“วราวุธ” ชูธงเปิดศึกโรงงานขยะพิษ

นายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม เปิดเผยว่า กระทรวงอุตสาหกรรมกำลังเร่งจัดระเบียบโรงงานรับกำจัดกากอุตสาหกรรมและโรงงานรีไซเคิลทั่วประเทศ หลังพบปัญหาการประกอบกิจการผิดกฎหมายและการลักลอบจัดการของเสียที่อาจส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม สุขภาพประชาชน รวมถึงเศรษฐกิจในพื้นที่ โดยกำหนดเป้าหมายตรวจสอบโรงงานกลุ่มเสี่ยงประเภท 105 และ 106 รวม 3,049 แห่ง จากโรงงานอุตสาหกรรมทั้งหมดกว่า 70,000 แห่งทั่วประเทศ พร้อมเพิ่มความเข้มงวดในการบังคับใช้กฎหมาย ไม่ปล่อยให้ผู้ประกอบการที่ฝ่าฝืนกฎหมายใช้ช่องโหว่กลับมาดำเนินธุรกิจได้อีก

ทั้งนี้ ผลการตรวจสอบระหว่างวันที่ 2-9 พ.ย.2569 เจ้าหน้าที่เข้าตรวจโรงงานแล้ว 752 แห่ง หรือประมาณ 25% ของเป้าหมาย พบโรงงานกระทำผิดพระราชบัญญัติโรงงานถึง 375 แห่ง คิดเป็นเกือบ 50% ของจำนวนที่ตรวจสอบ และมีคำสั่งทางปกครองรวม 470 คำสั่ง สะท้อนให้เห็นว่าปัญหาการจัดการกากอุตสาหกรรมยังเป็นเรื่องใหญ่ที่ต้องเร่งสะสาง โดยเฉพาะพื้นที่อุตสาหกรรมหนาแน่นซึ่งมีความเสี่ยงต่อการลักลอบนำของเสียไปกำจัดอย่างไม่ถูกต้อง

สำหรับพื้นที่เป้าหมายเร่งด่วน 5 จังหวัด ได้แก่ ปราจีนบุรี ชลบุรี ฉะเชิงเทรา ระยอง และสมุทรปราการ พบโรงงานกระทำผิดรวม 296 แห่ง มีคำสั่งทางปกครอง 376 คำสั่ง ขณะที่การตรวจโรงงานเกี่ยวกับขยะอิเล็กทรอนิกส์ หรืออีเวสต์ (E-waste) จำนวน 42 แห่ง มีการออกคำสั่งตามกฎหมายแล้ว 25 คำสั่ง ซึ่งขยะประเภทนี้นับเป็นปัญหาที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ เนื่องจากมีความเสี่ยงจากสารอันตรายและโลหะหนัก หากจัดการไม่ถูกวิธีอาจสร้างต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อมให้ชุมชนต้องแบกรับในระยะยาว

นายวราวุธกล่าวว่า ในจำนวนโรงงานที่ตรวจพบความผิด มี 9 แห่งเข้าข่ายกระทำผิดร้ายแรงจนต้องใช้มาตรการเด็ดขาด โดยสั่งปิดและเสนอเพิกถอนใบอนุญาต 1 แห่ง เป็นโรงงานหลอมอะลูมิเนียมในจังหวัดฉะเชิงเทรา ซึ่งพบพฤติการณ์ลักลอบเปิดเตาหลอมทั้งที่ถูกควบคุมการใช้เครื่องจักร รวมถึงทำลายอุปกรณ์ที่เจ้าหน้าที่ใช้ตีตราผูกมัดเครื่องจักร ถือเป็นการฝ่าฝืนคำสั่งเจ้าหน้าที่อย่างชัดเจน

ส่วนอีก 8 แห่ง ในจังหวัดปราจีนบุรี ระยอง และสมุทรปราการ ถูกสั่งหยุดประกอบกิจการชั่วคราว หลังตรวจพบความผิดหลายลักษณะ ตั้งแต่รับชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์และตะกรันโลหะโดยไม่ได้รับอนุญาต ปล่อยน้ำเสียที่ไม่ผ่านการบำบัดลงแหล่งน้ำสาธารณะ เก็บสารเคมีอันตรายไว้กลางแจ้ง ไปจนถึงแจ้งข้อมูลอันเป็นเท็จผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ของภาครัฐ ซึ่งกระทรวงฯ จะดำเนินการตามกฎหมายอย่างเข้มงวด

