เพื่อนออกปากชวนไปนครวัด ผมปฏิเสธเพราะไปมาหลายครั้ง แต่ก็แนะนำ แม้จะต้องเสียค่าผ่านทางแสนแพงอีกครั้ง ถ้ามีกำลังไปได้ ควรไปให้ถึงเขาลิ้นจี่เอ่ย “เขาลิ้นจี่” ที่เขมรหลายคนไม่รู้จัก แต่ถ้าบอก “พนมกุเลน” น่าจะเข้าใจ นั่นคือต้นแม่น้ำเสียมเรียบ แม่น้ำใหญ่ไหลผ่านกรุงพนมเปญ ซึ่งครั้งหนึ่ง หรือไม่แน่ว่า กระทั่งครั้งนี้ ชาวเขมรถือเป็นแม่น้ำศักดิ์สิทธิ์ผู้เป็นเจ้าในสมัยนครวัด ลัทธิไศวนิกายจะต้องทำน้ำมนต์ขลังรดปลายศิวลึงค์ สัญลักษณ์องค์พระอิศวร แล้วรินผ่านฐานโยนี สัญลักษณ์พระแม่อุมา ลงสู่ท่อธาร ไหลรวมลงบารายเพื่อให้ราษฎรนำไปใช้บำบัดสารพัดทุกข์ภัยเจ้าแผ่นดินเขมร องค์ที่มีปราสาทบนยอดพนมกุเลน ท่านมีวิธีทำน้ำมนต์ได้ยิ่งใหญ่แยบคายกว่า ท่านเริ่มจากจุดที่รวม “ตาน้ำ”น้ำจากที่สูงบนเทือกเขาซึมซับมาผุด มองเห็นทรายละเอียดขาวปนน้ำโผล่ขึ้นเป็นจุดๆหลายพันหลายหมื่นน้ำผุด รวมกันไหลลงธารเล็กๆ ค่อยๆขยายเป็นลำธารใหญ่ ใต้ท้องธารสลักหินเป็นศิวลึงค์ เป็นโยนีเรียงราย หลายกิโลเมตร ใกล้ถึงหน้าผาสูงชันก็สลัก “นารายณ์บรรทมสินธุ์”ยุคที่เจ้าเขมรยิ่งใหญ่ มักรวมไศวนิกาย (นับถือพระศิวะ) และไวษณพนิกาย (นับถือพระวิษณุ นารายณ์) เชื่อมโยงราษฎรสองนิกาย เข้าไว้ด้วยกันเทวรูปยุคสมัยนี้จึงมีพระหริหระรวมสองเทพผู้ยิ่งใหญ่ไว้ในองค์เดียวน้ำจากต้นน้ำยอดเขาลิ้นจี่ เมื่อรวมกันลงธารย่อย หลายๆธารเป็นแม่น้ำใหญ่ พระเจ้าแผ่นดินท่านเสกแม่น้ำเสียมเรียบทั้งสายเป็นน้ำมนต์ศักดิ์สิทธิ์ ให้ราษฎรอธิษฐานดื่มกินอาบใช้ได้ตามใจนึกเคยฟังเพลงเจ้าพระยา ที่สุนทราภรณ์ใส่ทำนองจากกลอนแปด ของศิริพงษ์ จันทน์หอม กันบ้างไหมผมจำได้กระท่อนกระแท่น บทแรกจากหยดน้ำหยดน้อยหลายร้อยหยด ล้วนปรากฏในมหาชลาศัย จากปิงวังยมน่านผ่านแดนไกล แล้วรินไหลลงเข้าเป็นเจ้าพระยา...ทั้งเนื้อเพลง ทั้งท่วงทำนอง ผมฟังเมื่อไร ก็ขนลุกเมื่อนั้นชื่อแม่น้ำเจ้าพระยา ได้จากชื่อ “บางเจ้าพระยา” อยู่แถวๆปากน้ำ เดิมทีจะเรียกว่าแม่น้ำอะไร ไม่มีใครกล่าวถึงแต่ถ้าเป็นชื่อแม่น้ำแม่กลอง คุณสุจิตต์ วงษ์เทศ บอกในรายการทอดน่องท่องเที่ยว คำว่า “กลอง” น่าจะมาจากคำมอญออกเสียง ของ หรือโขง ที่แปลว่า ทางแม่น้ำสาละวิน ต้นน้ำอยู่พม่า พอไหลมาเข้าไทย กลายเป็นแม่น้ำคง ผมฟังยิ่งเข้าเค้าแม่น้ำโขง ที่คนไทยเรียกขาน ที่หลวงพระบาง เรียก “แม่ของ” คนลาวไม่ใช้คำควบกล้ำ คำแขวง เรียก “แขง” แต่พอมาฝั่งไทย ถนัดใช้ควบกล้ำ ผมจึงเหมาเอาทันที ที่แท้ “แม่กลอง” เพี้ยนมาจากคำดั้งเดิม “แม่ของ” “แม่คลอง”นิทานเรื่องกลองใหญ่ลอยน้ำ ก็เป็นอีกความถนัดแบบไทย เล่าเพื่อให้ลูกหลานฟัง จนเชื่อกันว่าเป็นเรื่องจริงตอนนี้ทั้งแม่น้ำโขงแม่น้ำแม่กลองล้นฝั่ง หนังสือพิมพ์พาดหัวข่าว พระราชทานถุงยังชีพช่วย อบอุ่นใจนะครับ เมืองไทยวันนี้ เรามีพระเจ้าแผ่นดินเป็นร่มโพธิสมภาร ดูแลราษฎรให้คลายร้อนผ่อนหนาวเหนือเขื่อนแม่กลองน้ำบ่าล้น คนใต้เขื่อนก็ยังหวัง น้ำจะแค่บ่าล้น ไม่เกิดเหตุเขื่อนแตกเหมือนเมืองลาวแม่กลองบ้านผมแทบทุกตารางนิ้ว เป็นท้องร่องสวนมะพร้าว เชื่อมลำปะโดงเข้ากับสี่ร้อยคลอง ลงแม่น้ำ น้ำขึ้นน้ำลงวันละสามเวลาท่วมมากท่วมน้อยก็เคยเจอมาจนชิน ไม่เดือดร้อนอะไรนักแม้วันนี้ท้องร่องสวนจะถูกถมทำรีสอร์ตไปบ้าง แต่คงไม่มากเกิน จนระบบระบายน้ำเสียหายคำเตือนผู้เฒ่าเมืองเหนือ “อย่าทับฮูลม อย่าถมฮูน้ำ” รูลมรูน้ำ อย่าไปขวาง...แต่เมื่อน้ำลด ก็ยังเหลือแผ่นดินให้อยู่ อันตรายยิ่งกว่าทางน้ำ คือทางอำนาจ ใครขวางทางอำนาจหลายคนเต็มที วันนี้ยังหาที่อยู่ในแผ่นดินเกิดไม่เจอ.กิเลน ประลองเชิง
