การส่งเสริมให้เกษตรกรปลูกพืชในพื้นที่สะโง๊ะ ต.มะแซง อ.เชียงแสน จ.เชียงราย มี ทางเลือกน้อย เพราะมีปัญหาทั้งเรื่องการขนส่ง จุดรับซื้อ สภาพพื้นที่เป็นภูเขาหัวโล้นดินเสื่อมโทรม ปลูกพืชผักไม้ผลได้ผลผลิตแทบไม่คุ้มทุนเพื่อให้เกษตรกรในพื้นที่มีรายได้ตลอดทั้งปี มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ได้ร่วมกับศูนย์พัฒนาโครงการหลวงสะโง๊ะ จัดโครงการพัฒนากระบวนการแปรรูปดอกเบญจมาศป่า หรือเก๊กฮวย ส่งให้โครงการหลวงนำมาอบแห้งเป็นชาชงดื่ม โดยสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (สวก.) ให้การสนับสนุนทุน ดร.ฤทธิชัย อัศวราชันย์ คณะวิศวกรรมและอุตสาหกรรมเกษตร ม.แม่โจ้ บอกถึงที่มาของโครงการ ว่า หากนำพืชเมืองหนาวอย่างเสาวรสหวาน อะโวคาโด องุ่น มาส่งเสริมให้ชาวบ้านปลูก จะมีปัญหาเกิดการแย่งตลาดกันเอง จึงหาพืชที่มีรายได้พออยู่พอกิน ดูแลง่าย ชาวบ้านทำได้ดี การปลูกเก๊กฮวย มีความเหมาะสมที่สุดไม่ต้องใช้ต้นทุนสูง ขอเพียงเกษตรกรสนใจดูแล มีทีมวิจัยเป็นพี่เลี้ยงให้คำแนะนำการคัดเลือกสายพันธุ์ ขยายพันธุ์ พัฒนาการรวมกลุ่มผู้ปลูกดอกเก๊กฮวย จะทำให้ชาวบ้านมีรายได้ยั่งยืนมากกว่า “เดิมปลูกเสาวรส แต่ผลผลิตทั้งหมู่บ้านออกพร้อมกัน ล้นตลาด จึงเปลี่ยนมาปลูกมันอาลู กับข้าวโพด แต่รายได้น้อยทั้งปีได้แค่ 60,000-70,000 บาท จนไปเห็นการปลูกเก๊กฮวยที่แม่โจ้ มองว่าน่าจะเป็นพืชเศรษฐกิจตัวใหม่ ไม่ต้องลงทุนมาก จึงเข้าร่วมโครงการ เปลี่ยนพื้นที่ปลูกเสาวรส 10 ไร่ มาปลูกเก๊กฮวย 3 ไร่ ทยอยลงกล้าเก๊กฮวยครั้งละ 1 ไร่ เพื่อเวลาเก็บดอกงานจะได้ไม่ล้นมือและยังมีดอกเก๊กฮวยเก็บขายได้นาน”ปลูกเก๊กฮวยไม่ต้องใช้สารเคมีเหมือนพืชผักไม้ผลชนิดอื่น เพราะทางทีมวิจัยนำสายพันธุ์เก๊กฮวยป่ามาให้ปลูก มีความเหมาะสมกับสภาพแวดล้อม ต้านทานโรคแมลงทำให้ต้นทุนการผลิตไม่สูง หากมีแมลงลงใช้เหล้าขาว น้ำส้มควันไม้ ข่าแก่ ยาเส้น 2 ห่อ หมักทิ้งไว้ 1 คืน นำมาผสมน้ำฉีดพ่น มีแมลงรบกวนจึงฉีดพ่น” นายชริน วงศ์เรือน หนึ่งในเกษตรกรร่วมโครงการ บอกถึงวิธีปลูกดอกเก๊กฮวย...ช่วงเวลาที่เหมาะสม ให้เริ่มเตรียมแปลงและลงต้นกล้าในเดือนมิถุนายน เพื่อจะได้เก็บผลผลิตในเดือนธันวาคม เพราะหลังจากนั้นอากาศร้อน ดอกเก๊กฮวยจะไหม้การปลูกระยะห่างระหว่างต้นควรอยู่ที่ 50×50 ซม. เพราะถ้าปลูกชิดกันเกินไปต้นจะสูงชะลูดล้มง่ายและให้ดอกน้อย...หลังจากลงกล้าอายุ 2 เดือน ไปได้ 15 วัน ให้เด็ดยอดออก 3 ใบ เพื่อให้ต้นเก๊กฮวยแตกยอดใหม่และให้ดอกมาก หลังเก็บดอกหมด ต้องเด็ดยอดทิ้ง เพื่อให้ต้นเก๊กฮวยแตกออกเป็นทรงพุ่ม ให้ดอกเก็บได้นาน หลังจากร่วมโครงการ 1 ปี ชรินบอกว่า พื้นที่ 3 ไร่ ช่วยให้มีรายได้ 150,000 บาท ดีกว่าปลูกเสาวรส 10 ไร่ ทั้งปี ได้ไม่ถึงครึ่ง.เพ็ญพิชญา เตียว
