พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสมมตอมรพันธ์ ทรงพระนิพนธ์ว่า สมเด็จพุฒาจารย์โต ได้สร้างวัดไว้หลายวัด แต่ละวัด “ท่านชอบสร้างของแปลกๆและโตๆ”(ปริอรรถาธิบายแห่งพระเครื่อง เล่มพระสมเด็จฯ ตรียัมปวาย สำนักพิมพ์คลังวิทยา พิมพ์ครั้งที่ 6 พ.ศ.2520)พระโตๆ นับแต่พระนอนวัดสะตือ พระนครศรีอยุธยา พระนั่งวัดไชโย อ่างทอง พระยืนวัดอินทรวิหาร กรุงเทพมหานคร เราดูจะรู้จักกันดีอยู่บ้างส่วน “ของแปลก” มีพระเจดีย์ประหลาดสององค์ ที่วัดละครทำ ตำบลบ้านช่างหล่อ ธนบุรี อยู่ด้านหลังอุโบสถ“ของแปลก” ต่อมา วิหารพระผินหลัง...ใกล้ๆกับหอฉันหลังใหม่ วัดอินทรวิหารเดิม เจ้าพระคุณได้สร้างวิหารขึ้นหลังหนึ่ง ขนาดกว้าง 3 วา ยาว 5 วาเศษ ฝาผนังก่ออิฐถือปูน หลังคามุงจากภายในวิหาร ประดิษฐานพระพุทธรูป หน้าตักกว้าง 2 ศอก นั่งผินหน้าเข้าหาผนังข้างตะวันออก ระยะห่าง 2 ศอก ด้านตะวันตก สร้างพระเจดีย์ก่ออิฐถือปูน ขนาดฐานกว้าง 2 ศอก ห่างผนังศอกเศษไม่มีใครรู้เจตนา ทำไม สมเด็จจึงสร้างวิหารพระผินหลัง...หลังนี้ไว้ ในเขตที่เป็นละแวกบ้านต่อมา เมื่อทางการตัดถนนสามเสนผ่านบางขุนพรหม วิหารพระผินหลัง ถูกรื้อไป ไม่มีคำบอกเล่า พระผินหลังท่านหายไปอยู่ที่ไหน?ทิ้งปริศนาให้เข้าใจกันเอง เหตุที่เจ้าพระคุณสร้างวิหารไว้ในละแวกบ้านคน ท่านจงใจจะเตือนสติ คนสมัยนี้ หันหลังให้วัด หันหลังให้พระศาสนานี่คือ ความแยบคายของสมเด็จพุฒาจารย์โตอีกข้อทั้งปริศนาพระเจดีย์นอน และปริศนาพระผินหลัง ที่ “ตรียัมปวาย” เขียนไว้ ต้องถือว่าเป็นข้อมูลเก่า เจดีย์นอนวัดละครทำที่ชำรุดทรุดโทรมไม่เหลือซาก จะถูกปฏิสังขรณ์ขึ้นใหม่หรือไม่? ผมยังไม่มีข้อมูลใหม่แต่มีข้อมูลใหม่ เรื่องพระผินหลัง จากประวัติวัดอินทรวิหาร หัวข้อ พระพุทธปฏิมาปางสมาธิพระพุทธรูปองค์นี้ ไม่ระบุเนื้อโลหะหรือเนื้อปูนปั้น เป็นพระประจำวันเกิดสมเด็จพุฒาจารย์โต หน้าตักกว้าง 1 ศอก 9 นิ้ว (ฐานสร้างใหม่)ข้อมูลของวัด ตรงข้อพระผินหลัง เดิมอยู่ในวิหารกว้าง 3 วา ยาว 5 วา ฝาผนังก่อด้วยอิฐ หลังคามุงจาก หันพระพักตร์เข้าหาฝาผนังด้านตะวันออก ข้างในก่อพระเจดีย์ข้อมูลชุดนี้มีเพิ่ม...ท่านเจ้าพระคุณ สร้างพร้อมศาลาฟังธรรมหนึ่งหลัง ในละแวกบ้านลาว เมื่อทางการตัดถนนสามเสน จึงแยกวัดเป็นสองวัด วัดอินทรวิหาร (วัดบางขุนพรหมนอก) และวัดใหม่อมตรส (วัดบางขุนพรหมใน)มีบันทึก นายทรัพย์มีมุทา และนายแสง จันทนากร เป็นหัวแรงพาชาวบ้านอัญเชิญพระผินหลังลงเรือพายมาตามคลองข้างวัดเอี่ยมวรนุช (สมัยนั้นยังมีคลอง) เข้าวัดอินทรวิหารอัญเชิญขึ้นประดิษฐานในกุฏิหลังองค์หลวงพ่อโต ด้านทิศใต้ พ.ศ.2515 กุฏิถูกรื้อ จึงอัญเชิญท่านมาไว้ ณ หอสมเด็จพุฒาจารย์โต ด้านหน้าเบื้องขวาองค์หลวงพ่อโตข้อน่าเสียดาย ไม่มีการสืบทอดเจตนาท่านเจ้าพระคุณ ไม่ได้ประดิษฐานไว้แบบเดิม คือหันหน้าเข้าฝาผนังแต่หันหน้าออกมา เพื่อให้สาธุชนได้กราบไหว้ ขออะไรต่อมิอะไรไปตามวิสัยโลกผู้รู้ตั้งสมมติฐาน การสร้างพระผินหลัง สมเด็จพุฒาจารย์ท่าน ตั้งใจทำนายเรื่องราวภายหน้าจะมีผู้ใช้อำนาจ ยัดเยียดข้อหาพระ...พระดีๆอย่างพระพรหมดิลก วัดสามพระยา ศาลเพิ่งตัดสิน ท่านบริสุทธิ์ คืนสมณศักดิ์ให้ มีเสียงนินทากระหึ่มตามมา หลังเลือกตั้ง กรรมจะตามทันนะโยม.กิเลน ประลองเชิง