อย่างไรก็ตาม การกวาดล้างครั้งนี้จะไม่หยุดอยู่เพียงการสั่งปรับหรือปิดโรงงาน แต่เตรียมขยายผลไปถึงเครือข่ายธุรกิจและผู้ที่อยู่เบื้องหลัง โดยนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ได้สั่งการให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องบูรณาการทำงานร่วมกัน ทั้งกระทรวงมหาดไทยในการตรวจสอบโครงสร้างผู้ถือหุ้น สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) ในการตรวจสอบเส้นทางการเงิน หากพบความผิดเข้าข่ายฟอกเงินก็จะดำเนินมาตรการยึดทรัพย์ตามกฎหมาย รวมถึงประสานกระทรวงพาณิชย์พิจารณามาตรการขึ้นบัญชีดำ เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้กระทำผิดกลับมาถือหุ้นหรือจัดตั้งบริษัทประกอบธุรกิจในประเทศไทยอีก

“ต่อไปผู้ประกอบการที่คิดจะลักไก่ทำผิดกฎหมาย ต้องรู้ว่าโทษไม่ได้จบแค่การเสียค่าปรับหรือถูกสั่งหยุดกิจการ หากตรวจพบความเชื่อมโยงไปถึงการฟอกเงินก็ต้องถูกตรวจสอบทรัพย์สิน และจะต้องมีมาตรการไม่ให้กลับมาเปิดบริษัททำธุรกิจแบบเดิมได้อีก” นายวราวุธกล่าว

สำหรับแผนปฏิบัติการระยะต่อไป กระทรวงอุตสาหกรรมเตรียมระดมชุดเฉพาะกิจ 50 ทีม ขยายพื้นที่ตรวจสอบเชิงลึกไปยังจังหวัดกลุ่มเสี่ยงอีก 5 จังหวัด ได้แก่ นครปฐม ปทุมธานี สมุทรสาคร สระบุรี และพระนครศรีอยุธยา โดยจะเน้นโรงงานที่มีความเสี่ยงสูงและมีพฤติการณ์น่าสงสัย เพื่อปิดช่องทางการลักลอบรับและกำจัดกากอุตสาหกรรมผิดกฎหมาย ไม่ให้ปัญหาย้ายจากพื้นที่หนึ่งไปยังอีกพื้นที่หนึ่ง

ขณะเดียวกัน ปัญหาโรงงานขยะพิษยังเชื่อมโยงกับทิศทางการลงทุนในพื้นที่ภาคตะวันออก โดยเฉพาะข้อกังวลของประชาชนต่อแนวคิดนำจังหวัดปราจีนบุรีเข้าเป็นส่วนหนึ่งของเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ซึ่งนายวราวุธระบุว่า จะนำประเด็นดังกล่าวหารือกับเลขาธิการคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก เพื่อพิจารณาทิศทางการพัฒนาพื้นที่ให้ชัดเจน โดยต้องคำนึงถึงการจัดการปัญหาสิ่งแวดล้อมควบคู่กับการส่งเสริมการลงทุน

ส่วนข้อเรียกร้องให้ย้ายโรงงานกำจัดขยะอุตสาหกรรมออกจากชุมชน จำเป็นต้องทบทวนทั้งข้อกฎหมายและกระบวนการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนตั้งแต่ขั้นตอนอนุญาตจัดตั้งโรงงาน เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาซ้ำรอยในอนาคต

นายวราวุธยืนยันว่า กระทรวงฯ ตั้งเป้าเร่งจัดการปัญหาโรงงานขยะพิษอย่างจริงจังตั้งแต่ช่วงปลายปีนี้ต่อเนื่องถึงต้นปีหน้า โดยหวังว่าการบังคับใช้กฎหมายที่เข้มข้นจะช่วยลดปัญหาการลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรม และฟื้นความเชื่อมั่นให้ทั้งประชาชนและนักลงทุนได้อีกครั้ง เพราะหากปล่อยให้โรงงานผิดกฎหมายสร้างความเสียหายต่อสิ่งแวดล้อมต่อไป ต้นทุนที่ตามมาอาจไม่ได้ตกอยู่กับผู้ประกอบการเพียงฝ่ายเดียว แต่ยังเป็นภาระของชุมชนและเศรษฐกิจไทยในระยะยาวด้วย