หนังสือชื่อให้โลกทั้งหลายเขาลือ “เสด็จเตี่ย” กรมหลวงชุมพร (สำนักพิมพ์สารคดี มี.ค.2563) ฝีมือสืบค้นและเขียน ของศรัณย์ ทองปาน กว้างขวาง ลุ่มลึก เร้าใจกว่าหลายเล่มที่ผมเคยอ่านใครที่เคยสงสัยกรมหลวงชุมพรฯ ถูกปลดออกจากทหารเรือ ด้วยเหตุผลใดกลับเข้ามาเป็น “นาย” ที่เหล่าทหารเรือรุ่นตำนานเรียก “เจ้าพ่อ” เมื่อไหร่...ผมขอแนะให้ไปหาหนังสืออ่านกันให้จุใจวิธีเขียนของศรัณย์ ทองปาน นั้น ไม่รวบรัด ไม่ชี้ขาดถูกผิด เชื่อทางไหนต้องอ่านและตัดสินใจเองพื้นฐาน “ไอ้เณร” ทหารเรือเกณฑ์ รุ่น “ทร.09” ผมคุ้นการเดินแถวตบเท้า ร้องเพลงทหารเรือ อ่านหนังสือเล่มนี้เพิ่งรู้เพลงที่ขึ้นต้นว่า “เกิดมาทั้งที” ที่ผมคิดว่าเป็นชื่อเพลงนั้นไม่ใช่หัวข้อโต้โผวงปี่พาทย์ “ศรัณย์ ทองปาน” เขียนว่า วงศ์ปี่พาทย์ของกรมหมื่นชุมพรฯ (พระอิสริยยศขณะนั้น) เป็นวงดนตรีที่มีชื่อเสียงในแวดวงเจ้านาย เพราะได้ตัวครูสิน สินธุสาคร จากวงวังบ้านหม้อ ของเจ้าพระยาเทเวศร์วงศ์วิวัฒน์มาเป็นหัวหน้าวง ในวงมีนักดนตรีฝีมือดี จางวางทั่ว พาทยโกศล รวมอยู่ด้วยครูสินถึงแก่กรรม เสด็จในกรมฯทรงต้องออกจากราชการ วงปี่พาทย์ของพระองค์จึงค่อยๆสลายตัวลง กล่าวกันว่า เพลงเก่าใหม่มากมายในทางดนตรีสายครูสินจึงสาปสูญไปแต่บัดนั้นโชคดีที่นักดนตรีหลายคนได้รับการอุปถัมภ์ต่อ โดยทูล กระหม่อมบริพัตร เสนาบดีกระทรวงทหารเรือ ทรงรับเข้าไปในวงปี่พาทย์บางขุนพรหม รวมจางวางทั่วที่เป็นนักดนตรีคู่พระทัยไปตลอดพระชนม์ชีพยุคเฟื่องฟูวงปี่พาทย์ประจำวัง ถือเป็นหน้าเป็นตาของเจ้านายวาระสำคัญจะมีการเชิญไปบรรเลงประชันกันยังเป็นที่จดจำร่ำลือกันในหมู่นักดนตรีไทย ครั้งหนึ่งเมื่อทรงนำวงปี่พาทย์ไปประชัน เสด็จในกรมฯ ไม่พอพระทัยฝีมือวงอีกฝ่ายหนึ่ง ถึงกับทรงโยนกระโถนเหวี่ยงโครมเข้าไปกลางวงคู่แข่งเล่ากันว่า ฝีมือต่อเพลงเก่าๆของวังนางเลิ้ง ไม่เคยเป็นรองใคร ...ครั้งหนึ่งคราวประชันกับวงวังบูรพา “ขุนรวย” วงนางเลิ้งร้องส่งเพลง “คุณลุงคุณป้า” เพลงเก่าสมัยอยุธยาตอนปลายวงวังบูรพาที่มีจางวางศร (หลวงประดิษฐ์ไพเราะ) เป็นหัวหน้าวง แม้ไม่เคยรู้จักเพลงคุณลุงคุณป้ามาก่อน อาศัยปฏิภาณ “ด้น” ทางบรรเลงรับเอาไว้ได้จบแบบกระท่อนกระแท่นเสด็จในกรมฯ ทรงเห็นว่าวงนางเลิ้งชนะ แต่กรรมการทักว่าเป็นเพลงเก่าที่ยาว ไม่เป็นที่รู้จักแผลใจจากการประชันเพลงสองวัง ต่อมาหลวงประดิษฐ์ไพเราะ ได้นำเพลงคุณลุงคุณป้าไปปรับใหม่ ตั้งชื่อว่า “อะแซหวุ่นกี้เถา”ขณะกรมหมื่นชุมพร ทรงดัดแปลงเป็นทำนองเพลงมาร์ช แล้วทรงนิพนธ์คำร้องขึ้นใหม่เพลงนี้ชื่อเดินหน้า ทหารเรือทุกคนร้องได้ ร้องไปเดินไปตบเท้าให้เข้าจังหวะไป“เกิดมาทั้งทีมันก็ดีอยู่ แต่เมื่อเป็นอีกสามร้อยปี มันก็ไม่มีใครเขาจะเห็น ใครเขาจะนึก ใครเขาจะฝัน เขาก็ลืมกันเหมือนตัวเล็น...ดีเคยพบ ชั่วเคยเห็น จนเคยเป็น มีเคยได้ อนาคตเราไม่รู้ ถึงไม่รู้ก็ต้องเดินไป กลัวไปไยมันก็ล่วงไปตามเวลา ไม่ตายวันนี้ ก็ต้องไปซี้เอาวันข้างหน้า วันนี้ยอพรุ่งนี้ด่า ไม่ใช่ชี้ข้าปากของใคร...”วรรคหลังนี้จี้กลางใจทหารเรือทุกคน ร้องตะโกน ย่ำเท้ากระทืบพื้นหนักกว่าวรรคอื่นๆศรัณย์ ทองปาน ทิ้งท้าย “มีความเป็นไปได้ กรมหลวงชุมพรฯ ทรงพระนิพนธ์คำร้องเพลงนี้ เสมือนเป็นการระบายความคับแค้นที่อัดแน่นอยู่เต็มพระอุระ ในช่วงที่ทรงออกจากราชการ และเป็นการตอบโต้ด้วยคำติฉินและข่าวลือ ในช่วงเวลา “ปีที่หายไป” ในพระชนม์ชีพ”ในยุคที่สื่อโซเชียลกำลังเป็นมหาอำนาจ สื่อกระดาษใกล้ล่มสลาย หนังสือเนื้อหาดีอย่างเสด็จเตี่ย กรมหลวงชุมพรเล่มนี้ มีเวลาก็ไปหาซื้อเก็บไว้ในวันหน้าจะเป็นหนังสือหายาก.กิเลน ประลองเชิง
