สัปดาห์ที่ผ่านมา นพ.ชลน่าน ศรีแก้ว รมว.สาธารณสุข เดินทางไปยังชุมชน ต.ตาลชุม และ ต.น้ำปั้ว อ.เวียงสา จ.น่าน เพื่อตรวจเยี่ยมและให้กำลังใจผู้เข้ารับการบำบัดยาเสพติดโดยสมัครใจ จำนวน 70 คน ด้วยกระบวนการ CBTx ชุมชนล้อมรักษ์ โดยมีการเปิดตัว “ยาอดยาบ้า” หรือ DTAM มีลักษณะเป็นยาเม็ดฟู่ที่มีส่วนผสมของใบกระท่อม ใบกัญชา และเถาวัลย์เปรียง ผลิตโดยกองพัฒนายาแผนไทยและสมุนไพร มีสรรพคุณใช้ลดอาการอยากยาในผู้ป่วยติดยา เพื่อเป็นทางเลือกในการรักษาผู้ติดยาเสพติดประเภทยากลุ่มแอมเฟตามีน หรือยาบ้าโดยข้อแนะนำในการใช้ยาเม็ดฟู่ ให้เตรียมยา 1 เม็ดละลายในน้ำ 150-250 มิลลิลิตร รับประทานวันละ 1-2 ครั้ง หรือตามที่แพทย์แผนไทยและแพทย์แผนไทยประยุกต์สั่ง เพื่อควบคุมอาการอยากยา โดยขนาดที่ได้รับต่อวันไม่ควรเกิน 5 เม็ด/วัน รับประทานต่อเนื่อง 14 วัน และค่อยๆปรับลดขนาดยาลงทุกระยะ 1-2 วัน ตามการตอบสนองของผู้ป่วยจนหยุดยาภายใน 30 วัน จากการทดลองใช้กับผู้ป่วย พบว่า ผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่ได้รับการบำบัดรักษาด้วยตำรับยาดังกล่าว มีประสิทธิผลตอบสนองในการรักษาเป็นที่น่าพอใจ ทั้งนี้ ผลข้างเคียงของการใช้ยาเสพติดในปริมาณมาก เป็นเวลานาน ส่วนใหญ่มักมีอาการอยากยา ปวดศีรษะ นอนไม่หลับ เบื่ออาหาร อ่อนเพลีย วิตกกังวล ปวดเมื่อย เชื่องช้า หงุดหงิด ถ้ามีอาการมากๆมักควบคุมตัวเองไม่ได้ มีอาการคลุ้มคลั่งเสี่ยงต่อการทำร้ายตัวเองและผู้อื่นนอกจากนี้ ยาเสพติดยังทำให้เกิดภาวะที่เรียกว่า สมองติดยา ซึ่งเป็นอาการที่พบได้ในผู้เสพยาและสารเสพติด เมื่อเสพเข้าสู่ร่างกายจะมีผลต่อสมอง 2 ส่วน คือ สมองส่วนคิด (Cerebral Cortex) และ สมองส่วนอยาก (Limbic System) ยาและสารเสพติดจะเข้าไปกระตุ้นสมองให้หลั่งโดปามีน (Dopamine) ซึ่งเป็นสารที่ทำให้เกิดความสุขออกมามากกว่าปกติ ผู้เสพยาจึงมีความสุขอย่างมากและรวดเร็ว เกิดความพึงพอใจมากกว่าปกติ แต่เมื่อหมดฤทธิ์ยาก็จะเกิดอาการหงุดหงิด ซึมเศร้า และพยายามแสวงหายาหรือสารเสพติดมาใช้ซ้ำเรื่อยๆ ซึ่งเมื่อใช้ยาและสารเสพติดบ่อยๆ จะทำให้สมองส่วนคิดถูกทำลาย การใช้ความคิดที่เป็นเหตุเป็นผลเสียไป สมองส่วนอยากจะอยู่เหนือสมองส่วนคิด ทำให้ทำอะไรตามใจตามอารมณ์ ผู้เสพยาและสารเสพติดจึงมักแสดงพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม เช่น ก้าวร้าว หงุดหงิด เกิดอาการทางจิตประสาท ไม่สามารถควบคุมตัวเองได้ หมกมุ่นกับการใช้ยาและสารเสพติด ทำทุกวิถีทางให้ได้ยาเสพติดมาเสพ ส่งผลกระทบทั้งต่อตนเองและสังคม สำหรับยาเม็ดฟู่ ใช้ลดอาการอยากยานี้พัฒนามาจากยาทำให้อดฝิ่นในสมัยโบราณ มีหลักฐานปรากฏชัดว่าเคยมีการใช้ยาอดฝิ่นที่วัดวาส ต.วัดขนุน อ.สิงหนคร จ.สงขลา รมว.สาธารณสุขบอกว่า มีนโยบายให้ใช้ยาแผนไทยในการบำบัดผู้ติดยาเสพติดที่เข้าสู่กระบวนการ CBTx หรือชุมชนล้อมรักษ์ ด้วยยาแผนไทยและสมุนไพรในการบำบัดฟื้นฟู ลดอาการอยากยา ซึ่งยาแผนไทยที่ใช้มีหลายกลุ่ม อาทิ กลุ่มล้างพิษ จะใช้รางจืด ชาสมุนไพรย่านางแดง กลุ่มยาปรับธาตุ ใช้ยาตรีผลา กลุ่มยาบำรุง ใช้ขมิ้นชัน ยาหอมนวโกฐ นอกจากนี้ ยังมียาที่ช่วยลดอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย เช่น ยาแก้ลมแก้เส้น นอนไม่หลับ ตำรับยาศุขไสยาศน์ หรือตำรับยาการุณย์โอสถ ฯลฯปัจจุบันได้มีการใช้ยาแผนไทยในคลินิกบำบัดยาเสพติดแพทย์แผนไทยนำร่องแล้ว 3 แห่ง ได้แก่ รพ.การแพทย์แผนไทยและการแพทย์ผสมผสาน ยศเส กรุงเทพมหานคร รพ.การแพทย์แผนไทยฯ จ.อุดรธานี และ รพ.การแพทย์แผนไทยฯ จ.พัทลุง ส่วนยาเม็ดฟู่เริ่มดำเนินการใช้ในกลุ่มผู้เสพยาเสพติดที่ ต.ตาลชุม และ ต.น้ำปั้ว จ.น่าน.คลิกอ่านคอลัมน์ "สมาร์ทไลฟ์" เพิ่มเติม
