เด็กนักเรียนประถมรุ่น พ.ศ.2500 ถ้าเป็นเด็กชายบางคนหนังหัวจะเป็นโรคชันนะตุ ถ้าเป็นเด็กหญิงก็จะมีเหาติดหนังหัว ชันนะตุ ถ้าเป็นหนักต้องโกนหนังหัวใช้ยาทาแต่ถ้าผู้หญิงมีเหาก็ต้องให้คนอื่นช่วยหา จับตัวเหาได้ก็เอามาบี้ให้ตาย ดูท่าทางก็ไม่เป็นสุขนัก ทั้งคนเป็นเหาและคนหาเหาแต่กับคนทางภาคใต้ ผมอ่านจากสารานุกรมวัฒนธรรมภาคใต้ พ.ศ.2529 ชุดที่อาจารย์สุทธิวงศ์ พงษ์ไพบูลย์ เป็นหัวแรงใหญ่จัดทำ ได้ความว่าการหาเหาเป็นกิจกรรมที่ถือเป็นการพักผ่อนหย่อนใจ เป็นความสุขส่วนตัวแบบบ้านๆ เท่าที่จะพอหาได้ประมูล อุทัยพันธุ์ เขียนไว้ว่า ผู้หญิงภาคใต้สมัยก่อนนั้นนิยมไว้ผมยาว บางคนยาวถึงตะโพก อย่างสั้นที่สุดก็เรี่ยๆสะเอวทุกคนถนอมผมมาก อาบน้ำฟอกหัวหวีสางเป็นประจำ แต่ก็ไม่วายมีเหาการมีเหานั้นไม่ใช่เรื่องแรงร้าย จนต้องหาวิธีป้องกันไม่ให้มี แต่ดูเหมือนว่าอยากจะให้มี เพราะการมีเหาจะช่วยให้เกิดความสำราญได้อย่างหนึ่งคุณประมูลบอกว่า ผมยาวๆเป็นสิ่งที่เหาปรารถนายิ่งนัก โดยปกติตัวเหาจะอาศัยอยู่ตามหนังหัว แต่เวลาวางไข่มันจะวางตามเส้นผม มองเห็นเป็นจุดขาวๆเกลื่อนหัวถึงเวลานัดหมายหาเหา ผู้หาเหาต้องนั่งบนขอบนอกชานเหนือบันได ผู้ให้หานั่งบนขั้นบันไดหรือนั่งที่อื่น ที่สูงกว่าเพื่อความสะดวกเครื่องมือที่จะใช้หาเหาที่ขาดไม่ได้คือ หวีเสนียด หวีที่มีซี่เบียดละเอียดแผ่ออกสองข้าง ขนาดฝ่ามือเด็กผู้หาจะใช้หวีเสนียดสางผม ตั้งแต่รากผมจนสุดปลายเส้นผม แล้วมองดูว่ามีตัวเหาหรือไข่เหาติดหวีมาบ้างหรือไม่ ถ้าพบก็จับออกจากหวีวางตัวเหาหรือไข่เหาลงบนเล็บหัวแม่มือข้างหนึ่ง แล้วใช้เล็บหัวแม่มืออีกข้างกดลงบนตัวเหาตัวเหาก็แตกดัง “เพียะ” เบาๆและเพื่อให้ผู้ให้หาเหาได้รับรู้ด้วย ผู้หาก็มักจะกดเล็บข้างๆหูผู้ให้หาเสียง “เพียะๆ” ที่เข้าหูแต่ละครั้ง ทั้งผู้ให้หาและผู้หาจะรู้สึกสบายใจ เหมือนได้กำจัดศัตรูผู้ทำความรำคาญบนหนังหัว ให้สิ้นสุดลงไปเสียงเพียะที่ดังทีหนึ่งก็ดูประหนึ่งจะให้ความสุขได้ครั้งหนึ่งวิธีที่ว่านี้ใช้ได้กับการเจอเหาติดหวีเสนียดแต่น้อยๆ บางครั้งที่สางหวีออกมาแล้ว ตัวเหาติดหวีออกมามากจะจับบี้ทีละตัวก็ไม่ทันกาล ก็ต้องใช้วิธีเคาะคมหวีลงบนใบตองหรือกระดาษเมื่อเหาหลุดร่วงจากหวี ผู้หาก็จะต้องใช้ความรวดเร็ว ใช้เล็บกดตัวนั้นทีตัวนี้ทีกว่าจะเอาเหาออกจากหัวแต่ละครั้งก็ต้องใช้เวลานาน หวีไปสางไปบี้ไป หลายๆครั้งผู้ให้หาก็มักเตรียมหาของมาสานเล่นแก้รำคาญ ลูกตะกร้อ นกปลา ตามแต่จะถนัดบางคนลูกอ่อนก็จะวางลูกนอนบนหน้าขาให้ลูกดูดนมไปแม่ก็สานไป ใครผ่านไปมาก็เห็นสมัยนี้ไม่มีใครเป็นเหากันอีกแล้ว ภาพการเหาเหาที่ดูเหมือนว่าเป็นความสุขจึงไม่มีให้เห็น แต่หากมีการพูดถึงการหาเหาก็มักจะนึกถึงสำนวนโบราณที่ว่า “หาเหาใส่หัว”บางเรื่องเช่นเรื่อง คุณไพบูลย์ นิติตะวัน ยุบพรรคเก่าจะเข้ามาอยู่กับพรรคพลังประชารัฐของรัฐบาลความวัวเรื่องถวายสัตย์ฯยังไม่จางจะเอาความควายมาเติมใส่ เรื่องทำนองนี้ ไม่ง่ายเหมือนบี้เหา เรื่องเล็กจะกลายเป็นเรื่องใหญ่ เลี่ยงได้ก็รีบๆเลี่ยงเสีย.กิเลน ประลองเชิง
