ช่วงรอยต่ออากาศเปลี่ยน ร้อนกระทบฝน หรือฝนกระทบหนาว ปลาจะอ่อนแอเป็นโรคง่าย โดยเฉพาะโรคเหงือกเน่า เกษตรกรรายย่อยจะใช้ปูนขาว ด่างทับทิมโรยบ่อ ส่วนในรายที่มีทุนจะให้วัคซีน ด้วยวิธีฉีดเข้าเหงือกปลาทีละตัว นอกจากต้นทุนเพิ่ม บางครั้งยังมีปัญหาขาดแคลนแรงงานที่มีความชำนาญดร.ธีรพงศ์ ยะทา ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เปิดเผยว่า วิธีการฉีดวัคซีน เข้าเหงือกปลา ในอนาคตสุ่มเสี่ยงถูกยกเป็นข้ออ้างเคมีตกค้าง กลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงปลาจึงขอให้ศูนย์นาโนเทคฯ คิดค้นวัคซีนที่มีต้นทุนไม่สูง ใช้งานง่าย เกษตรกรรายย่อยสามารถ ใช้ได้จริง ปลอดภัยกับผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อม จึงได้ร่วมกับ ผศ.น.สพ.ดร.ชาญณรงค์ รอดคำ คณะสัตวแพทย์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งเคยศึกษาโรคนี้มาก่อน คิดค้นทำวัคซีนนาโนขึ้นมา “โรคเหงือกเน่า เกิดจากเชื้อแบคทีเรียเข้าไปเกาะติดเหงือกปลาที่มีขนาด 5-10 กรัม และปลาจะแสดงอาการในช่วงสภาพอุณหภูมิน้ำเปลี่ยน ทำให้เหงือกมีสีเหลือง เหงือกช้ำเน่า ปลาหายใจลำบาก ตัวด่าง เป็นแผล เกิดโรคอื่นๆ แทรกซ้อนตามมา ทีมงานคณะสัตวแพทย์จุฬาฯ จึงคิดค้นวัคซีน ให้มีขนาดอนุภาคเล็ก ด้วยเทคโนโลยีนาโนพาติเคิล โดยใช้ไคโซซานที่ได้จากเปลือกกุ้ง กระดองปู มาเป็นวัสดุตั้งต้น เปลี่ยนให้เป็นอนุภาคนาโนออร์แกนิก เคลือบวัคซีน” ส่วนวิธีการใช้ ดร.ธีรพงศ์ บอกว่า ง่ายมาก เพียงแค่นำวัคซีนนาโนฯ 0.5 ลิตร ผสมน้ำ 500 ลิตร ให้ปลาวัยอนุบาล 150,000 ตัว แช่ในน้ำนาน 25-30 นาที วัคซีนนาโนฯจะเคลือบเหงือกปลา ป้องกันไม่ให้เชื้อแบคทีเรียเกาะเยื่อเมือกเหงือกปลาช่วยให้ไม่เป็นโรคเหงือกเน่า จากนั้นปล่อยปลาลงบ่อเลี้ยง และหลังผ่านการแช่ปลาแล้ววัคซีนที่ผสมน้ำนำไปเทลงบ่อได้ เพราะสามารถสลายตัวได้ในธรรมชาติ ไม่เป็นอันตรายต่อผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อม และจากการนำวัคซีนนี้ไปทดสอบในพื้นที่ จ.เพชรบุรี ราชบุรี กาญจนบุรี ปทุมธานี จันทบุรี สมุทรปราการ ฉะเชิงเทรา พบว่า มีต้นทุนต่อการแช่ปลา 150,000 ตัว อยู่ที่ 1,000 บาท ในการที่ใช้วัคซีนแบบฉีดมีต้นทุนอยู่ที่ 75,000 บาท (ไม่รวมค่าแรง) ผู้ประกอบการที่สนใจติดต่อได้ที่ 0-2564-7100.
