ผมอ่านสามก๊กมาจนแก่ใกล้ตาย ยังต้องพยายามทำความเข้าใจ จำแนกแยกแยะให้ได้ว่า สามก๊กไหน เป็นเรื่องจริงที่มีคนบันทึกไว้จนเรียกพงศาวดาร สามก๊กไหน เป็นนิทานเล่าต่อๆกันมาและสามก๊กไหน เป็นนิยายคำถามที่ 7 ในหนังสือ 101 คำถามสามก๊ก (หลี่ฉวนจวิน และคณะ เขียน ถาวร สิกขโกศล แปล สำนักพิมพ์มติชน พ.ศ.2556) “เล่าปี่ กวนอู เตียวหุย” สาบานเป็นพี่น้องกันในสวนท้อจริงหรือ?ในคำเฉลย เล่าเรื่องจริง จากพงศาวดารสามก๊กภาคสู่ซู (เรื่องจ๊กก๊กภาคประวัติกวนอู) ไว้ว่าเล่าปี่รวมคนในตำบลเป็นไพร่พล กวนอูกับเตียวหุยช่วยออกรบต้านข้าศึก เมื่อเล่าปี่เป็นเจ้าเมืองเพ่งง้วนก๋วน กวนอูและเตียวหุยเป็นนายทหารเอกแยกกันคุมกองทัพเล่าปี่นอนเตียงเดียวกับคนทั้งสอง รักใคร่กันดุจพี่น้องในตอนปลายประวัติเตียวหุย ก็เขียนไว้ว่า...เมื่อหนุ่มร่วมกับกวนอูทำงานให้เล่าปี่ กวนอูอายุมากกว่าไม่กี่ปี เตียวหุยปฏิบัติต่อเขาเยี่ยงพี่ชายเรื่องจริงจากพงศาวดารบอกเพียงว่า เตียวหุยเคารพกวนอูเหมือนพี่ชาย ทั้งสองคนติดตามรับใช้เล่าปี่ด้วยความซื่อสัตย์ เล่าปี่ก็สนิทสนมกับคนทั้งสองมาก รักใคร่กันเหมือนพี่น้องแต่ไม่มีเรื่องคนทั้งสามสาบานเป็นพี่น้องกันอย่างเป็นกิจจะลักษณะเรื่องจริงๆในสามก๊ก เล่าต่อๆกันมา จนถึงราชวงศ์ซ่ง ต่อเนื่อง ราชวงศ์หยวน ถูกแต่งเติมเพิ่มสีสันในวรรณกรรมพื้นบ้าน จากเรื่องเดิมรักใคร่กันเหมือนพี่น้อง ค่อยๆกลายเป็นเรื่องราว “การสาบานในสวนท้อ”ในหนังสือสามก๊กจี่เพ่งอ่วย (นิทานสามก๊ก) มีเรื่องการสาบานในสวนท้ออยู่ตอนหนึ่ง งิ้วสมัยราชวงศ์หยวน ก็มีตอนหนึ่ง ล่อกวนตง คนสมัยต่อมา อาศัยเรื่องเหล่านี้เป็นพื้นฐานสร้างสรรค์ การสาบานในสวนท้อ ไว้ในนิยายเป็นตอนที่ประทับใจติดปากผู้คนตลอดมาหลายคนอ่าน นิยายสามก๊กบทที่ 1 กันมาแล้ว ลองอ่านดูอีกสักครั้งเล่าสืบๆกันมาว่า ตอนปลายสมัยราชวงศ์ฮั่น เล่าปี่ เชื้อสายราชวงศ์ฮั่น ถึงจะยากจนขายรองเท้าหญ้ายังชีพ แต่มีปณิธานฟื้นฟูราชวงศ์ฮั่น บำบัดทุกข์ขจัดภัยให้ปวงชนเขามีเจตจำนงตรงกันกับเตียวหุย พ่อค้าหมูเมืองตุ้นก้วน กวนอูพ่อค้าเต้าหู้จากเมืองไกเหลียงมณฑลซานซีพวกเขาจึงมุ่งมั่นร่วมรวมร่วมใจสนองคุณชาติ ทะนุบำรุงประชาชน จึงไปจัดเครื่องเซ่นไหว้บูชาฟ้าดินในสวนท้อของเตียวหุย แล้วจุดธูปกราบไหว้กล่าวสาบานกันว่า“ข้าพเจ้า เล่าปี่ กวนอู เตียวหุย แม้ต่างแซ่แต่ขอสาบานร่วมเป็นพี่น้อง ร่วมแรงร่วมใจกัน บำบัดทุกข์ขจัดภัย เบื้องบนสนองคุณประเทศชาติ เบื้องล่างทะนุบำรุงประชาชนไม่หวังเกิดวันเดียวเดือนเดียวปีเดียวกัน แต่ขอตายวันเดียวเดือนเดียวปีเดียวกันขอฟ้าดินจงแจ้งประจักษ์ในหัวใจนี้หากตระบัดสัตย์ทิ้งไมตรี ขอฟ้าดินแลมนุษย์ร่วมกันพิฆาต”สาบานเสร็จก็คารวะเล่าปี่เป็นพี่ใหญ่ กวนอูเป็นพี่รอง เตียวหุย เป็นน้องเล็กหลี่ฉวนจวิน ผู้เขียน บอกเพิ่มเติมว่า เรื่องการสาบานในสวนท้อ เป็นเพียงเรื่องในนิยาย รวมทั้งคำสาบาน “ขอตายวันเดียวเดือนเดียวปีเดียวกัน” ก็เป็นคำที่ใช้แพร่หลายในวรรณกรรมพื้นบ้านเป็นอันว่า เรื่องคำสาบานในสวนท้อของสามพี่น้อง เล่าปี่ กวนอู เตียวหุย ไม่ว่าในสมัยสามก๊ก หรือสมัยไหนๆ ไม่ใช่เรื่องจริง เป็นเรื่องเพ้อๆฝันๆ คุยกันเอามันเท่านั้นจึงไม่ต้องเป็นห่วง พี่หรือน้องคนไหน จะถูกฟ้าผ่าตายเพราะผิดคำสาบาน.กิเลน ประลองเชิง
