โลกออนไลน์ หาเงินมากขึ้น แต่ชีวิตไร้ซึ่งความมั่นคง ป้อม ภาวุธ เปิดแผลใหญ่ "แรงงานโลกใหม่"

เด็กรุ่นใหม่วันนี้มีเป้าหมายอาชีพที่หลากหลายมากขึ้น ไม่ได้ฝันแค่อยากเป็นหมอหรือตำรวจอีกต่อไป แต่หันมาสนใจอาชีพใหม่ตามยุคสมัยอย่าง YouTuber, Streamer หรือขายของออนไลน์ที่สร้างรายได้หลักแสนได้ง่ายๆ แต่เบื้องหลังตัวเลขรายได้สวยหรู กลับซ่อนความเปราะบางที่สังคมไทยยังมองไม่เห็น - รายได้สูงแต่ไร้ความมั่นคง ไม่มีสวัสดิการ และชีวิตถูกผูกชะตาไว้กับอัลกอริทึมของแพลตฟอร์มต่างชาติ

ป้อม-ภาวุธ พงษ์วิทยานุ ผู้บุกเบิกวงการค้าอีคอมเมิร์ซไทย ผู้ก่อตั้งตลาดดอทคอม และอดีต CEO ของบริษัท เพย์ โซลูชั่น จำกัด ผู้สมัคร ส.ส. บัญชีรายชื่อจากพรรคประชาชน ให้สัมภาษณ์ในรายการ Digital Frontiers : Special Talks #เลือกอีกสักตั้ง ทางช่อง Thairath Money โดยเขาเริ่มต้นอธิบายเพื่อชี้ให้เห็นถึงปัญหาที่คนไทยกำลังเผชิญว่า โลกแรงงานกำลังก้าวเข้าสู่ยุคใหม่ที่ "ทุกคนเป็นสื่อได้ แต่ไม่ได้เป็นเจ้าของอะไรจริงๆ"

Web 2.0 : ทุกคนเป็นสื่อได้ แต่ไม่มีอะไรเป็นของตัวเอง

การมาของ Web 2.0 ทำให้ใครก็สามารถเข้าถึงผู้ชมหลักล้านได้ เพียงมีสมาร์ตโฟนเครื่องเดียว อาชีพใหม่ๆ ผุดขึ้นจำนวนมาก ตั้งแต่นักเขียน E-book ที่ขายนิยายเป็นตอน ไปจนถึง Streamer และแม่ค้าออนไลน์ที่ทำยอดขายวันละหลักแสนโดยไม่ต้องมีหน้าร้าน แต่เอาเข้าจริงไม่ได้เป็นแบบนั้นเสมอไป

ภาวุธชี้ให้เห็นกรณีของ YouTuber ชื่อดังหลายรายที่เคยมีรายได้หลักแสนถึงหลักล้านต่อเดือน แต่เมื่อแพลตฟอร์มปรับอัลกอริทึม ยอดวิวกลับหายไปเกือบหมด รายได้กลายเป็นศูนย์ในทันที

"คุณไม่ได้เป็นเจ้าของช่องทาง ไม่ได้เป็นเจ้าของข้อมูลลูกค้า แค่แพลตฟอร์มเปลี่ยนนโยบาย ทุกอย่างที่สร้างมาพังได้หมด" ที่น่ากังวลคือ คนทำงานกลุ่มนี้จำนวนมากไม่มีการออมเพื่ออนาคต เพราะเข้าใจว่ารายได้จะดีต่อเนื่อง โดยไม่รู้ว่าความเสี่ยงอาจมาจากการตัดสินใจเพียงคลิกเดียวของสำนักงานใหญ่ในต่างประเทศ

Gig Economy โต แต่แรงงานไร้สวัสดิการ

อีกกลุ่มที่น่าห่วงไม่แพ้กันคือ "แรงงานแพลตฟอร์ม" หรือ Gig Workers เช่น ไรเดอร์ส่งอาหาร คนขับรถผ่านแอป ช่างหรือแม่บ้านออนไลน์

แรงงานกลุ่มนี้ไม่ใช่ลูกจ้างประจำ จึงไม่มีประกันสังคม กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ หรือเงินชดเชย และก็ไม่ใช่ฟรีแลนซ์แบบดั้งเดิมที่มีอำนาจต่อรองเต็มที่ พวกเขาเป็นแรงงานกึ่งประจำ ต้องทำตามกติกาแพลตฟอร์มอย่างเข้มงวด แต่กลับไม่ได้รับสวัสดิการอะไรเลย

ภาวุธระบุว่า ไรเดอร์จำนวนมากทำงานวันละ 10-12 ชั่วโมง รายได้วันละ 500-800 บาท และเมื่อหักค่าน้ำมัน ค่าซ่อมรถ แทบไม่เหลือเงินออม

"คนขับไรเดอร์ทำมา 7-8 ปี คำถามคือมีเงินเก็บไหม? คำตอบคือไม่มี สวัสดิการไม่มี กองทุนสำรองเลี้ยงชีพไม่มี ประกันอุบัติเหตุที่แพลตฟอร์มจัดให้ก็จำกัด ถ้าวันหนึ่งเกิดอุบัติเหตุรถล้มพิการ หรือแก่ตัวไป หมดแรงทำงานแล้ว ใครจะดูแล?" 

