เมื่อวันก่อน รถของผมต้องวิ่งอยู่ร่วมถนนกับรถบรรทุกคันหนึ่ง ซึ่งดูเหมือนคนขับจะถือพวงมาลัยเป็นของเล่นมากกว่า รถคันนั้นวิ่งเร็ว ส่ายไปมา ฉวัดเฉวียน ผมนั่งมองอยู่ในรถแล้วก็นึกขึ้นมาว่า ทุกวันนี้เราเอาใจใส่เครื่องยนต์กันมาก แต่บางทีเราเอาใจใส่ “คนที่คุมเครื่องยนต์” น้อยเกินไปรถบรรทุกหนักหลายสิบตัน ต่อให้เบรกดี ยางใหม่ เครื่องยนต์สมบูรณ์ทุกประการ ถ้าคนขับง่วง เมา เสพสารออกฤทธิ์ต่อประสาท หรือกำลังมีอารมณ์คึกคะนอง รถคันนั้นก็ไม่ต่างอะไรกับอาวุธที่วิ่งไปตามถนนผมคิดของผมเองว่า ต่อไปนี้การควบคุมรถโดยสาร รถบรรทุก และยานพาหนะขนาดใหญ่ จะตรวจเพียงว่าเจ้าของพวงมาลัยมีใบขับขี่หรือไม่คงไม่พอจากรถบรรทุกคันนั้น ผมนึกเลยเถิดไปถึงเครื่องบิน เวลาขึ้นเครื่องบิน เรามักฝากชีวิตไว้กับนักบินอย่างค่อนข้างสบายใจ เพราะเชื่อกันว่านักบินเป็นมนุษย์ที่ผ่านการฝึกอย่างหนัก มีวินัย มีสุขภาพดี และมีความรับผิดชอบสูงจะไม่ให้คิดอย่างนั้นได้อย่างไร ในเมื่อคนเพียงสองสามคนต้องควบคุมโลหะหนักนับร้อยตัน พาคนเป็นร้อยชีวิตขึ้นไปอยู่เหนือพื้นโลกเกือบสิบกิโลเมตรรถยนต์ผิดพลาดยังอาจมีไหล่ทางให้จอดเครื่องบินผิดพลาด ไม่มีไหล่เมฆให้จอดพักแต่โลกสมัยนี้ทำให้เราต้องเริ่มระวังสิ่งซึ่งแต่ก่อนไม่เคยนึกว่าจะต้องระวังแม้กระทั่งคนที่นั่งอยู่หลังคันบังคับเครื่องบินพ.ศ.2563 ปากีสถานสั่งพักนักบิน 262 คน (จากที่มีใบอนุญาต 860 คน) หลังสงสัยเกี่ยวกับการทุจริตในการสอบใบอนุญาต เรื่องนี้สะเทือนความเชื่อมั่นต่อระบบการบินของปากีสถานและกระทบการอนุญาตให้สายการบินของประเทศเข้าไปบินในยุโรป4 สิงหาคม 2569 เครื่องบินแอร์อินเดีย เที่ยวบิน AI2379 แบบ Airbus A320neo ออกจากภูเก็ตไปกรุงนิวเดลี มีผู้โดยสาร 137 คน และลูกเรือ 8 คน ขณะบินเหนือน่านฟ้ารัฐโอฑิศาเครื่องบิน ลดระดับลงอย่างฉับพลัน 300 ฟุต ก่อนกลับมาทรงตัวและเดินทางลงจอดที่นิวเดลีได้อย่างปลอดภัยผู้โดยสาร 13 คนและลูกเรือ 4 คนได้รับบาดเจ็บ รวม 17 คน ทางการอินเดียจัดเหตุการณ์นี้เป็นอุบัติการณ์รุนแรงและเปิดการสอบสวนต่อมารอยเตอร์สรายงานว่า ผลตรวจยืนยันในห้องปฏิบัติการ พบสารกัญชาในร่างกายของกัปตัน ขณะที่นักบินทั้งสองคนถูกพักจากหน้าที่ระหว่างสอบสวนตรงนี้ผมขอพูดให้เป็นธรรมไว้ก่อน การตรวจพบสารกัญชาในร่างกาย ยังไม่ใช่หลักฐานว่ากัญชาเป็นสาเหตุที่ทำให้เครื่องบินลดระดับ 300 ฟุต และเรายังไม่ควรสรุปเองว่านักบินใช้สารนั้นเมื่อใด หรือขณะเกิดเหตุได้รับผลกระทบจากสารนั้นเพียงใดเรื่องนี้ยิ่งน่าคิดขึ้นอีกเมื่อมองไปยังประเทศเพื่อนบ้านในอาเซียน 28 กรกฎาคม 2569 เจ้าหน้าที่อินโดนีเซียที่สนามบินกรุงจาการ์ตาตรวจค้นกระเป๋าของนักบิน Malaysia Airlines พบยาอี 70,114 เม็ด 26 กิโลกรัม และเมทแอมเฟตามีนอีก 4 กรัมที่ชวนให้ขนลุกกว่านั้นคือ ในกระเป๋ามีขวดบรรจุปัสสาวะ เตรียมไว้เพื่อใช้ทำปลอมผลตรวจ และเมื่อตรวจร่างกายนักบินก็พบสารหลายชนิด นักบินรายดังกล่าวรับสารภาพว่าเสพยาและได้รับค่าจ้าง 50,000 ริงกิตเพื่อขนยาเสพติดเข้าอินโดนีเซียเครื่องบินโดยสารหนึ่งลำมีราคาหลายพันล้านบาทเครื่องบินพังยังสร้างใหม่ได้คนตายสร้างใหม่ไม่ได้ผมจึงเห็นว่า ต่อจากนี้การตรวจสุขภาพนักบินและผู้ควบคุมยานพาหนะสาธารณะต้องก้าวไปไกลกว่าการตรวจหัวใจ ปอด สายตา ความดัน หรือการได้ยินเทคโนโลยีสมัยนี้ก้าวหน้าเสียจนเครื่องบินสามารถบินเองได้เกือบทั้งเที่ยว รถยนต์ก็มีเซ็นเซอร์ มีกล้อง มีเรดาร์ มีคอมพิวเตอร์คอยเตือนแต่สุดท้ายเครื่องจักรราคาแพงที่สุดในโลกก็ยังต้องฝากไว้กับสิ่งหนึ่งคือ สมองของมนุษย์ ถ้าสมองนั้นง่วง เมา มึน หรือถูกสารบางอย่างครอบงำ เครื่องบินราคาเป็นพันล้านหรือรถราคาเป็นสิบล้านก็ช่วยอะไรได้ไม่หมดความปลอดภัยจึงไม่ได้เริ่มต้นที่เครื่องยนต์ไม่ได้เริ่มต้นที่ยางและไม่ได้เริ่มต้นที่ปีกเครื่องบินมันเริ่มต้นที่คนซึ่งกำลังจะสตาร์ตเครื่องยนต์ครับ.นิติการุณย์ มิ่งรุจิราลัยsonglok1997@gmail.comคลิกอ่านคอลัมน์ “เปิดฟ้าส่องโลก” เพิ่มเติม
