ยุงเป็นพาหะของโรคมาลาเรียมาตั้งแต่ 100 ล้านปีที่แล้วจริงหรือไม่ นับว่าเป็นคำถามที่เปิดกว้างมาก ลองคิดเล่นๆ ว่าในยุคดึกดำบรรพ์นั้นยุงก้นปล่องอาจกัดนก กัดสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็ก หรือสัตว์เลื้อยคลาน แต่นั่นก็เป็นเรื่องที่คาดเดากันไป ทว่าการค้นพบซากดึกดำบรรพ์หรือฟอสซิล (fossil) ยุงชนิดหนึ่งในก้อนอำพันที่พบในประเทศพม่า ซึ่งระบุว่าเก่าแก่จากกลางยุคครีเตเชียส อาจไขความกระจ่างเกี่ยวกับยุงที่เป็นพาหะโรคได้นักวิจัยจากวิทยาลัยวิทยาศาสตร์แห่งมหาวิทยาลัยโอเรกอน ในสหรัฐอเมริกา ที่ศึกษาก้อนอำพันนี้เผยว่า ยุงที่ฝังอยู่ข้างในคือชนิดที่พบใหม่ชื่อ Priscoculex burmanicus เมื่อวิเคราะห์ลักษณะปีก เส้นเลือด งวงหนวดและท้อง ก็บ่งชี้ได้ว่าจัดอยู่ในสายพันธุ์แรกๆ ของยุงก้นปล่อง การค้นพบนี้แสดงให้เห็นว่ายุงก้นปล่องมีการแพร่กระจายจากสายพันธุ์บรรพบุรุษในทวีปขนาดใหญ่กอนด์วานา ดังนั้น การทำความเข้าใจเกี่ยวกับประวัติศาสตร์โรคมาลาเรียอาจให้เบาะแสว่าวงจรชีวิตของยุงโบราณมีวิวัฒนาการอย่างไร และจะขัดขวางการแพร่กระจายของเชื้ออย่างไร เพราะขั้นตอนการสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศของเชื้อมาลาเรียเกิดขึ้นเฉพาะในแมลงที่เป็นพาหะมีการบันทึกถึงไข้มาลาเรียในมนุษย์ครั้งแรกเกิดที่จีนเมื่อ 2,700 ปีก่อนคริสตกาล บางคนก็เชื่อว่ามันอาจส่งผลให้จักรวรรดิโรมันล่มสลาย ด้านองค์การอนามัยโลกเผยว่า ในปี พ.ศ.2560 พบผู้ป่วยโรคมาลาเรียทั่วโลก 219,000,000 ราย อย่างไรก็ตาม ทุกวันนี้การค้นหาวัคซีนก็ยังไม่ประสบความสำเร็จ.ภาพ Credit : George Poinar Jr.
