ความผูกพันระหว่างมนุษย์กับมวลดอกไม้ แฝงฝังอยู่ในแทบทุกสังคม เมื่อครั้งเดินทางไปเก็บข้อมูลกับชาวไทใหญ่ ได้พบคติความเชื่อเรื่อง “ปันเปา”(คำนำ หนังสือ ดอกสร้อยร้อยบุปผา ร้อยคุณค่าสมุนไพรไทย มูลนิธิโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร พิมพ์ครั้งแรก ก.ค.2561 รางวัลหนังสือดีเด่น มหกรรมหนังสือแห่งชาติ ครั้งที่แล้ว)“ปัน” หมายถึงดอกไม้ “เปา” การนำมารวมกัน “ปันเปาตะเถ่า” หมายถึงดอกไม้นานาชนิดเต็มหนึ่งพัน“หมอตุ๊ก” หมอยาไทใหญ่ ออกพื้นที่แต่ละครั้ง ก็จะเก็บดอกไม้มาทำ “ปันเปา” หากเก็บได้ถึงพันชนิด จะยิ่งแสดงถึงพลังอันยิ่งใหญ่ แสดงถึงความรัก และความมีเมตตามหานิยมชาวไทใหญ่เชื่อว่า ใครดูแลต้นไม้ครบพันชนิด จะเป็นผู้มีบุญหนัก ศักดิ์ใหญ่ มีอายุยืนยาวบางครั้งปันเปาถูกนำไปสร้างเป็นพระพุทธรูปองค์น้อย เหมาะแก่การพกพาติดตัวความเชื่อนี้ของคนไทใหญ่ ทำให้นึกถึงชีวกโกมารภัทร หมอประจำพระองค์พระพุทธเจ้าร่ำเรียนวิชาจากสำนักทิสาปาโมกข์ จนถึงวันหนึ่ง อาจารย์ก็ยื่นเสียมให้ บอกว่า ในระยะทางหนึ่งโยชน์ รอบอาศรม ไปขุดหาต้นไม้ที่ใช้ทำยาได้ มาให้สักหนึ่งต้นโกมารภัทร เดินวนหาตั้งแต่เช้าถึงค่ำ ก็เดินหน้าละเหี่ยมาสารภาพกับอาจารย์ “หาต้นไม้ที่ทำยาไม่ได้สักต้นเดียว” เท่านี้เอง อาจารย์ก็ไล่ศิษย์คนนี้ออกจากอาศรม...ซึ่งที่จริงจงใจจะบอกว่า “เธอเรียนจบครบหลักสูตรหมอยารักษาโรคแล้วนะ จะบอกให้”เทียบกับตำรับยาชีวกโกมารภัทร หมอยาสมัยพุทธกาล “ปันเปา” การรวบรวมดอกไม้ให้ครบพันชนิด ของหมอตุ๊ก ชาวไทใหญ่ ก็ยังชิดซ้ายระหว่างวาระงานมหกรรมสมุนไพรแห่งชาติ ครั้งที่ 15 ร้อยปีกระทรวงสาธารณสุข 18-21 ก.ค.ปีที่แล้วสัจภูมิ ละออ ถือหนังสือ ดอกสร้อยร้อยบุปผา ร้อยคุณค่าสมุนไพรไทย ...มายื่นให้ผมเล่มหนึ่งผมเป็นเด็กรุ่นถูกสอนให้ท่อง “บทดอกสร้อย” เด็กเอ๋ย เด็กน้อย ความรู้เจ้ายังด้อยเร่งศึกษา เมื่อเติบใหญ่ก็จะได้มีวิชา...เปิดอ่านดอกสร้อย...บทไหน ก็วางไม่ลงสัจภูมิ ละออ แต่งทุกบทได้ไพเราะราบรื่นกลมกลืน เข้าใจง่าย นักเลงกลอน อ่านก็ซึ้ง คนรักสมุนไพรก็ได้วิชา เพราะบรรยายรูปลักษณ์ และสรรพคุณได้ครบครันขอสารภาพ...ผมเตรียมแผ่นคั่นหนังสือไว้ในมือ...ในจำนวนเกือบร้อยห้าสิบบุปผา เจาะจงชื่อที่แปลก สะดุดใจ...ฟ้าทะลายโจร หมามุ่ยเอนอ้า กะเรกะร่อน กระทั่ง “ฮียุ่ม” ฯลฯ กระดาษที่เตรียมไว้ปึกใหญ่...ไม่พอในวาระอันเป็นมงคลยิ่งของชาวไทย ผมตั้งใจเลือก ดอกสร้อย ร้อยสมุนไพร บทที่ชื่อ “คูน”ดอกเอ๋ย ดอกคูน มงคลพูนราชพฤกษ์ศรีพฤกษา ดอกไม้ประจำชาติฉัตรนครา มงคลกล้าปลูกพันถ้วนขวานทอง ใช้บำรุงร่างกายพิษไข้สร่าง คุณช่วยล้างลำไส้ไม่เป็นสองปลูกต้นคูนคูณทวีสิ่งที่ปอง ดอกไม้ของชาติไทย จำไว้เอยเด็กกรุงเทพฯ อาจไม่คุ้นต้นคูน ดอกคูน ผมได้ข่าวรัฐบาลจะแจกเงินคนละพันห้า ให้ไปเที่ยว “เมืองรอง” หนึ่งเมืองรอง แถวๆอัมพวา บางคนที เมืองสมุทรสงครามใกล้บ้านผมฤดูกาลที่ร้อนและแล้งอย่างนี้ ช่วงเทศกาลผลไม้...ลิ้นจี่ดี ส้มโอดี ...ลองขับรถกันไป สองข้างถนน ต้นคูนออกดอกเหลืองเรืองรองสดใส ...เห็นแล้วลดความร้อนได้ อย่างไม่น่าเชื่อเห็นคูน ผมนึกถึงโคลง...บทหนึ่ง พระท่านเขียนติดต้นไม้ บนเขาวัง ราชบุรี...ผมจำได้ตั้งแต่อายุ 12...ราชพฤกษ์ร่มพ่างพื้น พสุธา ราชธรรมร่มทวยประชา ทั่วแคว้นโคลงสองบทนี้ ความหมายมีว่า...ราชพฤกษ์ ต้นไม้พระราชาให้ร่มเงาแค่พื้นดิน ธรรมะของพระราชา ให้ความร่มเย็นเป็นสุขแก่ราษฎรทั่วทั้งแว่นแคว้นดินแดน.กิเลน ประลองเชิง
