เรื่องกบฏ ร.ศ.130 ที่ จุลลดา ภักดีภูมินทร์ เขียนไว้ใน “เลาะวัง” (สำนักพิมพ์แสงดาว พ.ศ.2565) ตั้งใจเขียนในมุมของพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีต่อนายทหาร โดยเฉพาะบางนายการปฏิวัติ ร.ศ.130 ไม่สำเร็จ เพราะมีการหักหลังในพวกกันเอง นักปฏิวัติทั้งหลายถูกจับได้ ไม่มีใครต้องโทษถึงประหาร เพราะรัชกาลที่ 6 ท่านโปรดเกล้าฯให้ลดโทษลงมาหมดทุกขั้นและทุกคนตามพระบรมราชวินิจฉัย ที่พระราชทานลงมาตอนหนึ่ง ดังนี้“...ด้วยได้ตรวจดูคำพิพากษาของกรมการศาลทหาร ซึ่งได้พิจารณาปรึกษาโทษในคดีผู้มีชื่อ 91 คน ก่อการกำเริบ ลงวันที่ 4 พฤษภาคม นี้ตลอดแล้ว...เรามิได้มีจิตคิดพยาบาทคาดร้ายต่อพวกนี้ เห็นควรที่จะลดหย่อนผ่อนโทษโดยฐานกรุณา ซึ่งเป็นอำนาจของพระเจ้าแผ่นดินที่จะยกให้ได้เพราะฉะนั้น บรรดาผู้มีชื่อ 3 คน ที่วางโทษไว้ในคำพิพากษาของกรรมการว่าเป็นโทษขั้นที่ 1 ให้ประหารชีวิตนั้น ให้ลดลงเป็นโทษขั้นที่ 2 ให้จำคุกตลอดชีวิต...20 คน โทษชั้นที่ 2 จำคุกตลอดชีวิต ให้ลดโทษเป็นชั้นที่ 3 จำคุก 20 ปีและลำดับการลดโทษ ก็ลดหลั่นลงไป ถึงโทษชั้นที่ 3 ให้ลดโทษเป็นชั้นที่ 4 ให้จำคุก 15 ปี”แต่การลงโทษตามกำหนดที่โปรดเกล้าฯให้ลดหย่อนลงครั้งนี้ ต่อมาอีก 12 ปี เมื่อทรงครองราชย์ครบ 15 ปี ก็ทรงพระมหากรุณา โปรดเกล้าฯ พระราชทานอภัยโทษแก่นักโทษการเมืองทั้งหมดจริงๆแล้ว ทรงพระราชดำริจะปล่อยเมื่อต้องโทษเพียง 5 ปี แต่ที่ประชุมอภิรัฐมนตรีไม่เห็นด้วย ว่ายังไม่เป็นการสมควรแก่การเวลา เกรงว่าจะคิดการกันขึ้นมาอีกยังมีเรื่องเล่าถึงน้ำพระทัย พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว อีกเรื่องหนึ่งนักปฏิวัติคนหนึ่ง ร้อยโทแม้น สังขวิจิตร ผู้บังคับกองร้อยมหาดเล็กรักษาพระองค์ เป็นผู้ที่พระเจ้าอยู่หัวโปรดปรานมาก รับสั่งให้เข้าเฝ้าฯบ่อยๆทรงมีพระราชดำรัสถามถึงความเป็นอยู่ ทุกข์สุข และค่าสุราอาหาร ที่ ร.ท.แม้นติดหนี้สินอยู่เสมอร.ท.แม้นเป็นคนซื่อและเปิดเผย ก็กราบทูลตามความจริง ทรงพระกรุณาโปรดพระราชทานเงินทองให้ชำระหนี้สินได้เรื่อยมาจุลลดา ภักดีภูมินทร์ เขียนว่า ร.ท.แม้น เป็นพวกมีความคิดปฏิวัติเพื่อให้การปกครองเป็นอย่างประชาธิปไตย ที่มีพระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัวทรงเป็นประมุขของประเทศเมื่อทรงทราบว่า ร.ท.แม้น เป็นพวกปฏิวัติ ก็ทรงพระพิโรธตรัสว่า“ถ้าอ้ายแม้นไปเข้าพวกกับเขาด้วย ก็ต้องเฆี่ยนหลังมันเสีย...”ร.ท.แม้น รู้เรื่องจากเพื่อนพ้องมหาดเล็กใกล้ชิดพระองค์ด้วยกัน ก็ตกใจ เขียนจดหมายซุกไว้ในปิ่นโต ถึงบิดา (ขุนบำรุงราชกิจน้อย) ว่า เป็นทุกข์ว่าการเฆี่ยนหลังนั้น เป็นการเสื่อมเสียเกียรติของชายชาตินักรบมากอยากให้ในหลวงลงโทษประหารชีวิตเสียเลยดีกว่า ขอให้บิดาช่วยหาทางให้พ้นจากการถูกเฆี่ยนหลังด้วยแต่จดหมายถูกตรวจค้นจับไม่ถึงบิดา แต่ถึงพระหัตถ์ในหลวงไม่กี่วันต่อมา เสด็จพระราชดำเนินโดยรถยนต์ไปตามถนนราชดำเนิน ทอดพระเนตรเห็น ร.ต.ฟู ผู้ใต้บังคับบัญชา ร.ท.แม้น ยืนถวายความเคารพอยู่ริมถนน รับสั่งให้หยุดรถพระที่นั่ง กวักพระหัตถ์เรียก ร.ต.ฟูเข้าเฝ้าฯ รับสั่งว่า“เอ็งจงไปบอกเจ้าแม้นมันว่า ฆ่าเลิกเฆี่ยนหลังแล้ว มันจะได้สบายใจ”จุลลดา ภักดีภูมินทร์ จบเรื่องนี้ นี่คือความรักความแค้นของพระเจ้าอยู่หัว ที่มีต่อนายทหารมหาดเล็กที่ทรงรักใคร่ไว้ใจ และลงท้ายด้วยก็ยังทรงมีพระเมตตาธิคุณเหมือนเคย.กิเลน ประลองเชิง