อีกอย่าง แพลตฟอร์มต่างชาติเหล่านี้พยายามลดต้นทุนให้มากที่สุด โดยใช้คำว่า "พาร์ทเนอร์" หรือ "ผู้รับเหมาอิสระ" เพื่อหลีกเลี่ยงความรับผิดชอบในการให้สวัสดิการ ทำให้เมื่อเกิดวิกฤต คนกลุ่มนี้กลายเป็นคนเปราะบางที่สุดในสังคม 

วิกฤตเงียบ: ร้านท้องถิ่นตาย เงิน-ข้อมูลไหลออกนอกประเทศ

ปัญหาไม่ได้หยุดแค่แรงงาน แต่ลุกลามสู่โครงสร้างเศรษฐกิจทั้งระบบ ภาวุธชี้ให้เห็นการหายไปของร้านค้าท้องถิ่นในต่างจังหวัด จากการที่ผู้บริโภคหันไปซื้อสินค้าผ่าน E-marketplace ข้ามชาติ ที่สินค้าถูกส่งตรงจากโรงงานต่างประเทศ

"เม็ดเงินถูกดึงออกจากกระเป๋าคนไทยทันที ไม่ได้หมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจไทย ไม่ได้สร้างงานให้คนไทย" นอกจากเรื่องของเม็ดเงินแล้ว อีกสิ่งที่น่ากังวลคือ  "ข้อมูล" พฤติกรรมผู้บริโภคของคนไทยจำนวนมหาศาลถูกส่งไปเก็บไว้ในเซิร์ฟเวอร์ต่างประเทศ ทุกคนที่สั่งอาหาร เรียกรถ ซื้อของ ข้อมูลทั้งหมด - คุณชอบกินอะไร สั่งเวลาไหน อยู่ที่ไหน มีกำลังซื้อเท่าไร - ถูกส่งไปยังเซิร์ฟเวอร์ในต่างประเทศ

"ข้อมูลคือทองคำของยุคดิจิทัล แต่เรายอมให้ต่างชาติเก็บข้อมูลคนไทยไปฟรีๆ แล้วเอาไปพัฒนา AI และบริการที่กลับมาขายเราอีก" ไทยเสียดุลทั้งเม็ดเงินและข้อมูลมหาศาล โดยไม่ได้อะไรกลับมานอกจากความสะดวกชั่วคราว

ทำไมรัฐเจรจาไม่ได้?

เมื่อถูกถามว่าทำไมรัฐไทยไม่เจรจากับแพลตฟอร์มให้ดูแลแรงงาน ภาวุธตอบอย่างตรงไปตรงมาว่า "การเจรจาไม่ได้ผล" เพราะผู้บริหารในไทยไม่มีอำนาจตัดสินใจ นโยบายทั้งหมดถูกกำหนดจากสำนักงานใหญ่ในต่างประเทศ

และเมื่อรัฐบาลพยายามเข้มงวด แพลตฟอร์มก็มีอำนาจต่อรองสูง พร้อมขู่ว่าจะย้ายฐานการลงทุนไปประเทศที่กฎหมายผ่อนคลายกว่า นี่คือจุดอ่อนของการพึ่งพาแพลตฟอร์มต่างชาติ  เราไม่มีอำนาจต่อรองจริงๆ

เสนอ 3 ทางออกเชิงนโยบาย

ภาวุธเสนอให้รัฐบาลยกระดับปัญหานี้เป็น "วาระแห่งชาติ" และเลิกทำงานแบบไซโล (Silo) - กระทรวงนี้ทำของกระทรวงนี้ ไม่สนใจกัน ต้องให้ทุกกระทรวงที่เกี่ยวข้องมานั่งคุยกัน มองภาพรวม แล้วออกมาตรการที่ครอบคลุมและใช้ได้จริง โดยมีข้อเสนอเชิงโครงสร้าง 3 ประการ ได้แก่

1. ออกกฎหมายบังคับแพลตฟอร์มข้ามชาติ ให้จัดสวัสดิการขั้นต่ำแก่แรงงาน

2. ตั้งกองทุนสวัสดิการจากยอดสั่งซื้อ ให้ผู้ใช้บริการร่วมสมทบในอัตราเล็กน้อย

3. สร้าง Tech Ecosystem ของคนไทย ลดการพึ่งพาแพลตฟอร์มต่างชาติ

“ถ้าเราไม่ทำเร็ว คนไทยจะกลายเป็นแรงงานราคาถูกในแพลตฟอร์มของคนอื่น”

อย่างไรก็ตามระหว่างที่รัฐยังไม่ขยับ ภาวุธฝากคำเตือนถึงคนทำงานยุคดิจิทัลว่า ต้องกระจายความเสี่ยง สร้างช่องทางของตัวเอง วางแผนการเงิน และมีแผนสำรองเสมอ “ในโลกใบใหม่นี้ ไม่มีใครดูแลเราได้ดีเท่าตัวเราเอง”

โลกเปลี่ยนเร็วขึ้นทุกวัน แต่ระบบที่เราใช้… เดินทันไหม?
📌 การศึกษาในยุค AI
📌 แรงงานโลกใหม่
📌 รัฐบาลดิจิทัล

Digital Frontiers : Special Talks #เลือกอีกสักตั้ง ชวนคุยกับนักการเมืองสายเทคจาก 3 พรรค

• ดร.อ้อ การดี เลียวไพโรจน์ พรรคประชาธิปัตย์
• คุณป้อม ภาวุธ พงษ์วิทยภานุช พรรคประชาชน
• คุณแจ๊ค ฉัตรริน จันทร์หอม พรรคเพื่อไทย
  
  

เพื่อทำความเข้าใจโจทย์เดียวกันของประเทศ ปัญหาอยู่ตรงไหน ทางออกมีจริงแค่ไหน และสุดท้าย… เราทุกคนต้องปรับตัวยังไง

🎥 ติดตามทั้ง 3 ตอน ได้ที่ YouTube : Thairath Money🗓 เวลา 11.00 น.📍 24 • 26 • 28 ม.ค. 69

ติดตามเพจ Facebook: Thairath Money ได้ที่ลิงก์นี้ - https://www.facebook.com/ThairathMoney