รถด่วนขบวนที่ 13 กรุงเทพฯ-เชียงใหม่ ติดเครื่องเตรียมพร้อมนำคณะ “เก๋ายกก๊วน” และสื่อมวลชน เดินทางสู่เมืองลอง ในชื่อทริปเก๋ไก๋ “เก๋ายกก๊วน ชวนเที่ยวเมืองลอง” ภายใต้ความร่วมมือของ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานแพร่, การรถไฟแห่งประเทศไทย และ สถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอสหลายคนอาจสงสัยว่า เมืองลอง...อยู่ที่ไหนในแผนที่ประเทศ ไทย...!เมืองลอง ก็คือ อำเภอลอง ของจังหวัดแพร่ เมืองที่มีประวัติความเป็นมายาวนาน แต่ไม่ค่อยได้รับการกล่าวถึงมากนักรถไฟแล่นเข้าจอดชานชาลาสถานีบ้านปิน ตั้งแต่พระอาทิตย์ยังไม่ขึ้น ตึกสไตล์บาวาเรียน เฟรมเฮาส์ (Bavarian Timber Framehouse) ตั้งตระหง่านรอต้อนรับผู้มาเยือน คนที่เพิ่งตื่นจากที่นอนบนรถไฟอาจจะงงๆว่า นี่เรามาเมืองลองหรือมาเยอรมนีกันแน่ ป้ายบอกทางสถานีรถไฟ.สถานีรถไฟบ้านปิน เป็นสถานีรถไฟแห่งแรกและแห่งเดียวในประเทศไทย ที่สร้างด้วยสถาปัตยกรรมสไตล์บาวาเรียน เฟรมเฮาส์ และเป็น 1 ใน 7 ของสถานีรถไฟที่สวยที่สุดในประเทศไทยด้วย เหตุผลก็ไม่มีอะไรมาก บังเอิญ นายช่างที่ควบคุมการก่อสร้างสถานีรถไฟบ้านปิน เป็นคนเยอรมัน เลยออกแบบอาคารเป็นเยอรมัน แต่ผสมผสานเข้ากับเรือนปั้นหยาแบบไทยๆ ซึ่งเป็นรูปแบบที่นิยมกันมากในสมัยรัชกาลที่ 6 จึงไม่แปลกที่อาคารของสถานีรถไฟบ้านปินแห่งนี้ ด้านหนึ่งเป็นบาวาเรียนสไตล์ แต่อีกมุมก็มีกลิ่นอายของหลังคาจั่วแบบปั้นหยา ประตูหน้าต่างบานลูกฟักไม้ ตามลักษณะอาคารของชาวล้านนาด้วยเสียงฆ้องและเครื่องเคาะจังหวะดนตรีพื้นบ้าน ซิงม้องมองเซิง ซึ่งเรียกชื่อตามเสียงเครื่องดนตรี จากคณะดนตรีโฮงซึงหลวง บรรเลงเพลงเบาๆต้อนรับคณะ เช่นเดียวกับข้าวต้มร้อนๆเคี่ยวจนหอม พร้อมกับข้าวแบบบ้านๆควันกรุ่น ถูกนำมาเสิร์ฟถึงบนชานชาลา สัมผัสแรกที่ได้รับก็รู้ได้ทันทีว่า คนเมืองลองนั้น...น่ารักขนาดไหน หลากหลายมุมบ้านปิน.เช้านี้ที่เมืองลอง คณะเก๋าถือฤกษ์เทศกาลเข้าพรรษา ทำบุญถวายภัตตาหารเช้า พร้อมเครื่องจตุปัจจัยไทยธรรม และเทียนพรรษาที่ วัดศรีดอนคำ ซึ่งเป็นวัดที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน และโดดเด่นที่สุดในเมืองลอง ต่อด้วยการสักการะพระธาตุศรีดอนคำ อายุกว่า 1,400 ปี ภายในบรรจุพระอุรัฐิ หรือกระดูกหน้าอกของพระพุทธเจ้า ถือว่าเป็นพระธาตุที่มีอายุเก่าแก่ช้านานคู่บ้านคู่เมืองอีกแห่งหนึ่งจากนั้นไปสักการะ พระเจ้าพร้าโต้ พระพุทธรูปไม้ศิลปะล้านนา สร้างโดยการใช้มีดพร้า หรือมีดอีโต้ ที่มีอยู่เพียง 5 องค์ในประเทศไทย เป็นพระพุทธรูปศิลปะพื้นบ้านผสมผสานศิลปะเชียงรุ้ง สร้างจากไม้แก่นจันทน์ทั้งต้น พระเจ้าพร้าโต้ 5 องค์ อยู่ที่วัดศรีดอนคำ 2 องค์ คือองค์ใหญ่ที่สุด กับองค์เล็กที่สุด ส่วนอีก 3 องค์ องค์หนึ่ง กรมศิลปากรอัญเชิญไปประดิษฐานที่ไร่แม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย อีกองค์หนึ่ง อัญเชิญไปประดิษฐานที่พิพิธภัณฑ์วัดหลวง อำเภอเมืองแพร่ ส่วนอีกองค์ถูกขโมยไป บรรยากาศสถานีบ้านปินความศักดิ์สิทธิ์ขององค์พระ นอกจากจะทำด้วยไม้ สร้างจากมีดพร้าแล้ว ยังเป็นพระที่สร้างเสร็จภายใน 1 วันก่อนพระอาทิตย์ตกดิน ตามความเชื่อของล้านนา การสร้างพระพุทธรูปเสร็จภายในหนึ่งวันก่อนพระอาทิตย์ตกดิน ไม่ว่าจะเป็นพระที่สร้างจากวัสดุอะไรก็ตาม จะเรียกพระที่สร้างเสร็จเร็วแบบนี้ว่า พระเจ้าทันใจ นอกจากนี้ ยังมีพระไม้ขนาดเล็กที่สร้างด้วยมีดอีกถึง 1,000 องค์...