มนุษย์เดนิโซวาน (Denisovans) เป็นมนุษย์ยุคโบราณที่อยู่ในสกุลโฮโม (Homo) เหมือนกับมนุษย์นีแอนเดอร์ธัล (Neanderthal) และมนุษย์ยุคใหม่ เดนิโซวานสูญพันธุ์ไปเมื่อ 40,000 ปีก่อน แต่การดำรงชีวิตของพวกเขาในอดีตเพิ่งถูกค้นพบเมื่อไม่นานนี้ หลักฐานของมนุษย์เดนิโซวานถูกค้นพบครั้งแรกในปี พ.ศ.2551 ในถ้ำแถบไซบีเรีย ซึ่งมีเพียงซากกระดูกนิ้วก้อย, ฟัน 3 ซี่ และขากรรไกรล่างล่าสุด ไลราน คาร์เมล ผู้เชี่ยวชาญพันธุศาสตร์ มหาวิทยาลัยฮีบรู ในอิสราเอล เผยว่าทีมวิจัยของเขาได้สร้างโครงกระดูกของมนุษย์เดนิโซวานโดยถอดรหัสดีเอ็นเอที่พบในกระดูกนิ้วก้อย ระบุว่าเป็นของเด็กหญิงวัย 13 ปีซึ่งเสียชีวิตไปนาน 70,000 ปี แม้จะเป็นดีเอ็นเอจากกระดูกนิ้วแต่ก็เพียงพอที่จะสร้างโครงสร้างทางกายวิภาคของมนุษย์เดนิโซวานเต็มรูปแบบได้อย่างละเอียด เพื่อแสดงให้เห็นว่ามนุษย์กลุ่มนี้มีลักษณะอย่างไร ทีมวิจัยเผยว่าดีเอ็นเอสามารถบ่งบอกถึงสีผิวที่เข้ม ดวงตา และเส้นผมของมนุษย์เดนิโซวาน แต่จากการทำแผนที่รูปแบบกิจกรรมของยีน ก็อนุมานได้ว่าสายพันธุ์มีความโดดเด่นทางกายวิภาคห่างจากมนุษย์สมัยใหม่หรือมนุษย์นีแอนเดอร์ธัล โดยระบุคุณลักษณะ 56 อย่างที่ส่วนใหญ่อยู่ในกะโหลกศีรษะซึ่งแตกต่างกัน สิ่งนี้ช่วยให้การสร้างภาพจากแบบจำลองสามารถอ้างความถูกต้องได้ 85% จากโครงกระดูกมนุษย์เดนิโซวาน ที่มองดูเหมือนมนุษย์ยุคใหม่ไม่น้อย อีกทั้งการวิจัยยังชี้ให้เห็นว่าดีเอ็นเอของมนุษย์เดนิโซวาน อาจช่วยให้ชาวทิเบตในปัจจุบันอาศัยอยู่ในที่สูงและทนทานต่ออุณหภูมิที่เย็นจัดได้.
