ห้าหกสิบปีที่แล้ว เรืออวนทุกลำก่อนออกจากปากอ่าว แม่กลอง ต้องหยุดเรือหน้าศาลเจ้าอาม้า เวลานั้น ผ้าแถบเจ็ดสีผูกรอบโขนหัวเรือ สำรับอาหารคาวหมูเป็ดไก่ ไต้ก๋งจุดธูปกำใหญ่หลับตาบอกกล่าวการบอกกล่าว ตอนนั้นผมเป็นนายท้ายเรือ...สงสัยบอกแม่ย่านาง หรือบอก “อาม้า” บนศาลเจ้าขวามือไต้ก๋งจุดธูปเสียบ ประทัดพวงยาวจุดปึงๆปังๆ นี่คือสัญญาณผมสั่นระฆังสามครั้ง เดินเครื่อง และสั่นย้ำรัวหลายๆครั้ง...เร่งเครื่อง หัวเรือมุ่งหน้าปากอ่าวนับแต่นาทีนั้น พวกเราจะหาปลาในทะเล...จนกว่าจะเต็มลำ หรือหมดน้ำมัน 5 วัน 7 วัน หรือกว่านั้น จะหันหัวเรือกลับฝั่ง เอาปลาไปขายสะพานปลามหาชัย“อาม้า” บนศาลเจ้าที่พวกผมต้องหยุดเรือไหว้ มารู้เอาภายหลัง...คือองค์สมมติเดียวกับ “แม่ย่านาง” บนหัวเรือ ชาวเรือตั้งแต่รุ่นดึกดำบรรพ์ กราบไหว้บูชา เป็นเทพนารีช่วยปกป้องคุ้มครอง ให้อยู่รอดจากพายุคลื่นลมตำนานเรื่องเล่าของอาม้า อาจารย์ ถาวร สิกขโกศล เรียก “ม่าจู” ในหนังสือ เทพเจ้าจีนที่น่ารู้จัก (แสงดาว พิมพ์ พ.ศ.2568) ท่านเป็นบุคคลมีตัวตนจริง ในยุคต้นราชวงศ์ซ่ง หรือยุคห้าราชวงศ์ชาติตระกูลท่านมีหลักฐานให้ตีความสามอย่าง เป็นผู้ดีมีตระกูล เป็นชาวบ้าน เป็นชนเผ่าตั้น หรือมีเชื้อสายชนเผ่าตั้น ซึ่งกลายพันธุ์มาจากเผ่าเย่ว์หากเป็นชาติตระกูลผู้ดี ปูมประวัติแซ่หลินของไต้หวัน กล่าวว่า เป็นคนแซ่หลิน (แซ่ลิ้ม) จิ้นอ๋องรุ่นที่ 22 สายนี้เรียกอีกอย่างสายเก้าข้าหลวงข้อมูลชุดนี้ขัดแย้งกับเอกสารยุคราชวงศ์ซ่งและราชวงศ์หยวน ตอนหนึ่งกล่าวว่า ม่าจูแซ่หลินเป็นคนเกาะเหมยโจว เดิมเป็นออมดออท้าว รู้เรื่องดีร้ายของคนล่วงหน้า พอล่วงลับแล้วผู้คนตั้งศาลเซ่นไหว้ในประเด็นเป็นไพร่หรือผู้ดี...ผู้รู้ยุค พ.ศ.2185 ให้แง่คิดว่าถ้าม่าจูเป็นลูกสาวขุนนาง มีธรรมเนียมจะต้องบันทึกชื่อไว้ แต่ถ้าเป็นชาวบ้านไม่มีชื่อ มีบันทึกชาติตระกูลม่าจูไว้ว่า เป็นหญิงแซ่หลิน แสดงว่าเป็นลูกสาวชาวบ้านบันทึกยุคราชวงศ์ซ่งบันทึกไว้ตรงกัน ม่าจูเป็นออมดออท้าว ไม่ได้แต่งงานจนถึงแก่กรรมเมื่ออายุ 28-30 ปีตามค่านิยมคนจีน ออมดออท้าวเป็นอาชีพชั้นต่ำที่คนดูถูก ถึงกับมีคำสอนว่า“สามนางหกแม่ ล้วนเป็นสื่อกามหรือโจร” สามนาง ได้แก่ นางหมอดู นางนักพรตเต๋า นางภิกษุณีหกแม่ ได้แก่ แม่นายหน้า แม่เล้า แม่สื่อ แม่มด (ออมดออท้าว) แม่หมอยา แม่หมอตำแย”ในสามนางหกแม่ รวมหญิงเก้าประเภทนี้ คนยุคนั้นเชื่อกันว่า มักมีเล่ห์เหลี่ยม หลอกลวง สังคมมักรังเกียจถ้าเป็นหญิงตระกูลผู้ดี จะไม่ทำอาชีพนี้เป็นอันขาดหากอ้างค่านิยมนี้ โดยเฉพาะถ้าเชื่อประวัติว่า ม่าจูเป็นออมดออท้าว ย่อมเป็นผู้หญิงชาวบ้านอย่างแน่นอนธรรมเนียมหญิงจีนจะแต่งงานตั้งแต่อายุ 15-20 ปี พออายุครบ 15 จะเข้าพิธีปักปิ่นเข้าสู่วัยสาว รอคนมาสู่ขอและจะแต่งงาน ภายในอายุ 20 ปีจนมีคำกล่าวพื้นบ้านของคนแต้จิ๋ว เรื่องวัยแต่งงานของผู้หญิงว่า 15-16 กำลังดี 17-18 แก่ไปสองปี 19-20 ต้องแถมเงิน (ให้ฝ่ายชาย) 21-22 เป็นปูเค็มเก่า 23-24 ไม่มีใครเอาอาจารย์ถาวร ลงทุนท่องภาษาแต้จิ๋วมีเสียงสัมผัส แถมให้ฟัง จับโหงว จับลัก เจี้ยตึ่งซี้ จับฉิก จับโป้ยะ-ก๊วยหน่อนี้ จับเก้าหยี่จับเตียะเที้ยบจี๊ หยิอิกหยิหยีเหล่าเป่คี้ หยิ-ซาหยีสี่เก้บ่หนั่งอ่าย”คำพูดนี้ยืนยัน ยิ่งตระกูลผู้ดีจะไม่มีลูกสาวอยู่เป็นโสดอย่างเด็ดขาด ในวัฒนธรรมจีนเป็นเรื่องขายหน้าฉะนั้น การที่ม่าจูอยู่เป็นโสดตลอดชีวิต แสดงว่าน่าจะเป็นชนเผ่าตั้น หรือมีเชื้อสาย ไม่ใช่ผู้ดีจีนวันนี้รู้จัก “อาม้า” หรือ “ม่าจู” ไว้แค่นี้ก่อน อาจารย์ถาวร เขียนไว้แตกแขนงยืดยาว เหมือนๆกับเรื่องเทพเจ้าของแขกฝรั่ง เอาเป็นว่า “ม่าจู” ฉบับนี้ ยังไปไกลไม่ถึงเจ้าแม่กวนอิมก็แล้วกัน.กิเลน ประลองเชิงคลิกอ่านคอลัมน์ “ชักธงรบ” เพิ่มเติม
