advertisement

จิระนันท์ พิตรปรีชา กวีไทยไปโอลิมปิก

โดย 26 มิ.ย. 2555 05:00

จิระนันท์

อีกสาม...สี่สัปดาห์ก็จะเริ่มการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกที่ประเทศอังกฤษแล้ว ทั่วโลกกำลังจับตามองว่าเจ้าภาพจะจัดพิธีเปิดได้ยิ่งใหญ่เพียงใด หลังจากที่จีนได้เนรมิตฉากแสงสีการแสดงสุดอลังการประทับใจในสนามกีฬารังนกเมื่อสี่ปีก่อน

วันที่ 27 กรกฎาคม...ทั่วโลกก็จะได้เห็นกัน แต่ดูเหมือนว่า การจัดเตรียมงานต้อนรับลอนดอนโอลิมปิกครั้งนี้จะไม่ใช่แค่รายการแสดงในพิธีเปิดที่ยังปกปิดเป็นความลับสุดยอดเท่านั้น ตลอดสองเดือนก่อนเปิดมหานครลอนดอน แออัดไปด้วยสุดยอดศิลปินสาขาต่างๆจากทุกมุมโลกที่มาชุมนุมประชันฝีมือใน “เทศกาลโลก”

จู๊ด เคลลี ผู้อำนวยการฝ่ายศิลป์ของศูนย์วัฒนธรรมอังกฤษ “เซาท์แบงก์ เซ็นเตอร์” ซึ่งเป็นหน่วยงานประสานสิบทิศสำหรับการจัดงานนี้ กล่าวถึงนโยบาย “ศิลปวัฒนธรรมนำกีฬา” ว่า “เป็นวิสัยทัศน์ของปิแอร์ เดอ คูเบอร์แตง ผู้ริเริ่มการแข่งขันกีฬานานาชาติโอลิมปิกเมื่อ 118 ปีก่อน เขาเล็งเห็นว่าสังคมโลกจะดีขึ้นได้ด้วยการศึกษา วัฒนธรรม การกีฬา และสามอย่างนี้

ก็แยกจากกันไม่ออกในกระบวนการพัฒนาศักยภาพของมนุษย์”

“เทศกาลโลก” ณ ใจกลางกรุงลอนดอน จึงได้เปิดพื้นที่ให้ศิลปิน รวมทั้งผู้สนใจจากทั่วโลกมาร่วมฉลองสุนทรียภาพ ซึมซับพลานุภาพแห่งศิลปะที่สามารถเปลี่ยนโลกเปลี่ยนชีวิตได้...งาน “ศิลปะติดตั้ง” ชิ้นหนึ่งที่เรียกเสียงฮือฮามาตั้งแต่ต้นปี คือ “เดอะ ริเวอร์ โบ๊ท” ซึ่งใช้เครนยักษ์ยกบ้านอิฐขนาดเล็กทั้งหลังขึ้นไปวางไว้บนดาดฟ้าของอาคาร “เอลิซาเบธ ฮอลล์” สถานที่รับรองแขกเมืองและจัดการแสดงระดับชาติ

ดูผิวเผินน่าจะเป็นเรื่องเพี้ยนๆ แต่บ้านทรงเรือหลังนี้เป็นผลงานของ เดวิด โคห์น สถาปนิกชื่อดัง ร่วมกับดีไซเนอร์สาวไฟแรง ฟิโอนา แบนเนอร์ โดยได้รับแรงบันดาลใจมาจากเรือล่องแม่น้ำคองโกในนิยายของ โจเซฟ คอนราด นักประพันธ์ใหญ่สมัยก่อน

อีกทั้งภายในห้องด้านหน้ามีหน้าต่างหัวเรือหลายช่องให้ชมทิวทัศน์แม่น้ำเทมส์และมหานครลอนดอนกันอย่างเต็มตา จึงไม่น่าแปลกใจที่คิวจองเวลาขึ้นไปปลื้มชมความเป็น “อังกรี๊ด...อังกฤษ” จะเต็มเหยียดไปจนถึงเดือนสิงหาคมแล้ว

สำหรับรายการแสดงนานาชาติ ตลอดฤดูร้อนมีทั้งดนตรี ละคร ร้องเล่นเต้นรำ คณะตลก มายากล ทอล์กโชว์ ตามเวทีกลางแจ้งและหอศิลป์ต่างๆ รายการแสดงจากทุกมุมโลกที่อัดแน่น อยู่ในหน้าเว็บไซต์ www.southbankcentre.co.uk ชวนให้ตั้งคำถามว่า...แล้วศิลปินไทย มีใครได้รับเชิญบ้าง

