จริตผม เจอหนังสือ “ฤาษีดัดตน” เล่มไหนไม่คุ้นหน้าเป็นต้องซื้อ แต่เล่มล่า ฤาษีดัดตน มรดกภูมิปัญญาจากบรรพชน ปกแข็งสีแดง ตัวหนังสือสีทอง ของขวัญปีใหม่ จากวิริยะประกันภัยตอนหนึ่ง ในหัวข้อ “ว่าด้วยเรื่องฤาษีดัดตน” ศรัณย์ ทองปาน เขียนว่าต้นฉบับลายเส้น ฝีมือชั้นครูใน สมุดภาพโตลงฤาษีดัดตน อายุเกือบ 2 ศตวรรษ สอดประสานกับเทคโนโลยีดิจิทัล และฝีมือของศิลปินร่วมสมัย ของมูลนิธิเล็ก-ประไพวิริยะพันธุ์ ก่อกำเนิดเป็นภาพฤาษีดัดตนชุดใหม่อันงามวิจิตรฤาษีดัดตน เป็นภาพเขียนในระเบียงโบสถ์วิหาร วัดพระเชตุพน ในสมัยรัชกาลที่ 1 แต่เสื่อมสูญไป รัชกาลที่ 3 โปรดให้หล่อฤาษีดัดตน ด้วยโลหะผสมดีบุก ที่เรียกว่าชินการได้เห็นภาพเขียน เค้าฝีมือครูช่างเดิมๆ ถือเป็นวาสนา เป็นบุญตาเสียจริงๆเปิดอ่านไปถึงท่าที่ 17 แก้โรคในอก เหลือบสายตาดูภาพฤาษีนอนหงายด้านซ้าย แล้วอ่านโคลง แต่งโดย พระเพชญา อธิบาย ด้านขวาวรเชษฐแปลงเปลี่ยนข้อ ลิขิตสาร พระรถเรื่องโบราณ บอกแจ้ง ไสยาสน์เหยียดเครียดปาน ฉุดชัก ไว้แฮ แก้โรคไออกแห้ง เหือดให้เห็นคุณผมไม่ทันนึกมาก่อนว่า คำอธิบายโคลง แก้โรคในอก เล่าเรื่องในวรรณคดีโบราณ ตอนสำคัญฤาษีวรเชษฐ ผู้เปลี่ยนแปลงข้อความในสาส์น ตามเรื่อง พระรถ ท่านนอนเหยียดกาย ชูแขนขึ้นเหนือศีรษะ เหมือนถูกฉุดดึงไว้ ท่านี้ใช้แก้โรคไออกแห้งคำว่า “ฤาษีแปลงสาร” ในสำนวนไทย มีที่มาจากฤาษีตนนี้ ในเรื่อง พระรถเสน ซึ่งรู้จักกันในชื่อ พระรถ–เมรี หรือ “นางสิบสอง”ความตอนนี้มีว่า พระรถเสนกุมาร ถูกนางยักษ์ที่เป็นแม่เลี้ยง หลอกให้ถือสาส์น ไปยังเมืองของธิดายักษ์ คือนางเมรี ข้อความเดิมในสาส์นมีว่า“ถึงกลางวันให้กินกลางวัน ถึงกลางคืนให้กินกลางคืน” คือหลอกให้พระรถเสนไปเป็นอาหารยักษ์นั่นเองแต่ระหว่างทางพระรถเสน แวะพักนอนหลับอยู่ใกล้อาศรมฤาษีวรเชษฐ ฤาษีแอบเปิดดูสาส์นที่ผูกคอม้าไว้แล้ว เกิดสงสาร จึงแปลงข้อความเสียใหม่เป็น“ถึงกลางวันให้แต่งกลางวัน ถึงกลางคืนให้แต่งกลางคืน”คือให้พระรถเสนได้อภิเษกกับนางเมรีทันทีที่ไปถึงจบคำอธิบาย ฤาษีดัดตนแค่นี้แหละครับ ผมขอสารภาพ จงใจเลือกท่าแก้โรคในอก เขียนกระทบหัวใจ ผู้ยิ่งใหญ่บางคน ที่กำลังเจอปัญหาใหญ่ เพราะลูกน้องใกล้ตัวตีจากปัญหาใหญ่แค่ไหน ก็แค่ต้องร้องเพลง ขออย่ายอมแพ้ ปลอบใจตัวเอง ก็แล้วกันแต่การมาเจอเรื่อง ฤาษีแปลงสาร...เสน่ห์เรื่องนี้ ผมตั้งใจค้นหนังสือมานาน...แต่หาเท่าไหร่ไม่เจอ มาเจอโดยไม่ตั้งใจ ที่แท้ก็ซ่อนอยู่ในโคลงฤาษีดัดตน...เลยตั้งหลักไม่ถูก จะเขียนต่อไปมุกไหนเรื่องนี้สนุกมาก ตอนเป็นเด็กเล็ก ผมจำได้แม่เคยเล่าให้ฟัง พระรถ ประเหมาะเคราะห์ดี มีฤาษีช่วยแปลงสาร จากถูกส่งไปเป็นอาหารยักษ์ กลายเป็นผัวยักษ์ บันเทิงเริงรมย์ไปเลยสนุกที่สองปนเศร้า ยักษ์สาวที่เราอ่านจากตัวหนังสือ จริงๆแล้ว เป็นสาวสวย แถมรักพระรถเอาจริงๆ พระรถรู้ความจริง ทำใจไม่ไหว ต้องวางแผนหนีนางเมรีอกหักเพราะรักสลาย ปลอบใจด้วยการดื่มเหล้า ดื่มเอาๆ กลายเป็นเมรีขี้เมาเรื่องนี้ผมจำขี้ปากเขามาเล่า เรื่องจริงแค่ไหน...นางสิบสองเกี่ยวข้องยังไง ขอเวลาไปหาพระรถเมรี ฉบับจริง อ่านให้จบก่อน จบเมื่อไร สัญญาว่าจะมาคุยให้ฟังอีกที.กิเลน ประลองเชิง
