ก็ยังไปดูได้ส่วนใครที่รู้ตัวว่าเข้าข่าย “โจรปล้นเมือง” วันนี้จะเอาอย่าง ก็แค่สร้างคุณูปการ ใช้วิชาโจรดักทางโจร แก้ปัญหาราคาน้ำมันให้ชาวบ้านอยู่กันได้ ไม่เดือดร้อนจนเกินไปนักผมจะยอมเรียกโจรกลับใจ แม้ไม่เคยเชื่อโจรก๊กนี้จะกลับใจได้จริงๆ.กิเลน ประลองเชิงคลิกอ่านคอลัมน์ “ชักธงรบ” เพิ่มเติม
