อยู่ห่างกันตามวิสัยคนยุคโควิด-19 น่าจะเกินสามปี เมื่อคุณ อ๊อด สุภชัย วีระภุชงค์ ออกปากชวนไปคุย เรื่องพญานาค ที่บริษัท ไทยนครพัฒนา ผมก็รับปากหัวข้อที่จะคุย นาค ฟังชื่อง่าย รู้จักนาคกันมานาน...พอจะเค้นค้นเอาเป็นเรื่องจริงจัง...ผมก็งง!แต่ก็พอจะตีกรอบได้ แนวเรื่องที่จะพูดน่ามี หลังฟังพระดีกรีด็อกเตอร์ แถมเปรียญ 9 ดูเหมือนสองรูป ท่านทำงานวิจัย...นี่เป็นเรื่องทางวิชาการ ไม่ใช่พูดกันเล่นๆลอยๆ เหมือนที่เคยเล่าแบบนิทานผมกำลังคิดฟุ้งไป เคยรู้อะไรเรื่องนาค หรือพญานาคบ้าง หนังสืออมนุษยนิยาย (พิมพ์ครั้งที่ 3 พ.ศ.2544) วางใกล้มือ ...โอ้! อาจารย์ ส.พลายน้อย ท่านค้นคว้ามาเล่า เป็นเรื่องสั้นขนาดยาววัยผมวันนี้ สายตาฝ้ามัวเต็มที ระหว่างปรับแว่นสายตา อ่านไปพักใหญ่ยังไม่จบ เมื่อยตา ล้ามากปิดหนังสือพักตา เปิดสมองเค้นออกจากความจำ...พญานาค เป็นสัตว์ในจินตนาการของคน...จีนเอางูไปปนกับจระเข้ มีเครายาว มีตีน เป็นมังกรไทย ลาว พม่า เขมร ญวน เอาเค้างูมาเป็นนาค แต่ไม่มีตีน และย้ายเครา ขึ้นไปบนหัวเป็นหงอนส.พลายน้อย บอกว่า พญานาคที่ว่ากันว่าเป็นเหยื่อครุฑนั้น...เป็นประเด็นของขนาด...ครุฑที่มีภาพยุดนาคคุ้นตา...จะจิกนาคกินได้ ก็ต้องเป็นมวย...เอ๊ย! รุ่นเดียวกัน คือตั้งแต่เท่าๆกัน ลงไปถึงนาคตัวที่เล็กกว่าถ้าพญานาคใหญ่กว่า ถือว่าพ้นเกณฑ์เป็นเหยื่อครุฑ...ตำรา ว่างั้นมีตัวอย่างในบาลี เรื่องโกฏสิมพลีชาดก พูดถึงความยาว...มีพระยาสุบรรณตนหนึ่ง จำแลงกายให้ใหญ่ประมาณ 150โยชน์ กระพือปีกแหวกน้ำ จับพญานาคมีกายได้พันวา คาบพาบินไปต้นโกฏสิมพลี (ต้นงิ้ว)แล้วให้พญานาคนอนอยู่ ณ หลังค่าคบ จึงฉีกท้องออก กินมันข้นเป็นอาหารเรื่องนี้ชี้ว่า พญาครุฑตัวใหญ่มากๆ ส่วนนาคที่ถูกจับกิน ก็ตัวใหญ่พอฟัดพอเหวี่ยงกันเรื่องพญานาคในชาดกพุทธศาสนา มีถึง 1,024 เรื่อง บางเรื่อง เช่นพระภูริทัต พระโพธิสัตว์เสวยชาติเป็นพญานาคถือศีลเคร่ง หลายเรื่องโลดโผนพิสดารตามจินตนาการที่ยิ่งใหญ่ไม่สิ้นสุดของมนุษย์เรื่องหนึ่งมีกลิ่นจีนปนไทย...พญานาคใหญ่เพื่อนรักสองตน อยู่กันดีๆที่“หนองแส” (เมืองต้าลี่ มณฑลยูนนาน) วันหนึ่งทะเลาะกัน นาคหัวหนึ่งจึงแยกทาง ขึ้นบกมาทางตะวันออกเฉียงใต้พญานาคตัวนี้ เอาอกไถเลื้อยไปข้างหน้า เกิดเป็นร่องลึกในแผ่นดิน...นี่คือที่มาของแม่น้ำโขง...แม่น้ำสายที่ไหลจากจีน ผ่าน ลาว พม่า ไทย ไปลงทะเลที่เวียดนาม มโนเอา พญานาคตัวนี้ ใหญ่ซะ! ขนาดไหนหากมีคำถาม...คนไทยเชื่อเรื่องพญานาค มากน้อย ผมพอตอบได้บ้าง...เราคุ้นเรื่องนาค...หนุ่มคนที่จะบวช...เริ่มแรกต้องแปลงร่างเป็นนาค ให้ญาติพี่น้องทำขวัญ แห่ขึ้นขบวนเข้าโบสถ์ ระหว่างพิธีอุปสมบทเป็นพระพระคู่สวดท่านสอบสวน ภาษาพระ ถามอันตรายิกธรรม...คือคุณสมบัติต้องห้าม เริ่มข้อแรก “มนุสโสสิ” ท่านถามว่า เป็นมนุษย์หรือไม่ พ่อนาค ตอบว่า “อามะ ภันเต...” ท่านผู้เจริญ เราเป็นที่มาของคำถามนี้ มาจากเรื่องเล่า มีนาคศรัทธาพระพุทธศาสนา จำแลงแปลงร่างเป็นมนุษย์มาขอบวช...เคยมีเรื่องเก่า นาคที่บวช เป็นพระเผลอหลับ ร่างมนุษย์กลายเป็นงูพระวินัยบัญญัติห้าม...เดรัจฉาน...พวกไม่ใช่มนุษย์ บวชเป็นพระ แล้วก็มีเรื่องเล่าตามมา นาคจำแลงพอถูกจับสึก ก็ขอฝากชื่อ “นาค” เอาไว้เป็นอนุสรณ์ทั้งหมดที่เล่ามา ผมเขียนก่อนวันไปคุยจริง หากให้ความรู้เรื่องอิทธิพลพญานาคในพระพุทธศาสนา...ผมตั้งใจจะเอามาขยายต่อ อีกสักวัน.กิเลน ประลองเชิง
