บรรยากาศสงกรานต์ หนุ่มสาวสนุกกับการสาดน้ำ ผู้ชราสุขกับน้ำที่ลูกหลาน...รดขอพร กับ 55 บทในหนังสือ “กามนิต” ฉบับในบ้านช่างปั้นหม้อ...แรกผมจงใจจะเลือกสักบทที่อ่านแล้วสุขสนุกเพลินแต่ก็ต้องชะงัก...เมื่ออ่านคำนำ...ที่ภิญโญ ไตรสุริยธรรมมา เขียนไว้เองก่อนเสด็จเข้าสู่ปรินิพพานตามท้องเรื่อง พระพุทธองค์ได้เสด็จมาใกล้นครราชคฤห์เป็นเวลาจวนสิ้นทิวาวาร เมื่อถึงละแวกพระนคร ก็มืดค่ำลงทรงแสวงหาที่แรมในชั่วราตรีตามละแวกบ้านนั้นผ่านบ้านพรานนก ก็เสด็จผ่านโดยมิได้รั้งรอ ผ่านบ้านพราหมณ์ผู้มีอันจะกิน แต่ได้ยินภริยาทั้งสองวิวาทด่าทอกัน ก็ทรงพระดำเนินต่อผ่านสถานบันเทิงของหญิงงามเมือง ก็มิได้ทรงหยุด ผ่านบ้านอีกหนึ่งหลัง เห็นคนกำลังชำแหละเนื้อโค ซึ่งเพิ่งฆ่า ก็เสด็จเลยผ่านไปจนในที่สุดก็เสด็จถึงบ้าน ซึ่งตรงหน้าบ้านมีหม้อและชามดินเพิ่งปั้นเสร็จใหม่ๆวางอยู่เรียงราย อันเป็นงานแห่งเจ้าของบ้านที่พากเพียรลงแรงทำเป็นสัมมาชีพได้ในวันนั้นเครื่องปั้นหม้อยังคงวางอยู่ใต้ต้นมะขามใหญ่ ขณะนั้น กุมภการ ช่างปั้นหม้อกำลังเอาชามดินออกจากเครื่องปั้น พระพุทธองค์เสด็จเข้าไปหาชายปั้นหม้อ แล้วตรัสว่า“ดูก่อน ท่านผู้เผ่าภคะ ตถาคตจะขออาศัยพักแรมคืนที่ห้องโถงในบ้านท่าน จะมีข้อขัดข้องอย่างไรบ้างหรือไม่?”ช่างปั้นหม้อตอบว่า “ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ไม่มีข้อขัดข้องอย่างไรเลย แต่ทว่าขณะนี้มีอาคันตุกะได้รับความเมื่อยล้าเพราะเดินทางมาไกล มาขออาศัยแรมคืนอยู่แล้ว ถ้าไม่มีความรังเกียจ ก็เชิญท่านผู้เจริญเถิด”และชายผู้รักความวิเวกเช่นเดียวกับพระพุทธเจ้านั้น จะเป็นผู้ใดไปไม่ได้นอกจากกามนิตนี่คือจุดเริ่มต้นอันนำมาสู่การย้อนเล่าเหตุการณ์ที่ทำให้กามนิต ออกตามหาพระตถาคต โดยหาได้เฉลียวใจไม่ว่า ได้สนทนากับพระพุทธองค์ตลอดราตรีนั้นภิญโญ ไตรสุริยธรรมา เจตนาเกริ่นนำเรื่องกามนิต...เพื่อแนะนำ อาจารย์สมลักษณ์ ปันติบุญ ช่างปั้นหม้อแห่งดอยดินแดง จังหวัดเชียงราย...ให้ความรู้ใหม่กับผม เชียงรายไม่มีเพียงบ้านดำของถวัลย์ บ้านขาวของอาจารย์เฉลิมชัย แต่บัดนี้ยังมีบ้านแดงของอาจารย์สมลักษณ์ ศิลปินแห่งชาติ พ.ศ.2567...อีกคนผมตั้งใจจะเล่าเรื่องช่างปั้นหม้อ บ้านแดงในวันหลัง วันนี้จะขอชี้ให้เห็นประเด็นธรรมะข้อ “สัมมาชีวะ” ในมรรค 8 ทางดับทุกข์ ข้อย่อยในธรรมะข้อใหญ่ อริยสัจสี่ที่พระพุทธองค์ก็ทรง “สอน” กามนิตในค่ำคืนนั้นย้อนไปทบทวน...บ้านพรานนก บ้านพราหมณ์ที่สองเมียด่าทอกัน บ้านหญิงงามเมือง บ้านคนขายเนื้อกำลังชำแหละเนื้อโค...ที่พระพุทธองค์ทรงผ่านเลย...สี่บ้านนี้ล้วนแต่เป็นมิจฉาชีวะ...อุปสรรคของทางดับทุกข์การพบกามนิต...หนุ่มผู้เจอทุกข์ทางโลก จนต้องหนีบ้านตัวเอง มาเจอพระพุทธเจ้าในบ้านช่างปั้นหม้อ สัมมาชีวะ...จึงเป็นการพบกันตาม “วิถีธรรม”คำสนทนาตลอดคืนนั้นไม่บรรลุผล เพราะกามนิตยัง “ติด สวรรค์” ยึดสวรรค์ไว้จนขึ้นไม่ถึง “นิพพาน”ผมได้หนังสือกามนิตฉบับในบ้านช่างปั้นหม้อ จากมือภิญโญ ในงานสัปดาห์หนังสือฯแล้ว ก็ตื่นตะลึงหลงใหลกับรสวรรณกรรมทิพย์เล่มนี้ทั้งวันคืนที่จริงก็เคยอ่านแล้วหลายครั้ง เพียงแต่อ่านครั้งอายุแปดสิบ เข้าถึงความลึก ความซึ้งยิ่งกว่าซึ้งมากๆ ตอนอ่านวาสิฏฐี...ตามติดพระพุทธองค์ ขณะทรงปรินิพพาน...และยิ่งซึ้งมากขึ้นอีก เมื่ออ่านถึงตอน...กามนิตสละสถานะท้าวมหาพรหม...เข้าสู่ความว่างนิรันดร์ ที่ชาวพุทธเรียกนิพพาน...กิเลน ประลองเชิงคลิกอ่านคอลัมน์ “ชักธงรบ” เพิ่มเติม
