“ไข้กาฬหลังแอ่น”...ไม่ใช่โรคใหม่ แต่เป็นโรคที่...“เงียบและเร็ว” ติดเชื้อวันนี้พรุ่งนี้อาจเสียชีวิตและนั่นคือเหตุผลที่ทั่วโลกยังคงจับตาการระบาดในอังกฤษ เพราะเชื้อแบคทีเรียตัวนี้ไม่ต้องการพรมแดนไม่ต้องการวีซ่าและไม่ต้องใช้เวลาเพียงแค่...การสัมผัสใกล้ชิด มันก็เดินทางข้ามโลกได้ทันที?ย้ำว่า “ไข้กาฬหลังแอ่น” เป็นโรคที่คร่าชีวิตได้ภายในไม่กี่ชั่วโมงและกำลังระบาดใน “สหราชอาณาจักร” อย่างน่ากังวล พลิกแฟ้มจุดเริ่มต้น...คลับกลางคืน สู่การระบาดในมหาวิทยาลัยต้นเดือนมีนาคม 2569 พื้นที่เมืองแคนเทอร์เบอรี มณฑลเคนท์ ประเทศอังกฤษ พบการระบาดของโรคไข้กาฬหลังแอ่นจากเชื้อกลุ่ม B (MenB) มีรายงานผู้ติดเชื้ออย่างน้อย 20 ราย เสียชีวิต 2 ราย ส่วนใหญ่เป็นนักเรียน นักศึกษา และผู้ที่มีการรวมกลุ่มใกล้ชิดกันในสถานบันเทิงและมหาวิทยาลัยการสอบสวนพบว่า การระบาดเริ่มจากเหตุการณ์รวมกลุ่มขนาดใหญ่ในสถานบันเทิงซึ่งมีผู้เข้าร่วมราว 2,000 คน ก่อนเชื้อจะแพร่กระจายไปยังโรงเรียนและมหาวิทยาลัยหลายแห่งหน่วยงานสาธารณสุขอังกฤษระบุผู้ป่วยทั้งหมดต้องเข้า รักษาในโรงพยาบาล และเกือบทั้งหมดเป็นเชื้อ “MenB” ซึ่งมีความรุนแรงสูงรายงานจากสำนักงานความมั่นคงด้านสุขภาพแห่งสหราช อาณาจักร (UKHSA) ระบุถึงการกลับมาระบาดของเชื้อแบคทีเรีย Neisseria meningitidis โดยเฉพาะกลุ่มสายพันธุ์ที่รุนแรง ซึ่งมักจู่โจม “กลุ่มวัยรุ่น” และ “นักศึกษา” ตามหอพักพ่วงด้วยอาการที่รวดเร็วปานกามนิตหนุ่ม“ไข้กาฬหลังแอ่น” ไม่ใช่ชื่อที่ตั้งมาเล่นๆ แต่สะท้อนภาพความทรมานที่เชื้อเข้าสู่กระแสเลือดและเยื่อหุ้มสมอง จนผู้ป่วยเกิดอาการชักเกร็ง หลังแอ่นตึง จนแทบขาดใจ หากรักษาไม่ทันท่วงที “อัตราตาย”...พุ่งสูงเกินกว่า 50% หรือต่อให้รอดชีวิต หลายคนต้องสังเวยด้วยการถูก “ตัดแขนขา” จากภาวะเนื้อตายคำถามสำคัญมีว่า...ทำไมเรื่องนี้ถึงไม่ใช่เรื่องไกลตัว “คนไทย”?คำตอบก็คือ...ฤดูกาลเปลี่ยนผ่าน ช่วงรอยต่อฤดูหนาวเข้าสู่ใบไม้ผลิในยุโรป คือนาทีทองของเชื้อชนิดนี้ ถัดมา...นักเรียนไทยสหราชอาณาจักรคือเป้าหมายอันดับต้นๆของนักเรียนนอกและนักท่องเที่ยวชาวไทย การอาศัยในหอพักรวม หรือการคลุกคลีในที่ชุมชนแออัด คือความเสี่ยงเบอร์หนึ่งความน่ากลัวคือ “พาหะ” บางคนมีเชื้อในคอแต่ไม่มีอาการ เดินปะปนไปมา แค่ไอ จาม หรือใช้แก้วน้ำร่วมกันในผับบาร์ เชื้อก็พร้อมจะกระโดดข้ามฝั่งทันทีถึงตรงนี้ แนวโน้มความเสี่ยงในไทยมีว่า “ประมาทคือ ความตาย”สำหรับสถานการณ์ในประเทศไทย แม้โรคนี้จะถูกจัดเป็นโรคติดต่อที่ต้องเฝ้าระวังและพบไม่บ่อยนัก (Sporadic case) แต่แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านระบาดวิทยาก็ออกมาเตือนว่า...