ต้องยอมรับว่าหน้ากากอนามัยได้กลายมาเป็นทั้งอุปกรณ์และปัจจัยสำคัญในการใช้ชีวิตของผู้คนในโลกวิถีใหม่ หรือ New Normal อย่างไม่มีทางหลีกเลี่ยงการมีอุปกรณ์เพิ่มขึ้นในชีวิตก็ไม่ต่างกับการซื้อรถยนต์คันใหม่ คอมพิวเตอร์เครื่องใหม่ หรือแม้แต่ซื้อของใหม่ๆเพิ่มขึ้น ซึ่งหมายความว่า “ของใหม่” ที่เข้ามาอยู่ในชีวิตประจำวันของเรา เป็นสิ่งที่เราต้องดูแลและ “จัดการ” ให้สามารถใช้ประโยชน์ได้อย่างเหมาะสมที่สุดสำหรับหน้ากากอนามัย นอกจากอาจจะรู้สึกรำคาญที่ยังคงต้องสวมใส่ไว้ตลอดเวลาตามมาตรการแล้ว สิ่งที่เป็นเรื่องสำคัญอีกเรื่องซึ่งเราอาจไม่ได้นึกถึง นั่นก็คือการทิ้งหรือกำจัดหน้ากากอนามัยอย่างถูกวิธี ในฐานะของ “ขยะติดเชื้อ” ที่อาจทำให้เกิดการแพร่กระจายของเชื้อโรคได้ 3 ปีของการระบาดของโควิด-19 แน่นอนว่า ปริมาณขยะทางการแพทย์ ไม่ว่าจะเป็นหน้ากากอนามัย ชุด PPE ถุงมือ และอุปกรณ์ทางการแพทย์ต่างๆมีปริมาณเพิ่มขึ้นอย่างน้อย 3-4 เท่า ซึ่งเป็นสิ่งที่เราไม่ได้วางแผนในการเตรียมรับมือไว้ก่อนปี 2020 Elizabeth Bridges และ Garrett Benisch นักออกแบบผลิตภัณฑ์ชีวภาพจาก sum studio ได้ร่วมกันคิดค้นนวัตกรรมการผลิตหน้ากากอนามัยรักษ์โลกที่ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อมและสามารถย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ คงไม่มีอะไรแปลกใหม่ถ้าหน้ากากที่สอง Bio-Designers ร่วมกันออกแบบครั้งนี้ทำมาจากวัสดุเดิมๆ แต่บังเอิญไม่ใช่ เพราะนวัตกรรมที่ทั้งสองคิดค้นและออกแบบครั้งนี้เป็นหน้ากากอนามัยที่ผลิตจากเชื้อแบคทีเรีย จึงได้ชื่อว่าเป็น Bacterial Cellulose Face Mask Elizabet และ Garrett เล่าถึงแนวคิดในการออกแบบและผลิต “หน้ากากอนามัยจากแบคทีเรีย” ครั้งนี้ว่า มาจากความพยายามที่จะหาทางออกในการกำจัดขยะกำพร้าอย่างหน้ากากอนามัยที่มีจำนวนเพิ่มมากขึ้นอย่างมหาศาล ขนาดที่ในหลายประเทศ เช่น ฮ่องกง สหรัฐอเมริกา ฝรั่งเศส จีน และไต้หวัน มีขยะหน้ากากอนามัยลอยมาติดชายฝั่งเป็นจำนวนมาก ส่งผลเสียต่อธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างมาก ส่วนหนึ่งเป็นเพราะขยะอย่างหน้ากากอนามัยมีอายุยืนยาว ย่อยสลายยากไม่ต่างจากโฟมและพลาสติก ทั้งสองคน เริ่มจากการนำแบคทีเรียที่ชื่อ “xylinum acetobacter” มาสร้างเซลลูโลสบนพื้นผิวที่เป็นของเหลว โดยนำน้ำเปล่า ชา น้ำตาลมาผสมกัน เพื่อให้เป็นอาหารของแบคทีเรียและรอวันให้แบคทีเรียเติบโต หลังจากนั้นแบคทีเรียจะค่อยๆถักทอเส้นใยเซลลูโลส ซึ่งก็คือ “โพลิเมอร์ชีวภาพ (Biopolymer)” ที่สามารถย่อยสลายได้ตามธรรมชาติซึ่งเมื่อแบคทีเรียถักทอรวมตัวกันเป็นเส้นใยที่มีความหนาเพียงพอแล้ว นักออกแบบจะนำแผ่นเซลลูโลสมาตากแดดให้แห้ง โดยกระบวนการทั้งหมดนี้ใช้เวลาเพียง 2 สัปดาห์เท่านั้น นวัตกรรมหน้ากากอนามัยจากแบคทีเรียมีลักษณะโปร่งแสง แข็งแรงแต่ยืดหยุ่น นุ่ม กันน้ำได้ ที่สำคัญก็คือ การผลิตไม่ซับซ้อนเมื่อเข้าใจวิธีการและกระบวนการผลิตแล้ว คนทั่วไปที่ไม่ใช่ทั้งนักวิทยาศาสตร์ หรือนักออกแบบชีวภาพ ก็สามารถที่จะผลิตหน้ากากแบคทีเรียขึ้นมาใช้เองได้ เพียงแต่ต้องเลือกแบคทีเรียที่เหมาะสม เพาะเลี้ยงเชื้ออย่างดี ด้วยอาหารที่พวกมันชอบเพื่อที่จะให้เชื้อแบคทีเรียสามารถเติบโตได้ดีจนสามารถถักทอเส้นใยเซลลูโลสจนนำมาผลิตเป็นหน้ากากอนามัยได้ หลังจากที่การผลิตหน้ากากอนามัยจากแบคทีเรียประสบความสำเร็จ ได้มีความพยายามคิดค้นและพัฒนาการผลิตวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ทางการแพทย์ในสถานการณ์โควิด-19 ด้วยแผ่นเซลลูโลสที่ทำจากแบคทีเรียอีกหลายชนิด ทั้งถุงมือ ชุดสวมป้องกันเชื้อโรค เช่น PPE หรือชุดที่แพทย์ต้องใส่ในห้องผ่าตัด แต่ยังไม่มีผลิตภัณฑ์ตัวใดที่สามารถนำออกมาใช้ได้จริงเหมือนหน้ากากอนามัย ยังคงเป็นเพียงผลิตภัณฑ์ต้นแบบเท่านั้น แต่อย่างน้อยความสำเร็จของทั้ง Elizabet และ Garrett ก็ทำให้ทั่วโลกหันมาให้ความสนใจกับการออกแบบและผลิตผลิตภัณฑ์ที่สามารถย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ และไม่ทำลายสิ่งแวดล้อมเพราะไม่มีใครรู้ว่าเราจะต้องอยู่กับเชื้อไวรัสโควิด-19 ไปอีกนานแค่ไหน อาจนานข้ามศตวรรษ เหมือนการอยู่กับไข้หวัดใหญ่มาเนิ่นนาน ท่ามกลางการระบาดครั้งแล้วครั้งเล่าแต่การมีผลิตภัณฑ์หรืออุปกรณ์รักษ์โลก อย่างหน้ากากอนามัยแบคทีเรีย ก็เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้การระบาดของโรคไม่ทำให้โลกระส่ำ เพราะขยะติดเชื้อล้นโลกตามไปด้วย.
