ครั้งหนึ่งนานมาน่าจะถึงกว่าห้าสิบปีมาแล้ว หนังสือพระเครื่องมีขายน้อยเล่มเต็มที ที่ร้านเสี่ยใบแดง หัวมุมตลาดพระท่าพระจันทร์ พี่จำ (ประจำอู่อรุณ) หลุดประโยค “ดูแค่หัวฐานชั้นล่าง ก็ตัดสินพระเก๊หรือแท้ได้แล้ว”คนรักพระนอกสยามรุ่นผมจึงจำติดใจ แล้วก็เอามาทบทวนกับภาพในหนังสือพระเล่มแรกของพี่จำ พอจับเค้าได้ หัวฐานชั้นล่างสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่ ด้านซ้ายค่อนตัดตรง ด้านขวาเฉียงบ้างเล็กน้อยต่อมามีภาพพระสมเด็จแท้เปรียบเทียบมากขึ้น ก็พบว่าเฉพาะพิมพ์ใหญ่ พิมพ์ที่สัดส่วนเรียวบาง พระพักตร์เสี้ยม หัวฐานล่างซ้าย ที่ส่วนใหญ่ตัดค่อนตรงนั้น มีพิมพ์หนึ่ง ตัดเฉียงออกบ้างนิดหน่อยดูหลายๆองค์ต่อเนื่องกัน จนเกิดความคุ้นตา สรุปเป็นความรู้ว่า หัวฐานพระสมเด็จแท้อย่างนี้ก็มีเอาความรู้ครั้งนั้นมาใช้กับพระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่ องค์ในคอลัมน์วันนี้ ตอนดูครั้งแรก พระเลี่ยมทองเปิดหน้า ด้านหลังปิดสนิท สภาพพระสึกช้ำด้านหน้า...เส้นซุ้มหนา องค์พระพระพักตร์ยังมีเค้า “เสี้ยม” ไล่ระดับมาถึงหัวฐานล่างซ้าย...หักมุมแหลมสะดุดตา... เป็นพิมพ์ใหญ่แม่พิมพ์ชะลูดเรียวนั้น...จึงไม่ถือว่า “ผิดพิมพ์” แต่ประการใดผ่านเรื่องพิมพ์ทรง มาถึงเนื้อหา ขาวขุ่นสีนมข้น...เนื้อสภาพนี้ควรเรียก เนื้อปูนแกร่ง ตามทฤษฎีครูตรียัมปวาย พื้นผนังฝ้ารักสีดำทั้งเข้มและจาง สลับในหลุมร่องเล็ก เสริมความซึ้งตานี่คือเนื้อสมเด็จวัดระฆังมาตรฐานหนึ่งนี่คือพระสภาพที่ถูกใช้สึกช้ำ เห็นความงามและง่าย ชดเชยเส้นสายลายพิมพ์ ที่เบี่ยงเบนไปบ้าง จากแม่พิมพ์ที่กดพิมพ์มาแต่เดิมด้านหลัง จากเดิมที่เลี่ยมทองปิดไว้มิด... พระสมเด็จที่ถูกเลี่ยมทองบาง เมื่อเจ้าของประเมินความเสี่ยง อาจถูกกระทบ แตกหักในเลี่ยมได้ ตัดสินเอาเลี่ยมออก เพื่อเข้าตลับสภาพหลังที่เปิดโล่ง ก็เห็นรอยเลี่ยม... เปิดหลังสึกช้ำ เป็นรูปสี่เหลี่ยมลบมุมบริเวณกลางๆ ที่ถูกเนื้อหนังและเหงื่อไคล อย่างน้อยก็เกินสิบปี...ปรากฏรูพรุนปลายเข็มในเนื้อสีนมข้น หนึกนุ่มชุ่มตากว่า ส่วนริมนอก ที่สัมผัสเนื้อและเหงื่อไคลน้อยกว่า ฝ้ารักสีเหลืองปนแดง ส่วนขอบพระเสริมสีสันให้ดูซับซ้อนมีเสน่ห์มากขึ้นเนื้อพระที่ถูกใช้สึกช้ำสภาพนี้ จึงมีส่วนตัดสินว่า เป็นเนื้อพระสมเด็จวัดระฆังแท้...คนรักพระสมเด็จรุ่นเก่าชอบมากกว่า เนื้อที่ยังมีผิวเดิม ที่เรียกผิวแป้งโรยพิมพ์หากจะลองเปรียบเหมือนเพชรที่เจียระไนเหลี่ยมแล้ว ปรากฏน้ำเพชรแวววับจับตา ก็น่าจะได้ในระดับหนึ่งนี่คืออีกมิติของพระสมเด็จวัดระฆังแท้... สภาพหนึ่ง ที่แตกต่างกว่าเนื้อพระสภาพเดิมๆ ที่ผ่านการสัมผัสจับต้องน้อย ในแง่ของคุณค่าแม้จะลดลงบ้างตามค่านิยมสมัยใหม่ พระสวยระดับประกวดรางวัล ต้องเป็นพระสภาพดิบๆ ผิวแป้งโรยพิมพ์ติดเต็ม เส้นสายลายพิมพ์ทุกเส้นคมชัดแบบเดิมๆ ใครเป็นเจ้าของภูมิใจที่มีไว้โชว์แต่พอถึงบ้าน เหตุเพราะมูลค่าท่านแพงน่าใจหาย ก็มักนิมนต์ท่านเข้าตู้เซฟ พระสภาพนี้จึงถูกเรียกอีกชื่อว่า “พระเก็บ”ส่วนพระที่สึกช้ำ แต่ยังเหลือเค้าความสวยไว้ อย่างองค์ในคอลัมน์วันนี้ นี่คือพระสภาพที่คนเป็นพระ สะใจ ซึ้งใจ ชื่นชอบที่นิมนต์ท่านใช้ติดตัวในทุกสถานการณ์ โดยไม่ต้องวิตกกังวลว่าท่านจะลดความงดงามคำว่า “พระใช้” ที่คนในวงการพูดๆกัน คือพระสภาพนี้นี่เอง.พลายชุมพลคลิกอ่านคอลัมน์ “ปาฏิหาริย์จากหิ้งพระ” เพิ่มเติม
