สถานการณ์ที่เกิดขึ้นในขณะนี้ ต้องขอเรียนว่า “สาธารณรัฐอาเซอร์ไบจาน” ตั้งอยู่ทางภาคเหนือของอิหร่านและมีพรมแดนติดกันเป็นแนวยาว ความสัมพันธ์กับอิหร่านอยู่บนพื้นฐานของความเป็นมิตรและเป็นเพื่อนบ้านที่ดีต่อกันรัฐบาลอาเซอร์ไบจานมองทิศทางในภูมิภาคตะวันออกกลางด้วยความวิตกกังวล แต่พร้อมที่จะมีส่วนช่วยเหลือในเรื่องการคลี่คลายความตึงเครียด สนับสนุนการหาทางออกผ่านการพูดคุย การเจรจาต่อรอง และความเข้าใจซึ่งกันและกัน ผมไม่สามารถพูดอะไรไปได้มากกว่านี้“เอลชิน บาชีรอฟ” เอกอัครราชทูตสาธารณรัฐอาเซอร์ไบจานประจำประเทศไทย นั่งสนทนากับทีมข่าวต่างประเทศหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ ที่สถานเอกอัครราชทูตถนนวิทยุ กทม. ซึ่งเพิ่งเปิดทำการเมื่อปี 2567 ที่ผ่านมา หลังรัฐบาลอาเซอร์ไบจานมีความตั้งใจยกระดับความสัมพันธ์กับประเทศไทย และมีความหวังว่ารัฐบาลไทยจะเปิดสถานเอกอัครราชทูตไทยในกรุงบากูเช่นกัน จากเดิมที่ต้องประสานผ่านสถานทูตไทยในประเทศตุรกีเพียงเท่านั้นประเทศไทยได้สะท้อนภาพความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศอย่างอบอุ่นและตรงไปตรงมา ไทยและอาเซอร์ไบจานไม่ได้มีประเด็นขัดแย้งใดๆแม้แต่เรื่องเดียว ความร่วมมือจึงเปิดกว้าง และพร้อมเดินไปข้างหน้าบนพื้นฐานของความไว้วางใจและความเคารพซึ่งกันและกันนโยบายต่างประเทศของไทยชัดเจนและสม่ำเสมอ ทำให้เราสามารถวางแผนความร่วมมือได้อย่างมั่นใจ เราสองชาติมีแนวคิดด้านนโยบายระหว่างประเทศสอดคล้องกันสูงถึงราว 80-90% โดยเฉพาะในประเด็นพื้นฐานอย่างการเคารพกฎหมายระหว่างประเทศ และการให้ความสำคัญกับบทบาทขององค์การระหว่างประเทศเอาเข้าจริงแล้ว อาเซอร์ไบจานก็ดำเนินนโยบายด้านการทูตเหมือนกับไทยมาก นั่นคือต้องรอบคอบอย่างมากกับทุกๆฝ่าย ซึ่งเรื่องนี้มันเกี่ยวพ้องกับตำแหน่งที่ตั้งของประเทศและประวัติศาสตร์ที่ผ่านมาของอาเซอร์ไบจาน นั่นคือประเทศเราถูกรายล้อมด้วยจักรวรรดิ (Empire) และมีความเป็นมหาอำนาจ พรมแดนทางตอนใต้คืออาณาจักรเปอร์เซีย “อิหร่าน” ทางตอนเหนือ “รัสเซีย” และทางตะวันตกคืออาณาจักรออตโตมัน “ตุรกี”ถามว่าให้เลือก 3 คำที่ผุดขึ้นมาในใจเมื่อนึกถึงไทย ทูตบาชีรอฟใช้เวลาคิดสักครู่ก่อนตอบว่า คำแรกคือ “รอยยิ้ม” เอกลักษณ์เฉพาะตัวของคนไทย จิตวิญญาณความสบายๆ ของไทยนั้นหาได้ทั่วในวิถีชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะในร้านอาหาร ตลาด หรือยามพบเจอคนแปลกหน้า รอยยิ้มทำให้รู้สึกว่าเมืองไทยอบอุ่นและเข้าถึงง่ายเสมอคำที่สองคือ “ความอดทน” (Tolerance) ที่มองว่าเป็นเสน่ห์เงียบ ความสามารถในการอยู่ร่วมกันท่ามกลางความหลากหลาย ทั้งความคิด วัฒนธรรม และสถานการณ์บ้านเมือง เป็นสิ่งที่ทำให้ประทับใจ คนไทยดูจะพร้อมรับฟัง พร้อมประนีประนอม และพร้อมปรับตัวให้เข้ากับหลายความเปลี่ยนแปลงได้อย่างสงบเสมอและคำที่สามคือ “ความมั่นคง/เสถียรภาพ” (Stability) คำนี้มีน้ำหนักเป็นพิเศษในมุมมองของท่านทูต โดยย้อนถึงเหตุการณ์สำคัญในอดีตของไทย เช่น ปี 2549 และ 2557 และกล่าวว่าปรารถนาอยากให้ประเทศไทยก้าวไปสู่ความมั่นคงยิ่งขึ้น มองว่าการเลือกตั้งครั้งล่าสุดเป็นตัวอย่างของความตรงไปตรงมาและความหวังต่ออนาคตที่ดีขึ้น พร้อมเน้นว่า “เสถียรภาพคือสิ่งสำคัญ” ทั้งต่อสังคมและชีวิตประจำวันของผู้คนความมั่นคงไม่ได้หมายถึงเพียงเรื่องการเมืองเท่านั้น แต่ยังหมายรวมถึงความมั่นคงทางชีวิต เช่น รายได้ที่แน่นอนในแต่ละเดือน ซึ่งทำให้ผู้คนกล้าวางแผนชีวิต เดินทาง ค้นหาความหมายใหม่ๆ หรือพัฒนาตัวเอง แต่หากอนาคตไม่แน่นอน ผู้คนก็อาจต้องหันกลับมาคิดถึงการเอาตัวรอดมากกว่าการเติบโตหนึ่งในสิ่งที่เรามองเรื่องการต่อยอดความสัมพันธ์ไทย-อาเซอร์ไบจาน คือ เรื่องการเชื่อมโยงระหว่างผู้คน ภาคการท่องเที่ยวถือเป็นเรื่องที่น่าสนใจ คนอาเซอร์ไบจานกำลังมองหาจุดหมายในการท่องเที่ยวใหม่ๆ และทำให้มีประชาชนเดินทางมาไทยเพิ่มขึ้น ซึ่งในทางกลับกันเราก็อยากให้คนไทยไปเที่ยวบ้านเรา อาหารบ้านเราอร่อย เนื้อแกะติดระดับท็อปของโลก และหลังๆเห็นว่าคนไทยชอบเล่นสกี ทางภาคเหนือเรามีหิมะยาว 8 เดือน และเป็นหนึ่งในสถานที่เล่นสกียอดนิยมของชาวยุโรป เดินทางไปอาเซอร์ไบจานไม่ยาก เพียงแค่ยื่นขอวีซ่าออนไลน์ ไม่ต้องแสดงหลักฐานการจองอะไร หวังว่าในอนาคตถ้าเราได้ Visa on Arrival จากไทย เราก็จะทำให้ชาวไทยเหมือนกันถามเรื่องศักยภาพสูงสุดด้านความร่วมมือ อาเซอร์ไบจานกำลังเปลี่ยนผ่านสู่การเป็นผู้ส่งออกพลังงาน (น้ำมัน-ก๊าซธรรมชาติ) รายสำคัญของยุโรป โดยมีการลงทุนจากตะวันออกกลางกว่า 4,000 ล้านดอลลาร์ สร้างโอกาสครั้งใหญ่สำหรับบริษัทไทยที่จะเข้าร่วมในอุตสาหกรรมพลังงานอนาคต อาเซอร์ไบจานเล็งเห็นถึงความล้ำหน้าทางเทคโนโลยีการเกษตรของไทย ต้องการเรียนรู้เพื่อนำไปปรับใช้ในประเทศ ยกระดับภาคเกษตรของตนเองและแน่นอน โลจิสติกส์และเส้นทาง Middle Corridor เรานำเสนอเส้นทางขนส่งสินค้าทางบกจากเอเชียสู่ยุโรปที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพที่สุดในสภาวะการณ์ปัจจุบัน เส้นทางบกสายยุทธศาสตร์เชื่อมจีน–เอเชียกลาง–ทะเล แคสเปียน–ยุโรป กำลังกลายเป็นตัวเลือกใหม่ที่ “ปลอดภัยและมีเสถียรภาพ” สำหรับการขนส่งสินค้าไทยไปยุโรป โดยเฉพาะท่ามกลางความผันผวนของเส้นทางเดินเรือในปัจจุบันไม่รวมถึงความร่วมมือในการกู้ระเบิด หลังการปลดปล่อยดินแดนจากการยึดครองกว่า 30 ปี พื้นที่จำนวนมากเต็มไปด้วยกับระเบิดหลงเหลือ ต้องใช้เวลานานและทรัพยากรมหาศาลในการฟื้นฟูเพื่อให้ผู้ลี้ภัยกว่า 1 ล้านคนกลับบ้านได้อย่างปลอดภัย ประเทศไทยก็เผชิญปัญหากับระเบิดเช่นกัน ทำให้ทั้งสองชาติสามารถแลกเปลี่ยนความรู้ผ่านหน่วยงานด้านปฏิบัติการทุ่นระเบิดของไทย ซึ่งอาจกลายเป็นความร่วมมือด้านมนุษยธรรมที่สำคัญในอนาคต.ทีมข่าวต่างประเทศอ่าน "คอลัมน์หนังสือพิมพ์ไทยรัฐ" ทั้งหมดที่นี่
