คอลัมน์คุยกับผู้อ่าน...“หมอชาวบ้าน” ฉบับล่า...อาจารย์หมอ ประเวศ วะสี เขียนเรื่อง วิกฤติความยากจน แก้ได้ ถ้าแยก ระบบเศรษฐกิจออกเป็น 2ผมอ่านจบแล้วอยากให้ คุณสมคิด รองนายกฯเศรษฐกิจ ได้อ่านด้วยอาจารย์หมอประเวศ เกริ่น...ความยากจนกระทบสุขภาวะอย่างรุนแรง ทั้งทางกาย ทางใจ และทางสังคม รวมถึงคุณภาพเด็ก เยาวชน และครอบครัว วิกฤติความยากจน ก็คือวิกฤติสุขภาวะดรรชนีบ่งบอกวิกฤติความยากจนไม่ใช่จีดีพี แต่อยู่ที่แม่ค้ารายเล็กที่ตลาดสด ลองไปสำรวจดูว่าขณะนี้เขาเป็นอย่างไร เขาด่าใคร ทำไม เขาจึงเผาพริกเผาเกลือทำไมกี่รัฐบาลๆก็แก้ปัญหาความยากจนไม่ได้เพราะความหลงผิดแห่งชาติว่า การพัฒนาเศรษฐกิจ กับการแก้ปัญหาความยากจน คือระบบเดียวกัน ความจริงเป็น 2 เรื่อง ต่างกัน ระบบเศรษฐกิจทั่วไป หรือที่เรียกว่าเศรษฐกิจกระแสหลักเน้นที่การเติบโตของจีดีพีจีดีพีสูงขึ้น ไม่ได้แปลว่าคนจนดีขึ้นเสมอไปเพราะเศรษฐกิจกระแสหลักอยู่บนฐานทฤษฎีตลาดเสรี ที่เชื่อว่าตลาดเสรีโดยมือที่มองไม่เห็น จะทำให้ทุกอย่างปรับไปสู่การลงตัวหลายทศวรรษที่ผ่านมา พิสูจน์ว่าทฤษฎีนี้ไม่จริง เพราะสิ่งที่เกิดขึ้นคือ ความเหลื่อมล้ำที่มากขึ้นๆ จนมากสุดๆตลาดเสรีโลภาภิวัตน์ เหมือนมีเครื่องสูบขนาดใหญ่ ที่สูบทรัพยากรจากคนส่วนใหญ่ไปให้คนร่ำรวยส่วนน้อย จึงเกิดวิกฤติความเหลื่อมล้ำทั่วโลก ทั้งในประเทศเดียวกันและระหว่างประเทศภายใต้โครงสร้างและกลไกความเหลื่อมล้ำเช่นนี้ ถึงพัฒนาเศรษฐกิจเท่าๆ เครื่องสูบมันก็สูบจากคนส่วนใหญ่ไปให้คนส่วนน้อยที่ร่ำรวย คนจนจึงไม่ดีขึ้น และเกิดวิกฤติความยากจนต้องแยกระบบเศรษฐกิจออกเป็น 2 ระบบ คือระบบกระจุกกับระบบกระจายระบบเศรษฐกิจกระจุก หรือเศรษฐกิจจีดีพี มีความจำเป็นเพราะเรื่องใหญ่ๆต้องใช้ทุนและความสามารถในการจัดการสูง เช่น โครงสร้างอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ การส่งออกเพื่อนำเงินเข้าประเทศ พลังของเศรษฐกิจทุนขนาดใหญ่ ควรไปช่วยรายย่อยให้แข็งแรงระบบเศรษฐกิจกระจายเน้นที่รายได้ของประชาชนทุกคน และการมีภูมิคุ้มกัน เป็นระบบเศรษฐกิจป้องกัน และการแก้ไขความยากจน ประกอบด้วย1. ระบบเศรษฐกิจคุ้มกันทางบวก จัดที่ดินให้ชุมชนอย่างพอเพียง ที่ทุกคนจะมีบ้านอยู่ ผลิตอาหารกินเองอย่างพอเพียง ฯลฯ2.เศรษฐกิจและวัฒนธรรม...ข้าวและผลไม้ อาหารไทยเป็นวัฒนธรรมไทย การแพทย์แผนไทย ศิลปวัฒนธรรม มวยไทย การท่องเที่ยว ถ้าทำให้ครบวงจร จะกระจายรายได้อย่างทั่วถึง3.การใช้ผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ เช่น ไม้ยืนต้นทำประโยชน์ได้ต้นละประมาณ 300,000 บาท ต้นไผ่ ต้นกล้วย ทำผลิตภัณฑ์ได้นานาชนิด สร้างอาชีพ รายได้ เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม4.ระบบการศึกษาแบบท่องวิชาทำให้จนทุกฝ่าย นักเรียนก็จน พ่อแม่ก็จน ครูก็จน ควรเปลี่ยนเป็นการเรียนรู้ในการทำงาน ทำงานไปด้วย มีรายได้ไปด้วย เรียนรู้ไปด้วย5.ธุรกิจกับการพัฒนา ภาคธุรกิจมีบทบาทแก้ความยากจนได้อย่างน้อย 3 ประการ 1.คือบรรเทาสาธารณภัยเร่งด่วน 2.ส่งเสริมชุมชนเข้มแข็ง 3.ปฏิรูปการเรียนรู้ในการทำงานอาจารย์หมอประเวศ สรุปข้อเขียนว่า ถ้าทำความเข้าใจว่าระบบเศรษฐกิจ ควรแยกเป็นระบบกระจุกกับระบบกระจาย ก็พอจะเห็นว่าวิกฤติความยากจนแก้ได้จริง.กิเลน ประลองเชิง
