จากข้อมูลของศูนย์อนุรักษ์ช้างไทย พบว่าในปัจจุบันจำนวนประชากรช้างเลี้ยงในประเทศไทยมีประมาณ 2,700 เชือก ส่วนจำนวนประชากรช้างป่าคาดว่ามีอยู่ประมาณ 2,000-3,000 ตัวสำหรับช้างเลี้ยงนั้น ปางช้างต่างๆทั่วประเทศ เริ่มใช้วิธีการเลี้ยงแบบอนุรักษ์ ปลดโซ่ตรวน ทิ้งตะขอ สาเหตุเกิดจากนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติต้องการเห็นช้างถูกเลี้ยงแบบอนุรักษ์และเป็นธรรมชาติถึงขนาดมีการตั้งองค์กรตรวจสอบการเลี้ยงช้างขึ้นในประเทศแถบยุโรป ส่งคนเข้าไปสำรวจสถานที่เลี้ยงช้างในหลายประเทศของ เอเชีย รวมทั้ง ประเทศไทย หลังพบว่าปางช้างต่างๆที่เลี้ยงช้างเพื่อการท่องเที่ยว ยังมีการบังคับช้างให้ทำสิ่งต่างๆเพื่อสนองนักท่องเที่ยวบางกลุ่มที่ต้องการดูโชว์ของช้างอยู่ นางอัญชลี กัลมาพิจิตร แถลงข่าวยืนยันจะเลี้ยงช้างแบบธรรมชาติ ปลดโซ่ตรวนและตะขอ และดูแลเรื่องอาหารเพื่อให้ช้างอยู่อย่างมีความสุข.การเลี้ยงช้างในประเทศไทย ยังคงยึดหลักเชิงธุรกิจ ใช้วิธีการนั่งหลังช้างลุยป่าลุยเขา อ้างเป็นความต้องการของนักท่องเที่ยว ที่เชื่อกันว่าหากได้นั่งหลังช้างจะมีบารมีเสียงหัวเราะชอบใจบนหลังช้าง ผสมผสานกับน้ำตาที่ไหลพรากออกมาจากสองเบ้าตาของช้าง ที่ถูกสับด้วยตะขอและเท้าที่ถูกพันธนาการด้วยโซ่ตรวน มันสุดแสนจะทรมานใจของ คนรักช้าง ควาญช้างจัดเตรียมต้นหญ้าเป็นอาหารช้าง โดยมีผู้บริหารปางช้างคอยกำกับดูแลเพื่อให้ช้างได้รับอาหารที่สมบูรณ์ หลังจากมีการเปลี่ยนแปลงการเลี้ยงให้ช้างอยู่อย่างมีความสุข.แต่ก็เป็นเรื่องที่น่ายินดีว่าในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ปางช้างหลายแห่งเริ่มหันมาเลี้ยงช้างในแบบอนุรักษ์มากขึ้น มีการปลดโซ่ตรวน ปลดแหย่ง ปลดตะขอ เพื่อให้ช้างรอดพ้นจากการถูกทรมานปางช้างแม่สา ต.แม่แรม อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ ก็เป็นหนึ่งในบรรดาปางช้างที่ใช้วิธีการเลี้ยงแบบปลดโซ่ตรวน เป็นปางช้างใหญ่สุดในภาคเหนือ มีการแสดงโชว์ช้าง ศูนย์บริบาลช้างน้อย มาตั้งแต่เมื่อปี พ.ศ.2519 มี นายชูชาติ กัลมาพิจิตร เป็นผู้ก่อตั้ง (เสียชีวิตแล้ว) ปัจจุบันมี นางอัญชลี กัลมาพิจิตร วัย 54 ปี บุตรสาวคนโตเป็นผู้ดูแลกิจการ นักท่องเที่ยวชาวต่างชาตินั่งหลังช้างเพื่อเที่ยวชมธรรมชาติป่าในภาคเหนือ และเป็นกิจกรรมท่องเที่ยวที่ยังเป็นที่นิยม แต่จะหายไปในอนาคต.นางอัญชลี กัลมาพิจิตร เผยว่าใช้ชีวิตอยู่กับช้างมาตั้งแต่ 9 ขวบ ทำให้มีความผูกพันกับช้างมานาน เห็นการเลี้ยงดูช้างมาตั้งแต่เด็กๆ เคยลงเล่นน้ำในแอ่งน้ำของช้าง เหยียบย่ำอยู่บนสิ่งปฏิกูล ซึ่งล้วนเป็นวิถีดั้งเดิมกระแสต่อต้านการนำช้างมาใช้ในการท่องเที่ยวนั้น ต้องย้ำว่าทุกเรื่องมีทางออกเสมอ ต้องยอมรับ ความจริงว่าการต่อต้านเรื่องการนำช้างมาฝึก มาขี่ มาโชว์ หรือมาทำกิจกรรมใดๆล้วนเป็นเรื่องที่สังคมไม่ยอมรับทั้งสิ้นดังนั้น การจะอธิบายอะไรออกไปมันจึงยากยิ่งกว่า เช่น การฝึกช้างให้ทำอะไรต่างๆ เมื่อก่อนมองว่านั่นคือความฉลาดของคนและช้าง หรือการใช้ตะขอคือความจำเป็นของควาญในการควบคุมช้างเพื่อความปลอดภัย นางอัญชลี กัลมาพิจิตร ผู้บริหารปางช้างแม่สา อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ คนปัจจุบัน.