“เราประมาทไม่ได้”ด้วยสภาพอากาศที่แปรปรวนในบ้านเรา ประกอบกับการเปิดประเทศรับนักท่องเที่ยวแบบเต็มสูบ หากมีผู้ติดเชื้อหลุดรอดเข้ามาในพื้นที่แออัด เช่น แคมป์คนงาน หรือโรงเรียนประจำ สถานการณ์อาจพลิกจาก “จุดไข่ปลา” กลายเป็น “ไฟลามทุ่ง” ได้ในพริบตาเรื่องอย่างนี้คงไม่มีใครอยากให้เกิด “ตื่นตัวแต่อย่าตื่นตูม” ยังเป็น “คาถาสู้โรค” ได้เป็นอย่างดีให้รู้ไว้ว่า “5 สัญญาณอันตราย...อย่ารอจนหลังแอ่น” หากคุณหรือคนใกล้ชิดเพิ่งกลับจากต่างประเทศ แล้วมีอาการเหล่านี้ หนึ่ง...ไข้สูงเฉียบพลัน หนาวสั่น ปวดศีรษะอย่างรุนแรง สอง...คอแข็ง ก้มหน้าไม่ได้ (อาการเด่นของเยื่อหุ้มสมองอักเสบ) สาม...กลัวแสง ตาพร่ามัวสี่...จุดเลือดออก เริ่มจากจุดแดงเล็กๆ กลายเป็นจ้ำเลือดสีม่วงคล้ำตามตัว (นี่คือสัญญาณว่าเชื้อเข้ากระแสเลือดแล้ว) ห้า...ซึม สับสน หรือชักเกร็งทางรอด...ก่อนสายเกินแก้ การป้องกันที่ดีที่สุดในนาทีนี้คือ “วัคซีน” โดยเฉพาะผู้ที่จะเดินทางไปพื้นที่เสี่ยง หรือนักเรียนที่จะไปศึกษาต่อควรฉีดวัคซีนป้องกันครอบคลุมสายพันธุ์หลัก (A, C, W, Y และ B) รวมถึงการรักษาสุขอนามัยพื้นฐาน “กินร้อน ช้อนกลาง (ของตัวเอง) ล้างมือ” ยังคงเป็นเกราะป้องกันชั้นดีกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข เตือนประชาชนย้ำ (22 มีนาคม 2569) “ประเทศไทย” ยังไม่พบการระบาดเป็นกลุ่มก้อนและขอความร่วมมือประชาชนติดตามข้อมูลจากแหล่งที่เชื่อถือได้กรมควบคุมโรคโดย “กองระบาดวิทยา” ได้ติดตามสถาน การณ์การแพร่ระบาดโรคไข้กาฬหลังแอ่นในสหราชอาณาจักรอย่าง ใกล้ชิด พบว่า ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการยืนยันเชื้อเป็นสายพันธุ์ที่มีความรุนแรงทั้งนี้ หน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่ได้เร่งดำเนินมาตรการควบคุมโรคอย่างเข้มข้น ทั้งการติดตามผู้สัมผัสเสี่ยงสูง การให้ยาปฏิชีวนะเพื่อป้องกันในผู้สัมผัสใกล้ชิด และการฉีดวัคซีนที่ครอบคลุมโรคไข้กาฬหลังแอ่นสายพันธุ์ B ให้กับกลุ่มเสี่ยง โดยเฉพาะในกลุ่มนักศึกษาที่อาศัยอยู่รวมกันและมีพฤติกรรมเสี่ยงร่วมกันเช่น การอยู่ใกล้ชิดเป็นเวลานาน การใช้ภาชนะร่วมกัน หรือการใช้อุปกรณ์ร่วมกันอย่างไรก็ตาม การระบาดยังจำกัดอยู่ในกลุ่มผู้สัมผัสใกล้ชิดยังไม่พบการแพร่กระจายในวงกว้างและความเสี่ยงโดยรวมยังอยู่ในระดับต่ำ...“กรมควบคุมโรคขอแนะนำผู้ที่มีแผนเดินทางไปต่างประเทศ โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงต่อการระบาด เช่น พื้นที่ในสหราชอาณาจักรหรือประเทศในยุโรป พิจารณารับวัคซีนป้องกันล่วงหน้าอย่างน้อย 10 วันก่อนการเดินทาง โดยเฉพาะวัคซีนสายพันธุ์ MenB”เชื้อก่อโรคไข้กาฬหลังแอ่นมีหลายสายพันธุ์สำคัญ ได้แก่ A, B, C, W,Y โรคนี้สามารถพบผู้ป่วยได้ประปรายตลอดทั้งปีและที่ผ่านมาประเทศไทยยังไม่พบการระบาดขนาดใหญ่หรือการระบาดเป็นกลุ่มก้อนคำถามจึงไม่ใช่ “จะมาถึงไทยหรือไม่” แต่คือ “เราพร้อมหรือยัง...ถ้ามันมา?”.คลิกอ่านคอลัมน์ “สกู๊ปหน้า 1” เพิ่มเติม
