เรื่องเล่า “แก้ปมกอร์เดียน” ของฝรั่ง เอามาเล่ากี่ครั้งก็ยังสนุก ช่วงเวลาของสองเหตุการณ์ห่างกันราวร้อยปี ฟังๆ ดูเหมือนเรื่องเดียวกัน แต่เนื้อหาต่างกันยังกะหนังคนละม้วนเรื่องแรก เอ้า! ราวๆ 2,400 ปี เมืองๆหนึ่งในบริเวณที่เรียก “ฟริเจีย” อยู่ในเอเชียไมเนอร์ (ปัจจุบันอยู่ในประเทศตุรกี) กษัตริย์สวรรคต หารัชทายาทนั่งบัลลังก์ไม่ได้ผู้คนบ้านเมืองนี้ ไม่มีนักรบผู้กล้า ไม่มีสภา ไม่มีนักการเมือง และไม่มีใครอยากได้บัลลังก์ เพราะต่างก็เชื่อมั่นในคำพยากรณ์ รอกษัตริย์ที่จะเสด็จมาโปรดโดยเกวียนแล้วก็ถึงวันนั้น...มีชาวชนบทยากจนคนหนึ่ง ชื่อกอร์เดียน ไม่รู้อิโหน่อิเหน่นั่งเกวียนเข้าเมือง ชาวเมืองก็พร้อมใจกัน เชิญขึ้นนั่งบัลลังก์กอร์เดียน ตั้งใจถวายเกวียน ที่ทำให้เขาได้เป็นกษัตริย์ให้เทพเจ้าซาบาซิออส เขาใช้เชือกผูกปมซับซ้อน โยงเกวียนไว้กับเสาใหญ่ต้นหนึ่งผู้คนในบ้านเมืองแถวนั้นเชื่อกันว่า ปมเชือกนั้น เป็นปมที่ไม่มีใครในโลกจะแก้ออกได้ เรียกกันต่อๆมา ปมกอร์เดียน ยกเว้นผู้มีบุญญาธิการยิ่งใหญ่ ถึงขั้นได้ครองเอเชียเท่านั้นเรื่องที่สอง ร้อยปีต่อมา ก่อน ค.ศ. 333 ปี พระเจ้าอเล็กซานเดอร์ จากเมซิโดเนีย กรีธาทัพผ่านมา ตั้งค่ายพักแรมใกล้บริเวณนั้น คำร่ำลือ ใครแก้ปมกอร์เดียน ได้ยั่วใจให้กษัตริย์เมซิโดเนียวัยแค่ 23 ปี ตามไปดูให้เห็นกับตาพระเจ้าอเล็กซานเดอร์ พยายามอยู่เป็นนาน ก็หาปลายในปมเชือกที่ผูกไว้แสนจะซับซ้อนไม่ได้คำเล่าเหมือนกติกา คือแก้... เมื่อหาปมให้แก้ไม่ได้ กษัตริย์หนุ่มศิษย์เอกจอมปราชญ์ อริสโตเติล ก็เปลี่ยนกติกา หยิบดาบประจำพระองค์ ฟันฉับลงไปปมเชือกกอร์เดียนศักดิ์สิทธิ์ ที่โจษจันกันมาแสนนาน ใครก็แก้ไม่ได้ ก็ขาดออกเป็นสองท่อนทันทีจากนั้นพระเจ้าอเล็กซานเดอร์ ก็กรีธาทัพเดินหน้า ตะลุยยึดทุกเมืองใหญ่น้อยได้ พิสูจน์ให้โลกรู้ว่าได้เอเชียไว้ในมือ นับแต่นั้น สำนวน “ผ่าปมกอร์เดียน” ใช้ในความหมายการจัดการปัญหาที่ยุ่งยากซับซ้อน ด้วยวิธีที่บ้าบิ่น รุนแรง และรวดเร็วในหนังสือ ถอดรหัสสัญลักษณ์ปริศนา (สำนักพิมพ์สารคดี พิมพ์ครั้งที่ 2 พ.ศ.2562) ดร.บัญชา ธนบุญสมบัติ วิจารณ์ว่า คนที่ชอบคิดแผลงๆ อาจยกเรื่องนี้มาเล่า แล้วบอกว่า ต้องกล้าแหกกฎ แล้วสร้างกฎใหม่ปรัชญาไวเศษิกะของอินเดีย การสร้างสรรค์ทุกชนิดเริ่มขึ้นหลังการทำลาย และการทำลายทุกครั้ง ก็เริ่มต้นการสร้างสรรค์ยังมีบางคนนินทาเรื่องผ่าปมกอร์เดียนเป็นเรื่องที่แต่งเสริมบารมีพระเจ้าอเล็กซานเดอร์ให้สูงเด่นยิ่งขึ้น หลังการยึดดินแดนแถวนั้นได้ใครก็มองในมุมไหนก็มองไป แต่ ดร.บัญชา ใช้มุมมองตัวเองมองว่า การที่พระเจ้าอเล็กซานเดอร์ใช้ดาบฟันปมกกอร์เดียนกระจุยนั้น ไม่ใช่ความคิดสร้างสรรค์อะไรเลยโดยนิสัยนักรบที่เที่ยวไปบุกบ้านอื่นเมืองอื่นนั้น การชักดาบออกฟัน เป็นเรื่องปกติธรรมดา ไม่ใช่เรื่องแปลกแต่ประการใด นิสัยเดียวกับทหารทั่วๆไป อยากได้อำนาจแต่มักเล่นการเมืองไม่เป็น เล่นเป็นแต่ปฏิวัติรัฐประหารลูกเดียว.กิเลน ประลองเชิง