“พูดออกไปในยามนี้ ก็ไม่มีใครฟัง และไม่เป็นผลดีต่อตัวผู้พูด นับวันมันก็จะยากขึ้น การเลี้ยงดูสัตว์ รวมถึงสวัสดิการของสัตว์คือสิ่งที่คนส่วนใหญ่ต้องการรับรู้ ต้องการมองเห็นและต้องการรับฟัง เราต้องกลับมายอมรับและพูดถึงปัญหาข้อนี้ให้ชัดเจนก่อน จะได้มองเห็นและแก้ไขที่ตัวเรา แทนที่จะไปโกรธคนอื่นเขา” นางอัญชลี กล่าวนางอัญชลี กล่าวอีกว่า ใครทำดีต่อช้างไม่ว่าจะด้วยวิธีใด ควรได้รับการชื่นชม อะไรที่ดีต้องนำมาปรับใช้ เป้าหมายการเลี้ยงดูช้างต้องเป็นไปในทิศทางเดียวกัน มุ่งเน้นการอยู่รอดของทั้งช้างและคน ให้เป็นที่ยอมรับของผู้คนส่วนใหญ่ จะได้มีความยั่งยืน ถือเป็นโจทย์ที่ท้าทาย และต้องทำให้ได้“เมื่อ 40-50 ปีที่แล้ว กิจกรรมของช้างก็เรื่องหนึ่ง จนเวลาผ่านไป กระแสความนิยมหรือความเข้าใจ ความรักและหวงแหนในธรรมชาติก็เป็นอีกแบบหนึ่ง ถ้าเราเข้าใจและยอมรับในพฤติกรรมของผู้บริโภค ยอมรับในการเปลี่ยนแปลง เราจะไม่โทษใครเป็นสิ่งที่คาดเดาได้ทั้งสิ้น” นางอัญชลี กล่าวความในใจ หนึ่งในชุดการแสดงของปางช้างแม่สา ได้รับความสนใจจากนักท่องเที่ยวเป็นอย่างมาก.สมัยก่อนผู้คนนิยมการแสดงช้าง นั่งช้างบนแหย่ง สมัยนี้คนไม่นิยมแล้ว ต้องการเห็นช้างอย่างที่ช้างเป็น ซึ่งก็ถูกต้องแล้ว ตามจำนวนประชากรช้างที่ลดลง และราคาช้างที่สูงขึ้น การนำช้างมาใช้หรือการดูแลรักษาช้างก็ควรเหมาะสมกับมูลค่าของช้างในฐานะผู้บริหารปางช้าง คิดว่ามันง่ายขึ้นถ้าลดหรืองดกิจกรรมที่คนไม่นิยม ทำในสิ่งที่คนนิยม ช้างไม่ช้ำ คนไม่เหนื่อย มีเงินพอมาเป็นค่าใช้จ่าย อาจจะได้ใจผู้คนมากกว่าตอนนี้โลกเปลี่ยนไปแล้ว ถึงเวลาแล้วที่ช้างทุกเชือกจะต้องอยู่อย่างสบาย ถึงแม้จะใช้เวลาในการเปลี่ยนแปลงนานก็ตาม แต่ก็ต้องทำให้ได้ ส่วนหนึ่งของช้างในปางช้างแม่สา ที่ได้รับการดูแลโดยปรับเปลี่ยนปล่อยเป็นอิสระไม่มีโซ่ตรวน.ขณะนี้ปางช้างแม่สาเริ่มมีการเปลี่ยนแปลงไม่ว่าจะเป็นเรื่องอาหารช้างเน้นคุณค่าทางโภชนาการ และความเป็นอยู่ต้องมีความสะอาด มีสัตวแพทย์คอยมั่นตรวจในทุกๆเชือกนับตั้งแต่ปี 2561-2562 ปางช้างแม่สาสูญเสียช้างไปจำนวน 13 เชือก ปัจจุบันมีช้างเหลือ 77 เชือก ถือว่าเป็นอัตราการสูญเสียสูง สาเหตุเกิดจากสภาพความเป็นอยู่และอาหารการกิน ขณะนี้ได้จัดระบบต่างๆให้ดีขึ้น ปางช้างแม่สาจะต้องก้าวไปสู่โหมดการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ ให้เป็นที่ยอมรับของประชาคมคนรักช้างทั่วโลก ควาญช้างนำช้างลงอาบน้ำในลำห้วยอย่างสนุกสนาน หลังจากเหน็ดเหนื่อยจากการบริการนักท่องเที่ยวท่องป่าชมธรรมชาติ.“เราได้ประสานความร่วมมือกับมูลนิธิอนุรักษ์ช้าง เพื่อมาร่วมกันหาแนวทางให้เกิดความสุขที่สุดของช้างและควาญช้าง ถือเป็นก้าวสำคัญของปางช้างแม่สา ช้างทุกเชือกจะต้องมีความสุขตั้งแต่แรกเกิดไปจนถึงช้างชรา ช้างเลี้ยงคนมานานแล้ว ถึงเวลาแล้วที่คนจะต้องเลี้ยงช้างให้มีความสุขที่สุด”นางอัญชลี กล่าวด้วยความมั่นใจ ในการปรับเปลี่ยนการอนุรักษ์ช้าง เพื่อให้ช้างมีชีวิตอย่างมีความสุข. ช้างในปางช้างแม่สา อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ แต่ละเชือกมีอายุมาก สังเกตจากงาแต่ละกิ่งยื่นยาวออกมามีควาญช้างคอยดูแลใกล้ชิด และปรับเปลี่ยนเลี้ยงโดยปลดโซ่ตรวน-ตะขอ.ชัยพินธ์ ขัติยะ