ซึ่งเป็นสิ่งที่หาดูได้ยากจากวัดศรีดอนคำ คณะเก๋าถูกแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มหนึ่งไปถ่ายรูปวินเทจที่ร้านถ่ายรูปโบราณฉลองศิลป์ เพื่อเป็นที่ระลึกการมาเยือนเมืองลอง ส่วนอีกกลุ่มไปชม พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านเมืองลอง ที่เดิมเคยเป็นโรงหนัง ชื่อว่า “ประเสริฐศักดิ์ราม่า” ที่วันนี้ด้านหน้าของอาคารที่เคยเป็นช่องขายตั๋วหนังถูกเก็บรักษาไว้เป็นอย่างดี เป็นช่องขายตั๋วหนังราคาตั้งแต่ 3 บาท 5 บาท แพงที่สุดคือ 7 บาท ส่วนตัวพิพิธภัณฑ์เป็นอาคารไม้ซึ่งประยุกต์มาจากโรงฉายหนังที่เลิกกิจการไปตั้งแต่ยุคที่มีวีซีดีเข้ามา ห้องแรก จัดแสดงข้าวของเครื่องใช้ที่ทำจากเงิน ทั้งพัด จาน ขันน้ำ สัตตภัณฑ์ เชิงเทียนศิลปะล้านนา ตู้ขายทองสมัยก่อน เครื่องชั่งเงิน ชั่งทอง ตั๋วสัญญาสัมปทานไม้และของเก่าโบราณอีกจิปาถะ อดีตนางสาวและรองนางสาวแพร่.ห้องที่สองถัดเข้าไปด้านใน เป็นห้องแสดงผ้าซิ่นโบราณ ทั้งซิ่นตีนจก ผ้าทอ และชุดผ้าไหมยกดิ้นเงิน ดิ้นทอง ที่เคยชนะการประกวดมาแล้ว รวมถึงรูปนางสาวแพร่และรองนางสาวแพร่ ที่มีการพาตัวจริงมาเซอร์ไพรส์คณะเก๋าของเราด้วย ทั้ง คุณมารศรี หม่องนันท์ นางสาวแพร่ปี 2499 คุณนันทิยา ศักดิ์วิรัช รองนางสาวแพร่ ปี 2510 และ คุณปิยะนาถ โลหะกิจ รองนางสาวแพร่ ปี 2513 และนางสาวน่านปี 2515อีกที่ที่พลาดไม่ได้ถ้ามาเที่ยวเมืองลอง นั่นก็คือ พิพิธภัณฑ์โกมลผ้าโบราณ ของอาจารย์โกมล พานิชพันธุ์ นักสะสมผ้าโบราณ ไม่ว่าจะเป็นผ้าตีนจก ผ้าซิ่นไหม ซิ่นทองคำ บางผืนมีอายุมากกว่า 100 ปี เหตุที่มีการตั้งพิพิธภัณฑ์สะสมผ้าโบราณนี้ อ.โกมลบอกว่า คนเมืองลองมีชื่อเสียงมากเรื่องการทำผ้าตีนจก เป็นที่กล่าวขานกันว่า ผ้าตีนจกของอำเภอลองเป็นงานฝีมือที่ประณีตและสวยงาม มีทั้งทอด้วยผ้าไหมและผ้าฝ้าย ผ้าตีนจก...มรดกเมืองลอง. ขนมจีนน้ำย้อยสำราญบานใจกับผ้าซิ่นไหมโบราณแล้วก็ได้เวลาไปชิมอาหารขึ้นชื่อของเมืองลอง ขนมจีนน้ำย้อย ที่เรียกชื่อจากการบีบขนมจีนเส้นสดจนน้ำย้อยออกมาเป็นขนมจีนแบบแห้ง กินกับน้ำพริกน้ำย้อย แนมด้วยผักสดทั้งถั่วงอก ผักกาดจอ ต้นหอม ผักชี โรยหน้า อร่อยอย่าบอกใคร...บ่ายยกก๊วนไปต่อกันที่ วัดสะแล่ง วัดโบราณที่สร้างขึ้นตั้งแต่สมัยทวาราวดี เคยเป็นวัดร้างมาหลายยุคหลายสมัย ครั้งสุดท้ายกลายเป็นวัดร้างเกือบ 300 ปี กว่าจะได้รับการบูรณปฏิสังขรณ์ขึ้นใหม่เมื่อ พ.ศ.2506 ชื่อวัดมาจากชื่อดอกไม้ป่า ที่ชื่อว่า สะแล่ง ลักษณะคล้ายดอกปีป คนเหนือเรียกว่า ดอกกาสะลอง เป็นวัดที่มีโบราณสถานเก่าแก่และยังเป็นที่เก็บรวบรวมโบราณวัตถุตั้งแต่สมัยทวาราวดีจนถึงสมัยอยุธยาตอนปลายจากเมืองลอง ผอ.อู๋...เอิบลาภ ศรีภิรมย์ นำคณะเดินทางสู่ตัวเมืองแพร่ พร้อมเลี้ยงต้อนรับด้วยเมนูขันโตกเมืองแพร่ เป็นการอุ่นเครื่องก่อนตะลุยเมืองแพร่...มุมใหม่ในวันรุ่งขึ้น.
