สงครามในอิหร่านนาทีนี้ไม่ได้ดุเดือดเฉพาะแนวหน้าในสมรภูมิจริงเท่านั้น แต่ “แนวหลัง” ในโลกไซเบอร์ยังร้อนฉ่าไม่แพ้กัน เมื่อฝ่ายสื่อสารของอิหร่านสร้างปรากฏการณ์ “มีมไวรัล” ทำให้ชาวโลกต้องอึ้งกับความเกรียนและความช่างประชดประชัน โดยหยิบเอาเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาสรรค์สร้างเนื้อหาอย่างคาดไม่ถึงตั้งแต่แอนิเมชันเลโก้ (Lego) ล้อเลียน “โดนัลด์ ทรัมป์” ผู้นำสหรัฐฯ ให้ดูอ่อนแอและพ่ายแพ้ ไปจนถึงภาพจำลองทรัมป์ในร่างเด็กทารกกำลังเล่นสงครามบนพื้นห้องทำงานรูปไข่ผสมผสาน “ความบันเทิง” กับ “โฆษณา ชวนเชื่อ” ได้อย่างแนบเนียน ย่อยง่ายสำหรับคนรุ่นใหม่อย่างไรก็ตาม เควิน แอล. ชวาร์ตซ และ ดร.โอลโม เกิลซ์ สองผู้เชี่ยวชาญด้านวัฒนธรรมอิหร่านมองว่าความสำเร็จที่ดูเหมือน “ความ บังเอิญ” นี้ แท้จริงแล้วถูกวางแผนมาอย่างแยบคาย ยังชี้ให้เห็นว่านี่คือการปรับเปลี่ยน “รูปแบบ” จากโฆษณาชวนเชื่อยุคเก่าเข้าสู่โลกของ “มีม” และ “อัลกอริทึม” ของโซเชียลมีเดียอย่างเต็มตัวอิหร่านจงใจหยิบเอาสัญลักษณ์ระดับโลกอย่างเลโก้ หรือลายเส้นสไตล์พิกซาร์ มาใส่เนื้อหาต่อต้านจักรวรรดินิยมและวิพากษ์การเมืองโลก โดยใส่อารมณ์ขัน เสียดสี และ “แชร์ง่าย” เพื่อให้เนื้อหาเหล่านี้ทะลุทะลวงข้ามข้อจำกัดด้านอินเตอร์เน็ตและเข้าถึงจิตใจผู้ชมทั่วโลกได้อย่างรวดเร็วหากย้อนมองประวัติศาสตร์จะพบว่าอิหร่านใช้สื่อขับเคลื่อนการเมืองมาทุกยุคสมัย แต่จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นหลังเหตุการณ์ “Green Movement” ในปี 2552 ซึ่งรัฐบาลพ่ายแพ้อย่างยับเยินในการคุม “การเล่าเรื่อง” จึงหันมาสร้างเครือข่ายผลิตสื่อขนาดใหญ่ จนเป็นที่มาของ “Owj Arts and Media Organization” (โอจ) องค์กรที่ก่อตั้งในปี 2554 โดยการสนับสนุนจากกองทัพพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามของอิหร่าน (IRGC) เพื่อเป็นศูนย์กลางเครือข่ายสตูดิโอสร้างสรรค์ มีศักยภาพสูงถึงขั้นผลิตภาพยนตร์และซีรีส์ในระดับสากล คอยผลักดัน “สาร” เพื่อยึดครองพื้นที่ทางความคิดของผู้คนในสมรภูมิสื่อที่น่าสะพรึงไม่ยิ่งหย่อนกว่าสงครามจริง.อมรดา พงศ์อุทัยคลิกอ่านคอลัมน์ “หน้าต่างโลก” เพิ่มเติม