ปริศนาเริ่มคลี่คลายเมื่อ ปลัดกระทรวงวัฒนธรรม สมชาย เสียง-หลาย แย้มให้ฟังว่า “ทางเจ้าภาพไม่ได้ติดต่อกระทรวงมาโดยตรง เพราะเขาเลือกเชิญศิลปินในประเทศต่างๆโดยอาศัยเครือข่ายศิลปะและระบบการคัดเลือกของเขาเอง ศิลปินไทยเท่าที่ยืนยันได้ก็มีหนึ่งราย คือ คุณ

จิระนันท์ พิตรปรีชา กวีซีไรต์ ซึ่งเราจะช่วยสนับสนุนเบี้ยเลี้ยงนิดหน่อยระหว่างเดินทางไปร่วมงาน ส่วนค่าตั๋วเครื่องบินและที่พักเจ้าภาพจัดการให้หมดแล้ว”

น่าฉงนที่ “กวีไทย” ได้รับเชิญไปร่วมงานเทศกาลศิลปวัฒนธรรมโอลิมปิกที่ลอนดอน แทนที่จะเป็นนักร้อง นักแสดงระดับซุปตาร์ จิระนันท์ พิตรปรีชา เผยว่า จู่ๆได้รับจดหมายเชิญทางอีเมล์ให้เป็นหนึ่งในกวี 204 คนจาก 204 ประเทศที่เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิก ให้ไปแสดงผลงานในเทศกาลนี้ ทีแรกก็ตกใจ ไม่อยากเชื่อ

“แต่เมื่อตรวจสอบแล้วก็ได้ความว่า ชาติอังกฤษให้ความสำคัญต่องานกวีนิพนธ์มาก ถือเป็นเสาหลักของศิลปวัฒนธรรมประจำชาติเลยก็ว่าได้ อย่างเช่นเทศกาลเชคสเปียร์ที่จัดกันทุกปีก็เป็นงานใหญ่ระดับโลก ในเมื่อจะเป็นเจ้าภาพกีฬาโอลิมปิกทั้งที กิจกรรมโหมโรงก็ต้องจัดงานชุมนุมกวีครั้งยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์”

ไม่ใช่ไปอ่านบทกวีกันในพิธีเปิดกีฬาโอลิมปิกนะ เราจะร่ายกวีกันที่ศูนย์วัฒนธรรม เซาท์แบงก์ เซ็นเตอร์ และเทศกาลกวีก็จัดขึ้นล่วงหน้าหนึ่งเดือนก่อนพิธีเปิดกีฬา คือระหว่างวันที่ 26 มิถุนายน ถึง 2 กรกฎาคม

“โพเอ็ตทรี พาร์นาซัส” (Poetry Parnassus) คือชื่องานเทศกาลกวีโลกที่จะเป็นไฮไลต์โหมโรงให้ลอนดอนโอลิมปิก คำนี้มีที่มาจากชื่อภูเขาพาร์นาซัสในประเทศกรีซ ตามตำนานถือเป็นที่สิงสถิตของเทพ

อะพอลโล และเหล่านางฟ้าน้อยๆที่มีชื่อว่า Muses หรือ “แรงบันดาลใจ”

กวีหญิงไทยมากความสามารถผู้คิดว่างานนี้เธอ “โชคช่วยเสียมากกว่า” เล่าว่า วิธีคัดเลือกศิลปินนักกวีจากแต่ละประเทศ เริ่มด้วยการเปิดเว็บไซต์เฉพาะกิจตั้งแต่ต้นปีก่อน ให้นักอ่านทั่วโลกเสนอชื่อกวีที่ชื่นชอบ ซึ่งเธอเองก็ไม่รู้ตัวและไม่รู้ด้วยซ้ำว่าจะมีงานนี้ หลังจากนั้น ก็มีการสืบประวัติกลั่นกรองโดยผู้ทรงคุณวุฒิด้านวรรณกรรม

คัดเลือกให้เหลือเพียงประเทศละหนึ่งคน บางประเทศที่เล็กมากหรือสื่อภาษาไปไม่ถึง ก็จะขาดหายไปทำให้ไม่ครบ 204 กวีดังที่วางแผนไว้ เมื่อคัดตัวได้แล้วถึงจะส่งเทียบเชิญมา พร้อมกับเอกสารข้อมูล และหนังสือสัญญาเกี่ยวกับผลงาน ซึ่งจะจัดพิมพ์รวมเล่มร่วมกับกวีทุกชาติโดยไม่มีการจ่ายค่าลิขสิทธิ์

