หนังสือสามเล่มของจีน ที่แพร่หลายในญี่ปุ่นมานาน นับแต่พิชัยสงครามซุนวู ตำนานสามก๊ก และไซอิ๋ว จนราวๆ ปี 2533 นักค้นคว้าญี่ปุ่น ก็ตื่นเต้นกับเล่มที่ 4 ภาษิตรากผักผู้รู้รุ่นหลัง รู้จักผู้เขียนแค่...หงอิ้งหมิง ขุนนางเกษียณอายุ รัชสมัยหมิงเสินจงฮ่องเต้ อีกชื่อ หวนชูเต้าหยิน(สายธารแห่งปัญญา บุญศักดิ์ แสงระวี แปล ถวิล มนัสน้อม บก.สำนักพิมพ์ ก.ไก่)เรื่องที่ 54 แผ่นดินแห่งชีวิต เริ่มต้นว่า...สองข้างทางเล็กๆที่อยู่หน้าบ้านหวงซื่อเหนียง พอถึงฤดูใบไม้ผลิ ดอกไม้ใบหญ้าก็เจริญงอกงาม เห็นแต่ดอกไม้บานเกลื่อน เหล่าผีเสื้อพากันจับระบำรำฟ้อน นกขมิ้นเหลืองอ่อนร้องเพลงไพเราะจับใจวันหนึ่งฤดูใบไม้ผลิก็สิ้นสุดลง ดอกไม้ร่วงโรยไปสิ้น เหลือกลีบเหี่ยวปลิวว่อนไปตามลม ชวนให้ใจหดหู่ตามดอกไม้ที่หล่นกล่นเกลื่อนพื้นดิน ดูมันเศร้าสร้อยอยากกลับขึ้นไปสู่กิ่งก้านที่มันเพิ่งจากลงมาแต่มันเป็นได้แต่ความฝันครั้นถึงฤดูใบไม้ร่วง หลังการเก็บเกี่ยว ต้นหมากรากไม้ก็เหี่ยวเฉา เสื่อมโทรมสีสันเปลี่ยนไป ใบไม้หลุดลอยจนโกร๋นไปทั้งต้น ฤดูใบไม้ร่วงน่าชังอย่างนี้หรือ?แต่แท้ที่จริงแล้ว ต่อสรรพสิ่งทั้งหลายทั้งปวง การเจริญงอกงามในฤดูใบไม้ผลิ ความเรืองรองของฤดูร้อน การเก็บเกี่ยวในฤดูใบไม้ร่วง การเก็บรักษาในฤดูหนาวฟ้าย่อมจะให้ชีวิตอยู่ มิได้ขาดเมื่อเกินเลยก็บั่นทอนให้ลดน้อยลง เมื่อถดถอยไปก็ให้เจริญรุ่งเรืองขึ้นมาใหม่ด้วยเหตุนี้เมื่อยามที่ต้นไม้ใบหญ้าเหี่ยวแห้งอับเฉา ก็เป็นเวลาที่มันได้บ่มเพาะซึ่งหน่อใหม่ๆ ในฤดูหนาวซึ่งหิมะปกคลุมทั่วผืนธรณี สรรพสิ่งทั้งปวงหยุดยั้งความเจริญเติบโตก็เป็นเวลาที่สรรพสิ่งทั้งปวง ซ่อนเร้นไว้ซึ่งการฟื้นชีพขึ้นมาใหม่ต้นไม้ใบหญ้า ยังสามารถเจริญเติบโตอยู่อย่างไม่ขาดสายแล้วมนุษย์เราเล่า?แน่นอน ผมหงอกไม่อาจให้กลับให้ดำขึ้นมาได้อีก แต่หกล้มแล้ว เราสามารถจะลุกขึ้นมาใหม่ได้พ่ายแพ้แล้ว ก็สามารถจะได้รับความสำเร็จใหม่ได้คนไต่เขา เมื่อมีการขึ้นเขา ก็ต้องมีการลงจากเขาขึ้นเขาย่อมจะยาก ลงเขาก็ยิ่งต้องระวัง อย่าให้พลาดลื่นลงมาเมื่อลงจากเขาลูกนี้ได้แล้ว เราก็อาจตระเตรียมที่จะไต่เขาลูกใหม่ ลูกที่สูงกว่าเก่าได้ง่ายกว่าที่แล้วมาบทพรรณนาภาษากวีร้อยแก้ว ยืดยาวนี้ อาจย่อสรุปลงให้สั้นได้ว่า...ต้นไม้ใบหญ้าเพิ่งจะร่วงโรย หน่ออ่อนก็ปรากฏที่รากเหง้าอากาศแม้จะหนาวเยือก ก็ยังคืนความอบอุ่นในสายลมท่ามกลางความร่วงโรย พลังชีวิตมักดำรงอยู่นี่คือหัวใจของฟ้าดิน.กิเลน ประลองเชิง
