เสน่ห์ของหนังสือ ศัพท์สรรพรรณนา (สำนักพิมพ์สถาพรบุ๊คส์) ที่ ปรัชญา ปานเกตุ เขียน ไม่เพียงค้นคว้าเรื่องราวศัพท์แสงเก่าๆได้กว้างขวาง ลุ่มลึกกว่าที่คิด ยังมีวิธีเขียนน่าอ่าน จบหักมุม แบบเรื่องสั้น ลองอ่าน เรื่องที่ 50 มะปราง-มะยงชิด อีกสักเรื่องมะปราง กับ มะยง มีทรวดทรงคล้ายคลึงกัน เหมือนมะไฟกับละไม ลองกองกับลางสาด มะพร้าวกับมะแพร้ว หรือมะพลับกับตะโก พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน จำแนกเหล่ากอของลูกไม้สีเหลืองเนื้อหนาชุ่มน้ำนี้ว่ามะปรางพันธุ์รสเปรี้ยวจัดเรียก “กาวาง” พันธุ์รสเปรี้ยวๆหวานๆ เรียก “มะยง” พันธุ์รสหวานแหลมเรียก “มะยงชิด” ผู้รู้บอก “ชิด” ใน “มะยงชิด” หมายถึงใกล้ สนิทไตรภูมิโลกวินิจยกถา ตอนหนึ่ง “ผลมะม่วงนั้นสีเหลืองเป็นสีทอง ส่งกลิ่นหอมอยู่รวยรื่น ทั้งรสก็หวานชิด หวานสนิท” วรรณคดีเรื่องลักษณวงศ์ “บ้างก็ว่าของฉันนั้นหวานชิด สุกสนิทรสชาติประหลาดหวาน”อาศัยคำอธิบายทั้งหลาย จึงรวมความได้ว่า “มะยง” เป็นชื่อมะปรางพันธุ์หนึ่ง และมะยงชิดหมายถึงมะยงรสหวานสนิทมะยงชิดควรจะมีรสหวานสนิทต่อไป หากเจ้าพระยาภาสกรวงศ์ (พร บุนนาค) เสนาบดีกระทรวงเกษตราธิการ ได้เขียนเรื่องสวนไว้ ในวชิรญาณวิเศษ เล่ม 4 ปีชวดสัมฤทธิ์ศก 1250 ว่ามะปรางแต่ละพันธุ์นั้นแผกกันที่รสคือเปรี้ยวกับหวาน แต่คำที่ชำนาญพูดกันนั้นประณีตออกไปถึง 5 อย่างคือมะปรางที่มีรสหวานชืดๆ ไม่มีเปรี้ยวแกม เรียกว่า มะปรางหวานที่มีรสเปรี้ยวแกมแต่น้อยมีหวานเข้าผสม เป็นรสประหลาดมาก เรียกว่ามะยงชิด ที่มีรสเปรี้ยวมากกว่าหวาน เรียกว่า มะยงห่าง แลที่เปรี้ยวมีรสหวานรู้สึกแต่เล็กน้อย เป็นมะปรางเปรี้ยวตามธรรมดายังเปรี้ยวแจ๊ดอีกพันธุ์หนึ่ง ผลใหญ่งาม ลางแห่งก็เท่าฟองไก่ตะเภา เรียกว่า กาวาง เพราะเปรี้ยวเหลือที่จะประมาณ จนนกกาไม่อาจจิกกินได้ท่านผู้หญิงเปลี่ยน ภาสกรวงศ์ พูดไว้ในตำราแม่ครัวหัวป่าก์เล่ม 1 ตอนแนะนำวิธีทำมะปรางริ้วมะปรางที่เลื่องลือกันว่าดีมาแต่เดิม คือมะปรางสวนที่ท่าอิฐทางปากเกร็ด เนื้อแน่นหวานแหลมสนิท ผลที่งามก็มีมาก นับถือกันว่าดีกว่าตำบลอื่นปรัชญา ปานเกตุ ตั้งข้อสังเกต คำอธิบายเรื่องมะยงชิด ของเสนาบดีกระทรวงเกษตราธิการ กับศรีภรรยา ดูเหมือนไม่ลงรอยกับคำอธิบาย ของสำนักงานราชบัณฑิตยสถานเท่าใดนักค้นคว้าจากผู้รู้แล้ว ปรัชญา ปานเกตุ ก็คุยเอง แต่ก่อนพวกบ้านผมที่สุพรรณ กินกันแต่มะปราง หน้าร้อนมีมะปรางกองขาย ในงานคัดเลือกทหาร หรืองานประจำปี มะปรางหวานกินชื่นใจ แต่บางต้นมียางกินแล้วคันระคายคอมะปรางเปรี้ยวกินเป็นมะปรางดอง มะปรางแช่อิ่ม มะปรางเปรี้ยวมากกว่า กาวาง บางบ้านเรียกมะปรางแจ เนื้อน้อยเรียก มะปรางกระดูก ลูกเล็กที่เป็นเดน เรียกมะปรางก้นตะกรนจนเมื่อคาราวานรถเร่จากสวนแถบปราจีนบุรี นครนายก สุโขทัย ไปถึงสุพรรณ เราก็เริ่มรู้จัก มะยงชิด มะยงห่าง และรู้จักต่อไปถึงมะปรางพันธุ์รสหวานกระเดียดเปรี้ยว ในชื่อ “ลำยง”รสหนักไปทางหวานมากกว่าเปรี้ยว เรียกลำยงชิด หนักไปทางเปรี้ยวมากกว่าหวานเรียกลำยงห่าง“ยังมี” มะปริงอีกนะ “ใครในวงสนทนานึกขึ้นได้”“ไว้ก่อนเถอะ” ทำไม? “ก็แค่มะปราง กับมะยง นี่ยังงงไม่พอหรือไง?”จบเรื่องมะปรางมะยง ผมก็ยิ่งยืนยันประเด็นที่เพิ่งพูดไว้ ยิ่งเรียนมากยิ่งอ่านมากก็ยิ่งโง่มากเหมือนที่คนกรุง กำลังยุ่งกับการเลือก ส.ก.เลือกผู้ว่า กทม.ตอนนี้ล่ะกระมัง! ก็ล้วนแต่เก่งมาก ดีมากกันทั้งนั้น ผมกำลังคิดว่า ถ้าไม่เลือกสักครั้ง จะเสียสิทธิความเป็นพลเมืองไทยไปมากน้อย.กิเลน ประลองเชิง
