ในหนังสือชื่อ “ปริศนาเซ็น” (ถวิล มนัสน้อม ตั๊ก ฐิติบรร บรรณกร พ.ศ.2526) อาจารย์เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ เขียนไว้ 41 เรื่อง หลายเรื่อง เป็นปริศนาเหมือนชื่อหนังสือ หลายเรื่องอ่านง่ายแต่ก็เข้าใจยากอยากทดสอบความยากง่าย ลองอ่านเรื่องต่อไปนี้ การแสดงธรรม...ท่านอาจารย์ยากุซาน ไม่ได้เทศนาธรรมมาเป็นเวลานาน พระภิกษุผู้เป็นหัวหน้าศิษย์ทั้งหลายในวัด ถูกรบเร้าให้เข้าไปอาราธนา “พวกเราคิดถึง การเทศนาธรรมของท่าน”“ถ้าอย่างนั้น ก็จงตีระฆัง” ท่านอาจารย์ยากุซานว่าเมื่อบรรดาพระภิกษุได้เข้ามาประชุมกันพร้อม ในห้องแสดงธรรมต่อหน้าท่านอาจารย์ ท่านอาจารย์ก็กลับเข้าห้องพัก โดยไม่ได้กล่าวอะไรออกมาแม้แต่คำเดียวพระภิกษุหัวหน้าตามเข้าไปถึงห้องท้วงว่า “ท่านบอกว่า ท่านจะแสดงธรรม”“ผู้คงแก่เรียน สมควรแสดงพระสูตร ท่านมารบกวนพระแก่ ทำไม?” อาจารย์ยากุซานต่อว่าเรื่องเล่าจบแค่นี้ อาจารย์เนาวรัตน์ อธิบาย...ปริศนาธรรมจากเรื่องนี้ มุ่งตรงไปที่ความหมายของเซ็นที่ว่า เซ็นก็คือชีวิตความเป็นอยู่ตามปกติทุกวันทุกชั่วโมงในชีวิตของอาจารย์เซ็น ก็คือการแสดงธรรมดังนั้น เมื่อพระนักศึกษาเซ็นในวัดของท่านอาจารย์ยากุซานปรารถนาการแสดงธรรมของท่าน จึงเป็นข้อควรแปลกใจอย่างมากทั้งนี้ เพราะอาจารย์ยากุซาน ได้แสดงธรรมอยู่ทุกวินาทีแล้ว หากแต่พวกพระสานุศิษย์ไม่ได้ยิน ไม่ได้รู้ ไม่ได้เห็นเองในความหมายของท่านยากุซาน การเทศนา เป็นเรื่องของผู้คงแก่เรียน จะอธิบายพระสูตรทั้งหลายแต่การปฏิบัติธรรม คือการเป็นอยู่อย่างเป็นปกติในชีวิต นี่คือการแสดงธรรมที่ไม่ต้องใช้คำพูดพระภิกษุผู้ไม่สามารถฟังการแสดงธรรม โดยปราศจากคำพูด ย่อมไม่สมควรที่จะเรียกว่า นักศึกษาเซ็นการศึกษาเซ็น เป็นเช่นนี้ การเรียนการศึกษาในโลกปัจจุบันนี้เล่า เป็นอย่างไร?อาจารย์เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ จบเรื่องนี้ว่า ในอมิตสูตรของฝ่ายมหายาน กล่าวว่า ภูเขา แม่น้ำ ต้นไม้ ดอกไม้และสายลม ย่อมแสดงธรรมผมอ่านเรื่องนี้กลับไปกลับมาหลายครั้ง จึงพอเข้าใจ...ท่านผู้อ่านล่ะครับ ยากง่ายแค่ไหน พอตามทันไหม?ถ้ายังตามไม่ทัน อ่านเรื่องต่อไปนี้ ศิษย์คนหนึ่งอดใจรออยู่นาน กว่าจะตัดสินใจเข้าไปขอคำสอนธรรม จากท่านอาจารย์“กินข้าวมาหรือยัง” อาจารย์ถาม “กินแล้วครับ” ศิษย์บอก “ถ้าอย่างนั้น ก็กลับไปล้างถ้วยล้างชาม”ธรรมแบบเซ็น เป็นชีวิตที่ธรรมดา เรียบง่ายตรงไปตรงมา อย่าเผลอคิดอะไรให้ซับซ้อนมากกว่านี้ ถ้าคิดมาก โอกาสที่จะเข้าถึงซาโตริ หรือการบรรลุแบบฉับพลันทันที จะไม่มีนี่เป็นเรื่องของเซ็น...คนละเรื่องกับการเมือง...งานแรกหรือหน้าที่ของนักการเมือง คือการพูดๆ และพูด พูดไปด้วยทำงานไปด้วย...คะแนนมากน้อย ชาวบ้านเขาจะตัดสินชั่วไม่กี่วันที่ผ่านมา ดูเหมือนว่าชาวบ้านเขาตัดสินแล้วชัดเจน ระหว่างประยุทธ์กับชัชชาติ แสดงธรรม เอ๊ย! ทำงาน แตกต่างกันอย่างไร?กิเลน ประลองเชิง
