สงครามที่โลกนี้ หรือที่บ้านเราก็กำลังทำ...ทำให้ผมนึกถึงคำพังเพยโบราณ แพ้เป็นโจร ชนะเป็นเจ้าในหนังสือ “สวนทางนิพพาน (มติชน พิมพ์ พ.ศ.2557)” ที่อาจารย์เสฐียรพงษ์ วรรณปก (ราชบัณทิต) เขียน ท่านนี้เปรียญเก้าของแท้... นับองค์ที่สามของกรุงรัตนโกสินทร์ทีเดียวหนาท่านเล่าเป็นเรื่องตัวอย่างสอนวิธีคิดให้เป็นไว้ดังต่อไปนี้ในประวัติศาสตร์ของอินเดีย (เกี่ยวกับพุทธศาสนาด้วยบางส่วน) มีเรื่องจริงของคนที่ถูกเรียกว่า โจรจันทรคุปต์ ตอนแรกท่านเกิดเป็นเจ้า เชื้อสายศากยวงศ์ เคยนำพรรคพวกเข้าโจมตีเมืองปาตลีบุตรเพื่อชิงบัลลังก์พระเจ้านันทะแต่รบทุกครั้ง ก็แพ้ยับเยินทุกครั้ง จึงต้องหนียะย่ายพ่ายจะแจไปอยู่กับชาวบ้านเพื่อเอาตัวรอดด้วยเหตุที่รบแพ้ จากที่ชาวบ้านเคยเรียก “เจ้า” ก็เปลี่ยนเป็นเรียก “โจร” ไปตามธรรมเนียมวันหนึ่ง จันทรคุปต์เห็นแม่ค้าขนมเบื้องทอดขนมเบื้องเสร็จใหม่ๆ ลูกสาวอายุราว 7-8 ขวบ หยิบเข้าปาก เจอขนมเบื้องร้อนก็ร้องไห้จ้า“ไอ้ลูกหน้าโง่ มึงมันโง่เหมือนโจรจันทรคุปต์” แม่อารมณ์เสียเพราะกำลังเหนื่อยด่าลูกเต็มปาก จันทรคุปต์ตกใจ “แล้วกูไปเกี่ยวกับเรื่องโง่ๆ อะไรกับมัน” แต่ยังคุมสติ ฟังเสียงแม่ค้าขนมเบื้องต่อ“ไอ้โจรหน้าโง่นั่น จะบุกตีเมืองทั้งที เสือกยกมาตีกลางเมือง ชาวบ้านเขายังรู้กันทั่ว ถ้ารู้จักตีโอบจากรอบนอก มันก็จะชนะ แต่นี่บุกตีซึ่งหน้า ตีกี่ครั้งๆมันจึงแพ้ สมน้ำหน้า”จันทรคุปต์กำลังงง เรื่องที่เขารบแพ้เกี่ยวอะไรกับขนมเบื้องแม่ค้าก็แจกแจงสอนลูกต่อ“มึงก็เหมือนกัน รู้ๆว่าขนมเบื้องมันร้อน แต่เสือกกัดกินตรงกลาง มันก็ลวกปากมึงน่ะซี ทำไมมึงไม่ค่อยๆเล็มกินจากขอบนอก อีหน้าโง่!”ถึงนาทีนั้น จันทรคุปต์ก็ถึงบางอ้อ! คิดขึ้นได้ว่า การตีเมืองหลายๆครั้งของตัวเองที่ผ่านมา ที่แพ้แล้วแพ้อีก ก็เพราะดันบุกตีซึ่งหน้าจึงหักหาญเอาไม่ได้บทเรียนจากแม่ค้าขนมเบื้อง จันทรคุปต์ตั้งหลักใหม่ รวมกำลังสมัครพรรคพวก ค่อยๆโจมตีเมืองรอบนอกไปทีละเมือง ทำนองเดียวกับคอมมิวนิสต์ใช้นโยบายป่าล้อมเมืองในไม่ช้า จันทรคุปต์ก็ตีเมืองปาตลีบุตรได้ สถาปนาตนเป็นพระเจ้าจันทรคุปต์ ปฐมกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่แห่งราชวงศ์โมริยะเอ่ยชื่อจันทรคุปต์ คนไทยคงรู้จักน้อยกว่าชื่อหลาน...อาจารย์เสฐียรพงษ์บอกว่า จันทรคุปต์มีพระราชโอรสเป็นกษัตริย์องค์ต่อมา ชื่อพระเจ้าพินทุสาร และพระเจ้าพินทุสารองค์นี้มีพระราชโอรสชื่ออโศกสรุปความ อดีตโจรจันทรคุปต์เป็นพระอัยยิกา (ปู่) ของพระเจ้าอโศกมหาราช กษัตริย์ผู้สถาปนาพระพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจำชาติอินเดียเป็นองค์แรกและเป็นกษัตริย์ต้นแบบแห่งการปกครองระบอบธรรมราชา ในกาลต่อมาเหตุที่จันทรคุปต์เปลี่ยนฐานะจากโจรเป็นเจ้าได้...ก็เพราะรู้จักใช้วิชา “คิดเป็น” อาจารย์เสฐียรพงษ์จบเรื่องนี้ว่า พระพุทธเจ้าตรัสสอนวิธีคิดไว้ 10 วิธี แต่พระอรรถกถาจารย์ยุคต่อมาย่อวิธีคิดเป็น ไว้ 4 วิธีคิดเป็นระเบียบ คิดมีเหตุผล คิดเป็นเหตุเป็นผล และคิดเร้ากุศลสี่วิธีคิดนี้ ผมเชื่อว่าคนไทยเมืองพุทธศาสนา เมืองที่รู้จักระบอบธรรมราชานิยมใช้...และเชื่อได้ว่า ในสงคราม ประเทศธรรมราชาใช้ธรรมะ ใช้สัจจะเป็น จะเป็นผู้ชนะส่วนบ้านเมืองที่ผู้นำมีปกติโกหกโกไหว้ ไม่แค่หลอกตัวเอง หลอกชาวบ้าน ยังหลอกเขาไปทั้งโลก ดูจากประวัติศาสตร์ชี้ชัดเป็นชาติผู้แพ้.กิเลน ประลองเชิง
