ก่อนจะทอผ้าแต่ละผืนต้องเตรียมเส้นด้ายยืน ต้องใช้แรงงาน 4-6 คน เพื่อจัดการเส้นด้ายม้วนจัดระเบียบเข้ากี่ทอผ้า ยังต้องใช้พื้นที่กว้างตามความยาวผืนผ้า หากต้องการม้วนผ้ายาว 20 เมตร ต้องใช้พื้นที่ 25 เมตรผ้าไหมแต่ละผืนใช้เวลานานหลายเดือน แม้ผืนผ้ามีลวดลายสวยงาม คนทอใส่ใจทุกรายละเอียด ต่อให้ลวดลายสวยประณีตเพียงใด ถึงเวลานำไปขายกลับถูกกดราคา สาเหตุเป็นเพราะการขึ้นด้ายยืนบางเส้นตึงหย่อนไม่สม่ำเสมอ ทำให้ผ้าทอเกิดการสะท้าน ผืนผ้าไม่สม่ำเสมอขอบผ้ามีรอยย่นมักถูกกดราคารับซื้อ“หลังลงไปคลุกคลีกับชาวบ้านเพื่อสังเกตเกิดจากจุดใด ทำไมผ้าไหมทอทั้งๆที่เนื้อผ้าดีมีความประณีตลวดลายสวยงาม กลับขายไม่ได้ราคาตามที่ตั้งเกณฑ์ไว้ แล้วมาถึงบางอ้อ นั่นคือปัญหาเกิดจากเครื่องมือแบบเก่า การขาดแรงงานซึ่งต้องใช้หลายคนช่วยกันขึ้นเส้นด้ายพร้อมกันและต้องทำงานให้เสร็จรวดเดียวจบ ห้ามทิ้งกลางคัน เพราะอาจมีปัญหาลมพัดใบไม้ปลิว สัตว์เลี้ยงในบ้านเข้ามาสร้างปัญหา และแต่ละครั้งที่ขึ้นด้ายยืนต้องจัดเตรียมสถานที่กว้างๆตามความยาวของผ้า” ผศ.ดร.กิตติศักดิ์ อริยะเครือ คณะอุตสาหกรรมสิ่งทอและออกแบบแฟชั่น มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร เผยถึงที่มาของเครื่องม้วนเส้นด้ายยืน ที่ได้รับการสนับสนุนทุนวิจัยจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.)หลังพบปัญหาหลักๆ จึงตั้งโจทย์สร้างเครื่องม้วนด้ายยืน เน้นใช้พื้นที่ แรงงานน้อย ทำงานสะดวก โดยเริ่มแรกคิดออกแบบเครื่องม้วนด้ายยืน หน้ากว้าง 2 เมตร ความยาว 1.50 เมตร สูง 1.20 เมตร ความยาวตัวเครื่องถึงม้าบีบเส้นด้าย 4 เมตร น้ำหนักเครื่อง 200 กก.การติดตั้งใช้วิธียึดนอตติดกับพื้น ป้องกันการเคลื่อนที่ขณะทำงาน ติดตั้งไดมิเตอร์วัดความตึงเส้นด้ายให้ทุกเส้นตึงสม่ำเสมอ วิธีนี้ป้องกันไม่ให้เส้นด้ายยืนตึงหรือหย่อนเกิน ส่วนการม้วนเส้นด้ายเข้าหัวม้วน จะใช้มอเตอร์เป็นตัวควบคุม สามารถม้วนเส้นด้ายทั้งลักษณะแบนและหัวเพลา ควบคุมการทำงานด้วยแรงงาน 1 คน การขึ้นด้ายยืนทำงานและหยุดได้ทุกเวลาตามที่ต้องการ ขณะทำงานหากมีเส้นด้ายขาด ระบบเซ็นเซอร์จะบังคับให้เครื่องหยุดการทำงาน หลังต่อเส้นด้ายเสร็จเครื่องจะทำงานต่อเนื่อง โดยที่เส้นด้ายยืนทุกเส้นมีความตึงสม่ำเสมอ สามารถขึ้นด้ายยืนยาว 200-300 เมตรหลังนำไปส่งเสริมให้ชาวบ้านโนนหว้าทอง อ.ศรีบุญเรือง จ.หนองบัวลำภู ใช้งานจริง นอกจากชาวบ้านในชุมชนทอผ้าเป็นรายได้ในครัวเรือน ปัจจุบันยังรับจ้างม้วนด้ายยืน 50 เมตร สร้างรายได้ชั่วโมงละ 500 บาท และยังทำให้ด้ายยืนที่นำไปทอยังได้รับมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน (มผช.)...วิสาหกิจชุมชนที่สนใจสามารถติดต่อได้ที่ 08-3788-9569.เพ็ญพิชญา เตียว
