ผมเพิ่งอ่านบทสัมภาษณ์ของ ดร.บวรศักดิ์ อุวรรณโณ ประธานที่ปรึกษาเพื่อกำกับการปฏิรูปกฎหมายในนิตยสาร พระสยาม BOT Magazine ของ ธนาคารแห่งประเทศไทย เล่มล่าสุดด้วยความชื่นชม เลยขออนุญาตนำมาแชร์ต่อ เพื่อให้ได้อ่านกันอย่างทั่วถึง ประเทศไทยล้าหลังปฏิรูปไม่ได้เพราะอะไรดร.บวรศักดิ์ ให้เหตุผล 3 ข้อที่ไทยจำเป็นต้อง “ปฏิรูปกฎหมาย” ถ้า พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี แก้ปัญหานี้ได้สำเร็จ ประเทศไทยจะเจริญรุ่งเรืองในพริบตาข้อแรก กฎหมายที่จำเป็น คือ กฎหมายที่เขียนขึ้นเพื่อคุ้มครองชีวิต ทรัพย์สินหรือทรัพยากรธรรมชาติที่จำกัดของบ้านเมือง แต่กฎหมายหลายประเภทที่ จำกัดสิทธิเสรีภาพของประชาชนโดยไม่จำเป็น เช่น เสรีภาพในการประกอบอาชีพ ประกอบธุรกิจ หรือ เสรีภาพธรรมดาทั่วไป กฎหมายเหล่านี้มีจำนวนไม่น้อยที่ บังคับให้ประชาชนต้องไปติดต่อกับส่วนราชการ เพื่อขออนุมัติ ขออนุญาต บางทีก็บังคับประชาชนให้ต้องทำอย่างนั้นอย่างนี้ ถ้าไม่ทำตามจะผิดกฎหมาย ก็เป็นที่มาของการทุจริตผลการศึกษาจากนักวิชาการต่างประเทศพูดชัดเจนว่า “ถ้าลดเสรีภาพของประชาชน 1 ส่วน จะเพิ่มโอกาสในการทุจริตของเจ้าหน้าที่รัฐ 3 ส่วน” ดังนั้น ถ้าต้องการขจัดทุจริตที่ต้นเหตุจริงๆ ก็ต้องเลิกกฎหมายที่ไปจำกัดเสรีภาพของประชาชนโดยไม่จำเป็น เมื่อประชาชนไม่ต้องไปติดต่อกับเจ้าหน้าที่รัฐ เจ้าหน้าที่รัฐก็เรียกเงินไม่ได้ข้อสอง การแข่งขันกับต่างประเทศในทางเศรษฐกิจ ถ้าขั้นตอนที่ถูกกำหนดโดยกฎหมายหรือกฎระเบียบ ทำให้ค่าใช้จ่ายผู้ประกอบการสูงขึ้น ก็แปลว่า เราจะแข่งขันกับต่างประเทศไม่ได้ เช่น โลจิสติกส์ของไทย สู้ต่างประเทศไม่ได้ มีค่าใช้จ่ายสูงมากกว่า 10% ของราคาสินค้า เพราะ ต้นทุนโลจิสติกส์ไม่ใช่แค่การขนส่ง แต่รวมไปถึงกฎระเบียบที่อยู่บนการขนส่งด้วย อาทิ กระบวนการตรวจสินค้า กระบวนการทางศุลกากร ถ้าไม่ลดเลิกกฎหมายที่สร้างภาระโดยไม่จำเป็น เราก็จะแข่งขันกับต่างประเทศไม่ได้ เมื่อนักลงทุนเห็น Regulatory Burden เราสูง เขาก็ไม่มาลงทุนข้อสาม การปฏิรูปอะไรก็ตาม จะไม่ใช่การปฏิรูปที่แท้จริง ถ้าไม่ปรับที่โครงสร้าง และ กฎหมายเป็นเครื่องตรึงโครงสร้าง เพราะกฎหมายเป็นการจัดสรรผลประโยชน์ ดังนั้นจะไม่มีการปฏิรูปเศรษฐกิจ ถ้าไม่ปฏิรูปกฎหมายเศรษฐกิจ,จะไม่มีการปฏิรูปสังคม ถ้าไม่ปฏิรูปกฎหมายสังคมจะไม่มีการปฏิรูปการเมือง ถ้าไม่ปฏิรูปกฎหมายการเมืองเพราะกฎหมายได้สร้างโครงสร้างที่เรียกว่า Infrastructure ของเรื่องนั้นๆดร.บวรศักดิ์ กล่าวว่า รัฐสมัยใหม่มีหลักว่า “รัฐจะทำอะไร กฎหมายต้องให้อำนาจ โดยเฉพาะเมื่อกระทบสิทธิเสรีภาพของประชาชน และกฎหมายนี้ต้องมาจากประชาชนหรือผู้แทนประชาชน และต้องผ่านสภาฯ ซึ่งเป็นผู้แทนของปวงชน” กฎหมายไทยจึงมีมาก แต่กฎหมาย 99% เสนอโดยส่วนราชการ จึงมักเสนอกฎหมายในลักษณะที่เอื้อประโยชน์และให้อำนาจตนเอง คือ เอาตัวเองเป็นที่ตั้ง ไม่ค่อยคำนึงถึงภาระของประชาชนการปฏิรูปจะสำเร็จได้ ต้องอาศัยความรู้ความเข้าใจ วิธีการทำงานต้องมีประสิทธิภาพ ที่สำคัญที่สุดต้องมี Political Will เจตจำนงทางการเมืองที่จะปฏิรูป บางท่านตอนยังไม่เป็นรัฐมนตรี ก็อยากปฏิรูปกฎหมายกระทรวงนั้น แต่พอได้เป็นรัฐมนตรีก็ไม่ดำเนินการแก้ไขแต่อย่างใด เพราะเกรงใจข้าราชการ การปฏิรูปจึงไม่สำเร็จ เจ้าของกฎหมายไม่อยากแก้ เพราะไม่มีใครอยากตัดอำนาจตัวเองอ่านแล้วก็ได้ข้อสรุปว่า ประเทศไทยที่ล้าหลังทุกวันนี้ เพราะ “รัฐข้าราชการ” นี่แหละดร.บวรศักดิ์ กล่าวว่า คณะกรรมการพัฒนากฎหมายในกฤษฎีกา กำลังจะร่าง พ.ร.บ.ดำเนินการให้เป็นไปตามมาตรา 77 ในรัฐธรรมนูญ 2560 ถ้าสำเร็จ หน่วยงานไหนที่ไม่ทบทวนถือว่าผิดกฎหมาย ยังไม่รู้ว่าจะสำเร็จหรือไม่ ผมขอเอาใจช่วยให้สำเร็จครับ ประเทศไทยจะได้พัฒนาอย่างแท้จริงเสียที.“ลม เปลี่ยนทิศ”