“ทั้งหมดนี้มีเวลาสองเดือนเพื่อเตรียมตัวยื่นขอวีซ่า ส่งผลงานเก่าใหม่ที่แปลเป็นอังกฤษไป 6 ชิ้น ให้เขาคัดเลือกไปพิมพ์รวมเล่ม แต่เวลาอ่านโชว์จะมีหลายรอบ แต่ละรอบเราเลือกเอง ไม่ซ้ำกันก็ได้

บางชาติอาจร่ายกวีไปพร้อมกับเล่นดนตรี หรือร้องเป็นเพลง บางชาติก็ใช้สื่อทันสมัยเช่นการฉายภาพหรือแสงสีเข้าช่วย ส่วนของเราก็ได้บันทึกเสียงขลุ่ย อาจารย์ธนิสร์ ศรีกลิ่นดี ไปเปิดคลอ และก่อนร่ายบทกวีก็จะอธิบายว่า ภาษาไทยเป็นภาษาดนตรีมีเสียงวรรณยุกต์ถึงห้าเสียง โคลงฉันท์กาพย์กลอนของเราก็มีจังหวะจะโคน ฉันทลักษณ์พริ้งเพราเสนาะหู ถ้าอ่านแค่คำแปลภาษาอื่น ความงดงามส่วนนี้ก็จะขาดไป แต่สำหรับเนื้อหาสาระ เราก็พอมีอะไรดีๆอยู่เหมือนกัน คิดว่าคงจะสู้เขาได้”

บทกวีของจิระนันท์ที่ถูกเลือกไปรวมเล่มร่วมกับกวีอีกสองร้อยชาติก็คือ “อหังการของดอกไม้” ซึ่งได้รับความนิยมจากนักอ่านชาวไทยตลอดมา ในฐานะพลังเสียงแห่งความทระนงองอาจของหญิงยุคใหม่ “สตรีมีดวงใจ เป็นดวงไฟไม่ผันผวน สร้างสมพลังมวล ด้วยเธอล้วนก็คือคน”

นอกจากนี้ เธอยังได้แต่งบทกวีสั้นๆเป็นภาษาไทยและอังกฤษ สำหรับพิมพ์เป็นที่คั่นหนังสือ เพื่อโปรยจากเฮลิคอปเตอร์ลงมาเป็น “สายฝนกวี” นานาภาษา ให้ผู้คนที่มาชุมนุมในบริเวณ “สวนจูบิลี” เก็บไปเป็นที่ระลึกในวันเปิดเทศกาล 26 มิถุนายน ซึ่งตรงกับ วันสุนทรภู่ กวีโลกของไทยพอดิบพอดี และการบันทึกภาพเหตุการณ์อันน่าตื่นตาประทับใจ ทั้งวีดิโอและภาพนิ่ง ก็จะเป็นสื่อศิลปะอีกแขนงหนึ่งที่ได้รับการเผยแพร่ต่อไปในสังคมโลก

“ตั้งแต่อ่านกวีบนเวทีในวันเสด็จฯทุ่งมะขามหย่องให้คนไทยทั่วประเทศได้รับฟังกันเมื่อปลายเดือนพฤษภา ดิฉันก็มีโอกาสใหญ่ๆให้ได้เผยแพร่ความงดงามของวรรณศิลป์ไทยอย่างต่อเนื่อง นี่เพิ่งกลับมาจากงานกวีนานาชาติที่สเปน ไปร่ายกวีให้ชาวเมืองฟังในหอประชุมและสวนสาธารณะ เสียงตอบรับดีมาก

ครั้งนี้ไปลอนดอน งานก็ยิ่งใหญ่ขึ้นอีก แถมยังจะได้พบกับกวีรางวัลโนเบล ชีมัส เฮนนีย์ เมื่อสิบปีก่อนเคยเจอตัวเป็นๆที่โปรตุเกส ได้ถ่ายรูปไว้เป็นที่ระลึกด้วย”

กวีหญิงไทยกล่าวอย่างปลาบปลื้มก่อนทิ้งท้ายว่า “ภาษาไทยไปอินเตอร์ สร้างผลงานศิลปะ วัฒนธรรมอวดชาวโลกได้ แล้วคนไทยรุ่นใหม่จะไม่ยอมอ่านเขียนบทกวีกันบ้างเลยหรือ”.

โหวตข่าวนี้